Nuwe Testament

Bybelnavraag uit die Nuwe Testament

V: As Jesus die enigste weg na die hemel is, waarom is Hy dan so lank ná die begin van die geskiedenis gekruisig? As Hy die enigste weg is, waarom is Hy nie ná die eerste sonde na die aarde gestuur om vir die sondes van die wêreld gekruisig te word nie?

A: Jy vra 'n groot vraag, maar laat my toe om dit 'n bietjie groter te maak. Waarom is Jesus op daardie spesifieke tyd gestuur, en nie vroeër of later nie? Romeine 5:6 sê: "Want toe die tyd reg was, ... het Christus vir die goddeloses gesterf." Maar al sê die Bybel nie waarom dit die beste tyd was nie, kan ons spekuleer.

Nie te vroeg nie: Iemand het my eendag gevra: "Hoekom kom God nie net af en openbaar Hom aan almal nie?" Ek het geantwoord dat as God in al Sy heerlikheid afkom, ons vernietig sou word. Maar God is Almagtig, en Hy kon afkom en genoeg van Sy heerlikheid verhul sodat Sy direkte teenwoordigheid ons nie sou vernietig nie. As Hy op 'n manier neergedaal het wat ons gedwing het om te glo, hoe sou ons dan geloof of vrye wil hê om 'n besluit te neem wat nie onder dwang was nie. Maar as God op 'n manier neergedaal het waar 'n deel van Sy heerlikheid bedek was, en Hy bewyse gegee het van wie Hy was, maar nie op so 'n manier dat dit so voor die hand liggend was dat almal sou moes glo, of hulle nou wou of nie, hoeveel keer sou God dit moes doen? Wat as Hy dit net een keer gedoen het, 2 000 jaar gelede?

90% van die bevolking daarna: Ons skat dat daar ongeveer 32 miljard (+/- 6 miljard) mense was wat ooit op die aarde geleef het. Meer as 90% van hulle het ná die tyd van Christus geleef.

Regverdig teenoor diegene van voorheen: God kyk na mense op grond van die waarheid wat hulle het; sonde word nie aangeteken waar daar geen wet is nie (Romeine 4:15; 5:13). Mense wat voor Christus geleef het, soos Abraham, Dawid, ensovoorts, kon dus deur Christus gered word, al het Christus nog nie gekom nie.

Meer vreedsame tyd: In die tyd van Christus was dit 'n periode van relatiewe vrede in vergelyking met die tye voorheen met die Romeinse verowerings, en die tye daarna, met Romeinse en Parthiese oorloë, en die Europese barbare wat die Romeinse Ryk binnegeval het. Sien www.BibleQuery.org/History/Calamities/Wars.html vir meer oor die oorloë van daardie tye as jy belangstel.

Beste tyd vir uitbreiding: Die Romeine het uitgebreide paaie gebou, en as Jesus voor hierdie tyd gekom het, sou dit baie moeiliker gewees het om die evangelie na verskillende lande te versprei.

Bewaring van materiaal: As dit baie vroeër was, sou ons dalk baie minder manuskripte gehad het wat die betroubaarheid van die Nuwe Testament aantoon. As dit eeue later was, sou ons dalk meer gehad het, maar selfs so het ons meer as 10 000 Griekse manuskripte en fragmente van die Nuwe Testament. Die vroegste is, terloops, die John Rylands-papirus, gedateer uit 110–138 n.C. Hier is ander manuskripte wat ons het.

As ons net die manuskripte gebruik wat ons nog het en wat voor die vervolging van Marcus Aurelius in 177 n.C. geskryf is, het ons 97% van die Evangelie van Johannes (855/878 verse) en 70% van die briewe van Paulus en Hebreërs.

Eusebius se Kerkgeskiedenis (318 n.C.) boek 1 hoofstuk 2 bl. 84 gee 'n ander maar aanvullende antwoord. Hy sê eenvoudig dat die Evangelie nie vroeër verkondig is nie omdat sondige mensdom nog nie daarvoor gereed was nie. Nicene and Post-Nicene Fathers Tweede Reeks vol. 1 bl. 84

'n Verwante vraag is dat selfs vir mense wat ná Jesus geleef het, as hulle gesterf het voordat hulle die evangelie gehoor het, dit vir hulle dieselfde is asof hulle voor Jesus geleef het. Wat van hulle? Sien www.BibleQuery.org/Doctrine/NeverHeardTheGospel/WhatAboutThoseWhoDiedBeforeHearingTheGospel.html vir meer daaroor.

V: Hoe kon God sterf?

A: Jesus was ten volle menslik en ten volle goddelik. Jesus het menslikheid aangeneem om Sy sending om vir ons sondes te sterf, te vervul. Jesus se menslikheid is aan die kruis gedood. Baie dinge kan verduidelik word deur analogieë met die natuur, maar daar is geen natuurlike analogie vir die inkarnasie nie, toe God na die aarde gekom het om as 'n mens te leef.

Histories is hierdie beswaar, deur heidene opgewerp, beantwoord in Arnobius Tegen die Heidene (297–303 n.C.) boek 1, hoofstuk 60, bl. 430–431.

V: Ek het deur u artikel oor "Jesus is God" gegee. Ek moet erken dat ek niks gevind het wat die duidelike, herhaalde en formele Messiaanse en Apostoliese leer dat Jesus ontologies 'n mens is –

Johannes 8:40 maar nou wil julle my doodmaak, 'n man [ἄνθρωπος] wat julle die waarheid vertel het wat ek van God gehoor het.

Handelinge 2:22, 23  "Mense [Aνδρες] van Israel, hoor hierdie woorde: Jesus van Nasaret, 'n man [ἄνδρα] en deur God vir julle bevestig met kragtige werke en wonders en tekens wat God deur hom in julle midde gedoen het, soos julle self weet— 23 hierdie Jesus, oorgelewer volgens die vaste raad en voorkennis van God, het julle gekruisig en gedood deur die hande van goddelose mense"

1 Kor 15:21 Want soos deur 'n mens [ἄνθρωπος] die dood gekom het, het ook deur 'n mens [ἄνθρωπος] die opstanding van die dooies gekom.

1 Tim 2:5 Want daar is een God en een middelaar tussen God en die mense, die mens [ἄνθρωπος] Christus Jesus,

Ek het wel 'n vraag wat ek dink die kern van die saak raak –

Kan Jesus ten volle en onafhanklik funksioneer SONDER 'n geïnkarneerde godheid (net soos jy en ek en alle mense doen)?

A: Die Bybel sê dit nie uitdruklik nie, maar daar is 'n paar algemene teologiese konsepte wat ons denke rig.

Jesus was nie half mens en half God nie. Hy was eerder 100% God en 100% mens. Kolossense 1:19 dui daarop dat Jesus die "volheid" van die goddelikheid gehad het. Hebreërs 4:15 leer dat Jesus 'n mens was wat in alle opsigte versoek kon word, en Hy het alles gehad wat ons het, behalwe dat Hy sonder sonde was.

Aan die ander kant is daar nie twee Jesusse nie: 'n menslike en 'n goddelike. Daar is net Een Jesus.

Wat al die besonderhede daarvan betref hoe dit in werking gestel is, het God ons nie vertel nie; dit is deel van die geheimenis van die Inkarnasie.

V: Wie het presies Jesus vermoor?

A: Wat betref wie Jesus vermoor het, is daar twee antwoorde.

1. Sommige Romeinse soldate onder Pontius Pilatus het Jesus doodgemaak. Nou, daar is goeie en slegte mense in alle etniese groepe, en net omdat 'n Italiaanse goewerneur Jesus se dood beveel het, is geen verskoning om haat te hê teenoor enige Italianers nie. Ook het 'n bose Joodse Hoëpriester (deur die Romeine aangestel) Jesus laat arresteer en voor die Sanhedrin gebring. Hulle het Hom aan die Romeine oorhandig. Terloops, Paulus, Petrus, Johannes, Matteus, Judas, Jakobus was almal Joods. Om te sê dat 'n bepaalde klein groepie Joodse mense kwaad was, is nie meer antisemities as om te sê dat Hitler en sy handlangers kwaad was, anti-Duits is nie. (Ek sal die eerste wees om te sê dat alle nazisme 'n uiters bose instrument van Satan was, en ek is deels Duits. Ek wil egter ook daarop wys dat baie Duits-Amerikaners soldate geword het en teen Hitler geveg het.) Net so was sommige Jode sleg, maar ander soos Petrus en Paulus was goed. Selfs sommige Jode wat nie Christene geword het nie, soos Josefus, het steeds respek gehad vir Jesus en sy halfbroer Jakobus.

2. Die ander antwoord, ewe belangrik, is dat jy, ek en almal anders Jesus vermoor het. Jesus het geweet wat aan die gang was, en Hy kon maklik uit die Tuin van Getsemane gevlug het. Niemand sou Jesus kon doodmaak nie, want Hy kon maklik ontsnap en verdwyn het. Maar Jesus het doelbewus gekies om te bly en afgryslik aan daardie kruis te sterf as 'n offer vir ons sondes. As jy dus iemand die skuld wil gee vir die wrede, onregverdige dood wat vir ons die wonderlike geskenk van die ewige lewe gegee het, gee Jesus die skuld!

"Laat ons ons oë op Jesus gerig hou, die beginner en voleinder van ons geloof, wat om die vreugde wat vir Hom voorgehou is, die kruis verdra het, die skande daarvan verag het, en aan die regterhand van die troon van God gaan sit het." (Hebreërs 12:2 BSB)

V: Wanneer het mense begin om gebeure te dateer volgens die jaar waarin Jesus na bewering gebore is?

A: Voorheen het mense gebeurtenisse oor die algemeen gedateer volgens die jaar van 'n koning se bewind. Ander het dinge gedateer vanaf die veronderstelde jaar van Adam se skepping, 1 September 5509 v.C.

Die skeptiese Asimov's Guide to the Bible, bl. 786, sê dat die Romeine in Jesus se tyd jare aangedui het as "A.U.C." of jare vanaf die stigting van die stad [van Rome]. Rome is in 753 v.C. gestig. Op bl. 787 sê Asimov dat dit foutiewelik gedink is dat Christus in 1 n.C. gebore is deur die Skithiëse monnik-astronoom Dionysius Exiguus van Rome, wat omstreeks 544 n.C. oorlede is. Handskrifte van die Griekse Bybel bl. 49 sê dat die datering van gebeure vanaf die tyd van Christus se geboorte deur Hippolytus in die 3de eeu ingestel is. Dit is nie universeel aanvaar nie, aangesien sommige Bisantynse skrywers dit eers in die 14de eeu gedoen het. Ook, in Die Eerste Apologie van Justinus die Martelaar, hoofstuk 46, bl. 178, wat nie 'n amptelike dateringstelsel was nie, is genoem dat Jesus 150 jaar gelede gebore is.

V: In die Nuwe Testament, hoe het ons die terme "Ou en Nuwe Testament" gekry?

A: Tertullianus was blykbaar die eerste wat hierdie woorde in Latyn geskep het, in 207 n.C. in sy werk Teen Marcion, boek 4, hoofstuk 6.

V: Hoe verdedig ek hierdie stelling: Die Evangelies bevat wel 'n mate van waarheid, maar tweede-eeuse skrywers het invoegings bygevoeg om 'n Jesus te skep wat die eerste-eeuse Christene nooit geken het nie. Met ander woorde, die fisiese Opstanding en Jesus as die "Seun van God" is later bygevoeg, ver van die gebeure wat plaasgevind het.

A: Laat ek eers jou vraag herformuleer, en dan daarop antwoord. Skeptici sê dikwels dat skrywers nie geskryf het wat hulle geskryf het nie, selfs wanneer daar glad geen grondslag is om dit te sê nie. Hoe sou 'n objektiewe persoon dus weet of die uitdrukking "Seun van God" nie aan die eerste-eeuse Christene bekend was nie?

a) Eerstens besef dat die bewyslas op dié rus wat die waarheidsgehalte van die kopie bevraagteken. As hulle nie enige bewyse kan lewer nie, kan ons nou al hier ophou.

b) Tweedens sou hulle die frase "Seun van God" op baie plekke moes byvoeg, want dit kom algemeen voor in die Nuwe Testament. Behalwe Mk 1:1, kom dit voor in die evangelies, Openbaring en nie-Paulynse briewe.

Mt 3:17; 17:5; Mk 1:11; Lk 9:35; 2 Petrus 1:17 (Die Vader sê: "Dit is my geliefde Seun")

Mt 4:3, 6; 8:29; 14:33; 16:16; 26:63; 27:40,43,54

Mrk 3:11; 5:7; 15:39

Lk 1:32,35; 4:3,9,41; 8:28; 22:70

Jh 1:18,34,49; 3:16,17,18,35; 5:23 (implisiet); 5:25; 6:69; 9:35; 10:36; 11:4,27; 17:1 (implisiet); 19:7; 20:31; 1 Joh 1:3,7; 2:22,23 (impliseer); 3:8,23; 4:9,10,14,15; 5:5,9,10 (2 keer), 11,12,13 (2 keer), 20; 2 Joh 3,9; Openb 2:18.

c) Ons hoef egter nie hier te stop nie. Watter bewyse kan Christene hê dat hulle geglo het Jesus was die Seun van God, aangesien ons nie kopieë van die Bybel het tot 117 n.C. nie? Ons het die vroeë kerkvaders.

"Maar aangaande Sy Seun het die Here so gespreek: Jy is my Seun, vandag het Ek jou geskape." 1 Clemens hoofstuk 36 bl. 15. Clemens van Rome het in 96–98 n.C. geskryf; ons is baie seker van die datum. Die eerste eeu het aan die einde van 100 n.C. geëindig, dus weerlê dit die bewering.

Vermelding van "Sy Seun, volgens die verhouding/ekonomie wat tussen hulle bestaan." Mathetes aan Diognetus hfst.8 bl.28 (c.130-200 n.C.)

"Het sy eie Seun as 'n losprys vir ons gegee…" Mathetes aan Diognetus hfst.8 bl.28 (c.130-200 n.C.)

"Hy wat, alhoewel Hy van ewigheid af is, vandag as die Seun aangeroep/geag word" Mathetes aan Diognetus hfst.11 bl.29

"deur Sy eniggeborene Seun Jesus Christus" Die Martelaarskap van Polycarpus hfst.20 bl.43

"Jesus Christus… wat beide die Seun van die mens en die Seun van God is" Ignatius se Brief aan die Efesiërs hfst.20 bl.58 (Ons weet nie wanneer Ignatius, dissipel van die apostel Johannes, dit geskryf het nie, maar hy is óf in 107 óf in 116 n.C. oorlede.)

Jesus het Homself verklaar as die Seun van God. Barnabasbrief hoofstuk 7 bl. 141 (c. 70–130 n.C.) Sien ook hoofstuk 5 bl. 139, 140, hoofstuk 12 bl. 145

"God en Vader van onse Here Jesus Christus, en Jesus Christus Self, wat die Seun van God is,…" Die Brief van Polycarpus aan die Filippense hoofstuk 12 bl.35. Ons weet nie wanneer Polykarp dit geskryf het nie, maar hy is in 155 n.C. gemartel. Ireneüs, wat tussen 182 en 188 n.C. geskryf het, noem Polykarp se Brief aan die Filippense in Ireneüs se Teen die Ketters, boek 3, hoofstuk 3.4, bl. 416.

"Christus, wat voor die eeue die Seun van God genoem is, … sodat Hy ons deur Sy bloed kon reinig, … en ons as rein seuns aan Sy Vader kon voorstel." Irenaeus van Lyon (182–188 n.C.) in Fragment 39 bl. 575

Het hulle geglo dat Jesus God was?

Die werklike kwessie hier is of vroeë Christene Jesus as God beskou het. Hier is bewyse dat hulle dit gedoen het:

Ignatius (oorlede 107 of 116 n.C.) het dikwels oor Christus as God geskryf. Byvoorbeeld, hy het in hoofstuk 1 van sy brief aan die Efesiërs oor "die bloed van God" geskryf.

Mathetes aan Diognetus (c. 130–200 n.C.), 'n dissipel van die apostels, het in sy Mathetes aan Diognetus hoofstuk 7 geskryf oor Christus wat gestuur is as Koning, God, mens en verlosser.

Justin Martelaar (c.138-165 n.C.)

"Die Woord van wysheid, wat self hierdie God is, uit die Vader van alle dinge gebore, …" Dialoog met Trypho hfst. 61. Sien hfst. 55, 56, 59, 62-64, 66, 74-78.

Melito van Sardis (oorlede 180 n.C.) het oor die kruisiging gesê dat "God vermoor is".

Teofilus, biskop van Antiochië (168-181/188 n.C.) "Want die goddelike Skrif self leer ons dat Adam gesê het dat hy die stem gehoor het. Maar wat anders is hierdie stem as die Woord van God, wat ook Sy Seun is?" Brief aan Autolycus boek 2 hoofstuk 22.

Irenaeus van Lyoon (182-188 n.C.) het in Irenaeus teen die Herehode, boek 3, hoofstuk 19.2, bl. 449 geskryf: "Jesus is Self in Sy eie reg, ...God, en Here, ..."

Selfs die vyande van die Christendom getuig dat Christene Jesus as God aanbid het.

Pliny die Jongere (goewerneur en vervolger van Christene in 112 n.C. wat aan keiser Trajanus skryf) "Hulle [Christene] was in die gewoonte om op 'n sekere vasgestelde dag voor dit lig word, byeen te kom, wanneer hulle afwisselend verse uit 'n hymne tot Christus as 'n god gesing het, en hulle deur 'n eed tot standvastigheid verplig het om geen goddelose dade te pleeg nie…"

Lucianus (satirikus uit die 2de eeu) "Die Christene, weet u, aanbid tot op hede 'n man – die vooraanstaande persoon wat hulle nuwe rituele ingestel het, en daarom gekruisig is… U sien, hierdie misleide wesens…" (Death of Peregrine 11)

Dit is belangrik, omdat 'n amptelike Romeinse navraag verklaar dat Christene reeds in 112 n.C. Christus as God aanbid het.

V: "Kortom, met die verloop van tyd word die apokaliptiese begrip van die opstanding van die liggaam getransformeer in die leer van die onsterflikheid van die siel. Wat na vore kom, is die geloof in die hemel en die hel, 'n geloof wat nie in die leringe van Jesus of Paulus gevind word nie, maar een wat in latere tye deur Christene uitgevind is wat besef het dat die koninkryk van God nooit na hierdie aarde sou kom nie. Hierdie geloof het 'n standaard Christelike lering geword, tot in alle ewigheid." Jesus, Interrupted bl. 266

A: Ek het die gedeeltes rondom hierdie aanhaling weer gelees om seker te maak ek het reg verstaan, dat Ehrman glo dat vroeë Christene nie in die hemel of hel geglo het nie. Dit is ietwat onduidelik of Ehrman ook sê dat latere Christene die onsterflikheid van die siel uitgevind het, maar ongeag, hy sê dat dit onbekend was aan Jesus, Paulus, of waarskynlik die eerste Christene.

Miskien moes ek nie geskok gewees het nie, maar ek was geskok oor die skynbare onkunde van wat hierdie beweerde deskundige op die Nuwe Testament gesê het. Kom ons praat eers oor die onsterflikheid van die siel. Lank voor Moses se tyd het Egiptenare hul lyke as mummie's gebalsem, omdat hulle in die onsterflikheid van die siel geglo het. Oud-Sumerers het in hul mite van Inanna en Dumuzi 'n aanvaarde geloof in die onsterflikheid van die siel getoon. Ook die Sumeriese Dilmun-gedig, gedateer uit 2400 v.C., noem 'n plek waar die gode was, genaamd Dilmun, waar die gode en Ziusudra, 'n mens wat onsterflikheid bereik het, gewoon het. Baie Joodse geskrifte voor Jesus, insluitend 2 Makkabeërs 12:44 en 1 Henog, praat daarvan dat die dooies bewus is. In die Ou Testament, Jesaja 53:8-9 is die lydende dienaar van die lewendes afgesny en "'n graf by die goddeloses toegewys", tog in 53:10 "Hy sal sy nageslag sien, Hy sal sy dae verleng". Selfs 1 Korintiërs, 'n boek wat Ehrman aanvaar dat dit deur Paulus geskryf is, het 'n hele hoofstuk oor die opstanding van die dooies (hoofstuk 15). Hy bespreek ook ons onsterflikheid in 2 Korintiërs 5:1-8. Selfs Ehrman se geliefde Gnostici het in 'n transendente, nie-materiële, hiernamaals vir die geestelike mense geglo.

Wat hemel en hel betref, het die Grieke en Romeine die Elysiumvelde vir die geseëndes gehad, en Tartarus vir die vervloektes. Joodse geskrifte voor Christus, soos 1 Henog, vertel van twee afdelings van Sjeol (die graf): 'n tronk vir die goddeloses, en 'n paradys vir die regverdiges. Jesus het in die evangelies eintlik meer oor die hel gepraat as oor die hemel. Dit is interessant dat Jesus die bekende term "paradys" gebruik toe hy met die rower aan die kruis praat. 1 Petrus 3:19 noem die geeste in die tronk.

Opsommend het baie heidene in die onsterflikheid van die siel en 'n vorm van Hemel en Hel geglo. Jode voor Christus het in 'n tronk en 'n paradys geglo. Paulus se vroeë briewe het onsterflikheid, hemel en hel geleer. Selfs die Gnostici het in 'n nie-materiële hiernamaals vir hulself geglo. Tog beweer Ehrman ongelooflik genoeg dat die onsterflikheid van die siel en 'n liggaamlose hemel en hel "later uitvindings" van Christene is.

V: Afgesien van Bybelse manuskripte, watter bewyse is daar dat vroeë Christene geglo het dat Jesus as 'n losprys gesterf het om vir ons sondes te boet?

A: Alhoewel die bewyslas op dié rus wat korrupsie beweer om bewys van hul bewering te lewer, is hier bewyse van vroeë Christelike skrywers dat vroeë Christene geglo het dat Jesus as 'n losprys gesterf het om vir ons sondes boete te doen.

"hoe kosbaar daardie bloed [van Jesus] vir God is, wat, nadat dit vir ons saligheid vergiet is, die genade van bekering voor die hele wêreld gestel het." 1 Clemens hoofstuk 7 bl. 7 (96-98 n.C.)

"Het sy eie Seun as 'n losprys vir ons gegee…" Mathetes aan Diognetus hfst.8 bl.28 (c.130-200 n.C.)

"…Here Jesus Christus, wat vir ons sondes selfs tot die dood gely het, [maar] 'wie God uit die dood opgewek het, nadat Hy die bande van die graf losgemaak het.'" Brief van Polykarp aan die Filippense hfst.1 bl.33 (Polykarp is omstreeks 155 n.C. gemartel)

Sien www.BibleQuery.org/History/ChurchHistory/WhatEarlyChristiansTaughtOnDoctrine.html (of .docx) vir aanhalings voor 325 n.C. van Melito van Sardis (170-180 n.C.), Clemens van Alexandrië (193-217/220 n.C.), Tertullianus (198–220 n.C.), Hippolytus (225–235/6 n.C.), Cyprianus van Kartago (c. 246–258 n.C.) en Athanasius (318 n.C.). Daar is ook ander aanhalings oor Jesus se lyding vir ons en sy dood vir ons.

V: Behalwe vir Bybelse manuskripte, watter bewyse is daar dat vroeë Christene geglo het dat Jesus uit die dood opgestaan het?

A: Die bewyslas lê by dié wat dink dit was byvoegings by die Bybel om bewyse te lewer dat dit later bygevoeg is. Hier is egter bewyse van vroeë Christelike skrywers dat vroeë Christene geglo het dat Jesus uit die dood opgestaan het.

"Kom ons oorweeg, geliefdes, hoe die Here voortdurend vir ons bewys dat daar 'n toekomstige opstanding sal wees, waarvan Hy die Here Jesus Christus die eersteling gemaak het deur Hom uit die dood op te wek." 1 Clemens hoofstuk 24 bl. 11 (96–98 n.C.)

Jesus het uit die dood opgestaan. Barnabasbrief hoofstuk 15 bl. 147 (c. 70–130 n.C.)

"…Here Jesus Christus, wat vir ons sondes selfs tot die dood gely het, [maar] 'wie God uit die dood opgewek het, nadat Hy die bande van die graf losgemaak het.'" Brief van Polykarp aan die Filippense hfst. 1 bl. 33 (Polykarp is omstreeks 155 n.C. gemartel)

"Jesus Christus, … in Sy lyding en in Sy opstanding." Ignatius se brief aan die Efesiërs hfst.20 bl.57

Jesus se geboorte, lyding en opstanding. Ignatius se brief aan die Magnesiërs hfst.11 bl.64

Irenaeus se Tegen die Ketters 5:7:1. (182-188 n.C.) "Op dieselfde wyse, daarom, soos Christus in die werklikheid van die vlees opgestaan het en aan sy dissipels die merk van die spykers en die opening in sy sy gewys het (want dit is die tekens van daardie vlees wat uit die dood opgestaan het), so "sal Hy ook," word daar gesê, "ons deur sy eie krag opwek."

V: Sommige liberale kritici dink dat terwyl sewe van Paulus se briewe deur dieselfde skrywer geskryf is (Rom, 1 en 2 Kor, Gal, Fil, 1 Tess, Phm), hulle sê dat sewe ander briewe deur verskillende skrywers geskryf is (Ef, Kol, 2 Tess, 1 en 2 Tim, Tit, en Heb). Natuurlik beweer Hebreërs nie dat dit deur Paulus geskryf is nie.

A: Hulle het vier redes waarom hulle hierdie bewerings maak. Geen van hierdie redes hou egter water nie.

Lengte van die lang sinne (Ef en Kol): Die oorspronklike Grieks van die Nuwe Testament het nie leestekens gehad nie, dus is dit problematies om die lengte te skat. Maar as ons aanneem dat geleerdes geen onsekerheid het nie, is Efesiërs 1:3-6, 1:7-10 en 1:11-12, en 13-14 nie een sin nie, maar vier sinne, volgens Aland et al. se The Greek New Testament, 4de hersiene uitgawe (1998). Die Nestle-Aland Novum Testamentum Graece (1993) sê dieselfde. Ehrman het nooit die bron verskaf waarom hy met sekerheid gesê het dat dit net een sin was nie. Tog het die 3de uitgawe van Aland et al. se The Greek New Testament (1975), 23 jaar tevore, hulle as een sin getoon, dus neem ek aan dat Ehrman die baie ouer, verouderde weergawe gebruik het. Weereens het die oorspronklike Grieks egter geen leestekens gehad nie, so om 'n argument op te bou oor waar mense van die laat 20ste eeu dink die punte moet kom, voordat hulle van mening verander het, is op sy beste 'n twyfelagtige argument.

Gemiddelde sinslengte (Efesiërs en Kolossense): Die manier waarop moderne geleerdes probeer om die sinne op te deel, is die gemiddelde sinslengte in Efesiërs en Kolossense (onderskeidelik 37,3 en 35,2 woorde) langer as die gemiddelde sinslengte in ander boeke (25,8, 23,4, 26.0, 21.7, 26.7, 29, 31.7, 22.7, 23.2, 24.2, en 25.8) vir Paulus se ander briewe in volgorde. Die gemiddelde sinslengte is egter onderskeidelik 35,8, 35,6 en 32 woorde in Romeine 1–5, 1 Korintiërs 1 en 2 Korintiërs 6–10. Daar is dus min verskil tussen die korter maar diep boeke Efesiërs en Kolossense, en Romeine 1–5, 1 Korintiërs 1 en 2 Korintiërs 6–10.

Verskillende woorde (2 Th, 1, 2 Tim, Tt): 'n Mens kan na my geskrifte oor Nuwe-Testamentiese manuskripte, kultusse en die verhouding met God kyk en dieselfde metode gebruik om te konkludeer dat ek drie verskillende mense was. Mense gebruik verskillende woorde wanneer hulle oor verskillende onderwerpe praat. Dit is eers wanneer daar verskeie keuses van woorde vir dieselfde ding is, en verskillende woordkeuses verkies word, dat dit betekenisvol kan wees. Byvoorbeeld, in die vroeër briewe aan hele kerke word meer name genoem. Moet name dus uit die telling uitgesluit word? In die Pastorale briewe praat Paulus van Timoteus se ma en ouma, en van Timoteus en Titus wat ouderlinge en diakens aanstel, moet hierdie besprekings dus uitgesluit word? Nadat die vervolging 'n rukkie geduur het, praat Paulus meer oor die sorg vir weduwees in die Pastorale briewe as in vroeër briewe. Moet dit dus uitgesluit word? – en so meer.

Beskrywing van geloof: Daar is beweer dat geloof in Paulus se vroeëre briewe beteken om Christus se dood met vertroue te aanvaar, en in die latere briewe 'n stel oortuigings en idees van dogma's. In werklikheid beteken dit albei in albei stel briewe. Dit beteken 'n stel oortuigings en idees in Gal 1:23; Ef 4:5; Ef 4:13

Dit beteken aanvaarding van Christus se dood in 2 Tim 1:5; 2 Tim 3:15; Tt 3:15

Geloof wat beteken doktrinêre oortuigings in Paulus se vroeëre briewe

Gal 1:23 "Hulle het net die berig gehoor: 'Die man wat ons vroeër vervolg het, verkondig nou die geloof wat hy eens probeer vernietig het.'"

Eph 4:5 "een Here, een geloof, een doop"

Ef 4:13 "totdat ons almal die eenheid in die geloof en in die kennis van die Seun van God bereik, as ons volgroeid word tot die volle mate van die gestalte van Christus."

Geloof beteken vertrouende aanvaarding in Paulus se latere briewe

2 Tim 1:5 "Ek word herinner aan jou opregte geloof wat eers in jou grootmoeder Lois en jou moeder Eunice gewoon het, en ek is oortuig dat dit ook in jou is."

2 Tim 3:15 "wat jou in staat kan stel om wys te wees tot redding deur geloof in Christus Jesus."

Tit 3:15 "Groet diegene wat ons in die geloof liefhet."

Geloof kan op een of albei maniere beskou word

1 Kor 15:1-2,14,17 "Nou herinner ek julle, broeders, aan die evangelie wat ek julle verkondig het, wat julle aangeneem het en waarin julle vasstaan. Deur hierdie evangelie word julle gered, as julle vasbly by die woord wat ek julle verkondig het; anders het julle tevergeefs geglo. (14) En as Christus nie opgewek is nie, is ons prediking sinloos, en is julle geloof ook sinloos. In daardie geval word ons ook blootgestel as valse getuies oor God. Want ons het oor God getuig dat Hy Christus uit die dood opgewek het. … (17) En as Christus nie opgewek is nie, is julle geloofsinwydig..." (Dit beklemtoon die leerstellings van Christus se opstanding sowel as Christus se dood.)

Gal 3:7 "dié van die geloof"

Gal 3:12 "die wet is nie uit geloof nie"

Gal 3:23 "voor die koms van die geloof"

Ef 1:15 "hoor van julle geloof in die Here Jesus"

Eph 2:8 "deur genade is julle gered deur geloof"

2 Tim 2:18 "van die waarheid afgewyk het. … hulle ondermyn die geloof van sommige"

Tit 1:4 "kind in ons gemeenskaplike geloof"

Dus het die outeur nie probeer om enige grondslag aan te toon vir die skeiding van Paulus se briewe nie, behalwe om kritiese geleerdes aan te haal, wat nie daarin geslaag het om enige grondslag vir verskil te demonstreer nie. Maar dit sou nie voldoende wees om te wys dat daar verskille is nie; eerder sou 'n mens moes wys dat daar verskille is wat meer sou wees as wat verwag sou word gegewe 'n ander gehoor, ander onderwerpe en 'n latere tyd in Paulus se lewe.

Q: Wat is die Bybelse kritiek op die Evangelies? Wat is die betekenis van tekstkritiek? Wat is die verskil tussen hoë kritiek en lae kritiek? Watter van hierdie soorte word nou aanvaar?

A: Daar is twee vorme van tekstkritiek: laer en hoër. Ons sal eers kyk hoe dit verband hou met die Christendom en die Bybel, en dan dieselfde beginsels op die Islam en die Koran toepas.

Bybelse laer tekstuele kritiek erken dat daar manuskripvariante in die Skrif is, en dit poog om die mees akkurate te vind aangesien ons nie die oorspronklikes het nie. Ons is redelik seker van 97% van elke woord van die Nuwe Testament, en die meeste van die oorblywende is onbeduidende een- en twee-woordverskille wat geen verandering in betekenis meebring nie. Jy kan onsekerhede onder Nuwe-Testament-manuskripte sien by www.biblequery.org. Soek na die Vrae en Antwoorde by elke boek, en onderaan sal daar 'n skakel na die manuskripvariante wees. Byvoorbeeld, variante in Matteus is by www.biblequery.org/Matthew Manuscripts.html (of .doc).

Bybelse hoër tekstkritiek is vir skeptici wat bevraagteken watter boeke of dele in die Skrif behoort te wees. Christene benader variasies in die Skrif anders as Moslems, omdat dit vir Christene die betekenis is wat belangrik is, nie die individuele woorde nie. Maar vir Moslems is dit die individuele woorde en medeklinkers wat belangrik is.

Die Moslemwêreld het ook laer en hoër tekstuele kritiek.

Die laer tekstuele kritiek van die Koran vra of die Warsh- of Hafs-leesvorme die naaste aan die oorspronklike gesproke Arabies is. Hier is hoe die "laer tekstuele kritiek" vir die Koran werk. Meer as 15 000 bladsye met ou Korantekste is in Jemen ontdek. Volgens 'n artikel in die Jan. 1999-uitgawe van The Atlantic Monthly (bl. 43–56): "Sommige van die perkamentbladsye in die Jemenitiese skat het gelyk of hulle uit die sewende en agtste eeu n.C. dateer, of Islam se eerste twee eeue – dit was, met ander woorde, fragmente van moontlik die oudste Korane wat nog bestaan. Wat meer is, sommige van hierdie fragmente het klein maar intrigerende afwykings van die standaard Koran-teks aan die lig gebring. Sulke afwykings, al is dit nie verbasend vir tekstuele historici nie, is ontstellend in stryd met die ortodokse Moslemgeloof dat die Koran soos dit vandag tot ons gekom het, eenvoudig die perfekte, tydlose en onveranderlike Woord van God is." Jy kan sommige van hierdie verskille sien by www.QuranText.org

Hoër tekstkritiek van die Koran: Hier is twee gewone voorbeelde, plus een oorheersende voorbeeld.

'Ubai bin Ka'b, een van Mohammed se sekretarisse, het ekstra soera's en laat ongeveer 12 soera's in die hedendaagse Koran weg (The Fihrist bl. 61 voetnote 43–48). Abu Musa van Basra het ook 'n teks gehad wat dieselfde was as dié van 'Ubai. (Suyuti, Itqan I, bl. 65; Ibn Abi Dawud, Masahif, bl. 180–181; ook Noeldeke, Geschichte des Quran's, bl. 33–38.)

Soera 114 ontbreek in Ibn Mas'ud se weergawe (The Fihrist bl. 57). Ibn Mas'ud was 'n persoonlike sekretaris van Mohammed. Mohammed het ander mense gesê om die Koran by Ibn Mas'ud en drie ander te leer. (Bukhari dl. 6 nr. 521). Die weglating van Soera 113 en 114 was nie per ongeluk nie. Daar word berig dat Ibn Mas'ud gesê het: "Die twee tower-Soera's [113, 114] is nie van die Boek van God nie!" [www.answering-islam.org/Quran/Text/distortion.html]

Wat Moslems die Sataniese verse noem, is in Soera 53. Volgens die volgende bronne het Mohammed oorspronklik Soera 53:19-20 soos volg voorgedra: "Het julle Lat gesien, en 'Uzza, En 'n ander, die derde (godin), Manat? Hierdie is die verhewe kraanvoëls (tussengangers) wie se voorspraak mens kan hoop." (oorspronklik) vs. "Het julle Lat en 'Uzza gesien, en 'n derde, die godin Manat? Wat! Vir julle die manlike geslag, en vir hom die vroulike? Kyk, dit sou inderdaad 'n baie onregverdige verdeling wees."

Hier is vroeëre Moslem-skrywers wat dit gedokumenteer het.

Al-Wahidi/Wakidi (oorlede 207/823 n.C.) het Asbab al-Nozul geskryf.

Ibn Sa'ad/Sa'd (oorlede 230/845 n.C.) was bewus van al-Wahidi se werk, maar hy self was 'n biograaf wat 'n 15-volume Kitab al Tabaqat al Kabir geskryf het.

Ibn Isaq/Ishaq (oorlede 145/767 of 151/773 n.C.) was 'n Shafi'itiese Sunni wat later sy eie kortstondige skool gestig het. Hy het Sirat Rasullallah (Die Lewe van Allah se Profeet) geskryf

Ibn Jarir al-Tabari (oorlede 923 n.C.) was 'n Shafi'itiese Soenni wat 'n 38-delige Islamitiese wêreldgeskiedenis tot 915 n.C. geskryf het. Hy is die titel "die sjeik van kommentators" gegee. Hy skryf in deel 6 bl. 108–110,

Abu Ma'shar van Chorassan (787–885 n.C.)

Ibn Abi Hatim

Ibn al-Mundhir

Ibn Hajar van Asqalaan (773-852 H.)

Ibn Mardauyah

Musa ibn 'Uqba

Zamakhshari se beroemde kommentaar op Soera 22:52. (1070–1143 n.C.)

Die eerste ses is volgens Die Boek van die Groot Klasse, vertaal deur S. Moinul 'Haq.

V: Waarom was Bybelse kritiek [na bewering] afwesig in die vroeë kerk? Of was daar kritiese vrae en kwessies, soos dié wat ons in moderne tye aantref, maar wat destyds van marginale belang was?

A: Dit was nie so nie. Dit sal beide daardie vraag beantwoord en dit vergelyk met die situasie in die Islam. Om die vraag te beantwoord is daar drie dele. Die vroeë Christene se sorg oor die inhoud van die Skrif, hul sorg oor die akkuraatheid van die Skrif, en wat was sommige kritieke kwessies van belang wat verskil van wat ons vandag het?

1. Inhoud van die Skrif: Christene het skerp bewus geword van die belangrikheid van die inhoud van die Skrif toe die ketter Marcion sy eie Bybel begin hê het. Marcion is omstreeks 170 n.C. oorlede. Só het Tertullian daaroor gevoel. Let daarop dat 'n spons gebruik is soos ons moderne uitveër om ink te verwyder.

Tertullianus (205 n.C.) "Want deur die figuur van die blywende aard van 'n menslike verbond het hy die goddelike testament verdedig. 'Aan Abraham is die beloftes gemaak, en aan sy saad. Hy het nie gesê: "aan sade," soos van baie; maar soos van een: "aan jou saad," wat Christus is.' Skande oor Marcion se spons! Maar dit is inderdaad oorbodig om te bly by wat hy uitgevee het." Vyf Boeke Teen Marcion, boek 5, hoofstuk 4, bl. 435

2. Oordrag van die Skrif. Christene was ook bekommerd oor die akkuraatheid van die Skrif. Hulle moes, want ongelowiges kon (en het) sekere dinge vervals. Hier is 'n paar voorbeelde.

Justin Martyr (c.138-165 n.C.) sê dat die Jode Psalm 96 verkeerd aangehaal het omdat hulle die frase "van die hout" weggelaat het. Eintlik is dit Justin wat hier 'n fout maak, en die Hebreeuse Masoretiese teks het nie "van die hout" nie. Dialoog met Trypho, 'n Jood, hoofstuk 73, bl. 235

Justin Martyr (c.138-165 n.C.) "My vriende, ek verwys nou na die Skrifte soos die Sewentig dit geïnterpreteer het; want toe ek hulle voorheen aangehaal het soos julle dit besit, het ek julle beproef [om vas te stel] hoe julle ingestel was." Dialoog met Trypho, 'n Jood, hfst. 87, bl. 268

Irenaeus van Lyoon (182–188 n.C.) "hierdie interpretasie [van die sewentig] van hierdie Skrifte is gemaak voor die afdaling van onse Here [na die aarde], en het ontstaan voordat die Christene verskyn het—want onse Here is gebore omtrent die een-en-veertigste jaar van die bewind van Augustus; maar Ptolemaeus was baie vroeër, onder wie die Skrifte geïnterpreteer is;-[aangesien dit so is, sê ek,] werklik word hierdie manne as onbeskaamd en aanmatigend bewys, wat nou 'n begeerte toon om ander vertalings te maak, wanneer ons hulle uit hierdie Skrifte weerlê en hulle tot 'n geloof in die koms van die Seun van God stilmaak." Irenaeus Teen die Ketters boek 3 hoofstuk 21.3 bl. 452

Caius (190–217 n.C.) sê dat ketels stoutmoedig die Skrif vervals het. hfst. 3 bl. 602 "Maar wat betref daardie manne wat die kunste van die ongelowiges misbruik om hul eie ketterlike leer te vestig, en deur die slinksheid van die goddeloses die eenvoudige geloof van die goddelike Skrifte vervals, wat is die noodsaak om te sê dat hierdie nie naby die geloof is nie? Daarom het hulle stoutmoedig hul hande aan die goddelike Skrifte geslaan en beweer dat hulle dit gekorrigeer het. En dat ek dit nie valslik teen hulle stel nie, kan enigiemand wat wil, vasstel. Want as iemand sou kies om al hul afskrifte saam in te samel en te vergelyk, sou hy baie teenstrydighede daarin vind. Die afskrifte van Asclepiades sal in elk geval in stryd wees met dié van Theodotus. En daar is baie sulke afskrifte beskikbaar, omdat hul dissipels baie ywerig was om die regstellings, soos hulle dit noem, in te voeg, dit wil sê die vervalsings wat elkeen van hulle aangebring het. En voorts stem die handskrifte van Hermophilus nie hiermee ooreen nie; en wat die van Apollonius betref, is hulle nie eens met hulleself nie. Want mens kan dié wat vroeër deur hulle voorberei is, vergelyk met dié wat later met 'n spesifieke doel korrigeer is, en daar sal baie teenstrydighede gevind word. En wat die groot gewaagdheid betref wat in hierdie oortreding lê, is dit nie waarskynlik dat selfs hulle self daarvan onkundig kan wees nie. Want óf glo hulle nie dat die goddelike Skrifte deur die Heilige Gees gedikteer is nie, en is hulle dus ongelowiges; óf hulle dink hulle is wyser as die Heilige Gees, en wat is hulle dan anders as demonbesetenes? Hulle kan ook nie ontken dat die misdaad hulle s'n is nie, aangesien die kopieë met hulle eie hand geskryf is; en hulle het ook nie sulke kopieë van die Skrifte ontvang van dié deur wie hulle eers in die geloof onderrig is nie, en hulle kan nie kopieë voorlê waaruit dié oorgeskryf is nie. En sommige van hulle het dit nie eens die moeite werd gevind om dit te korrupteer nie; maar deur bloot die wet en die profete te ontken ter wille van hul wettelose en goddelose leer, onder voorwendsels van genade, het hulle tot die laagste afgrond van verderf gesink."

Tertullianus (198–220 n.C.) sê dat ketels die Skrif korrupteer het. In *Prescription Against Heretics* hfst. 17 bl. 251.

Origen (235-245 n.C.) bespreek manuskripvariante in Homilieë oor Jeremia homilie 14 hoofstuk 3.1 bl. 137 en homilie 16 hoofstuk 10.1 bl. 177

Origen (235-245 n.C.) bespreek 'n variasie in die Septuaginta op Jeremia 16:17. Homilieë oor Jeremia, homilie 16, hoofstuk 5.2, bl. 172

Origen (c.227-240 n.C.) haal Ester 4:22 (Septuaginta) aan as "in die Ester van die Septuaginta" Origen se Kommentaar op Johannes boek 2 hfst.7 bl.330.

Methodius (270-311/312 n.C.) "Aangesien dit dus duidelik is, en almal getuig, dat diegene wat uit egbreuk gebore is, tot volmaaktheid kom, moet ons nie veronderstel dat die Gees geleer het aangaande bevrugting en geboortes nie, maar eerder dalk oor diegene wat die waarheid owerspel, wat deur valse leringe die Skrifte bederf en 'n onvolmaakte en onrype wysheid voortbring, deur hul dwaling met godsvrug te meng." Banquet of the Ten Virgins discourse 2 ch.3 p.314

3. Kritieke kwessies: Die vroeë kerk het ander kwessies gehad as die moderne kerk. Belangrike sake vir hulle was hoe om die skare teen ernstige vervolging te beskerm, argumente van die verskillende soorte Griekse filosofie te beantwoord, ten minste dertig verskillende gnostiese groepe te beantwoord, en te wys hoe Grieks-Romeinse en ander soorte heidendom vals was.

Die situasie in die Islam

In die Moslemwêreld kyk ons na Koran-kritiek uit die vroegste tyd, latere geleerdes en vandag.

Van die vroegste tyd af was 'Aisha, een van Mohammed se vroue, bekommerd oor die akkuraatheid. Soera 2:238: Abu Yunus, die bevryde slaaf van 'Aisha, het 'n kopie van die Koran vir haar neergeskryf. Dit was ietwat anders in Soera 2:238. "Abu Yunus, die bevryde slaaf van 'Aisha, het gesê: 'A'isha (mag Allah haar behaag) het my beveel om vir haar 'n kopie van die Koran oor te skryf en gesê: Wanneer jy by hierdie vers aankom: "Bewaar die gebede en die middelste gebed" (2:238), laat my weet; toe ek daarby kom, het ek haar laat weet en sy het vir my voorgedikteer (soos volg): Bewaar die gebed en die middelste gebed en die middaggebed, en staan op in ware gehoorsaamheid aan Allah. 'A'isha (mag Allah haar behaag) het gesê: Só het ek dit van die Boodskapper van Allah (vrede en seëninge van Allah sy met hom) gehoor." Sunan Nasa'i vol.1 nr.475 bl.340

Bukhari vol.6 boek 60 hfst.9 nr.8 bl.10 "'Umar het gesê, 'Ons beste Koräanleser is Ubai en ons beste regter is 'Ali; en ten spyte hiervan laat ons sommige van Ubai se uitsprake staan omdat Ubai sê, "Ek laat niks wat ek van Allah se Boodskapper gehoor het, vaar nie," terwyl Allah gesê het: "Enige vers (openbarings) wat Ons vernietig of laat vergeet, maar Ons bring 'n beter een of 'n gelykwaardige daarvoor" … (2:106)'"

Die Tiende-eeuse kompendium van Islamitiese literatuur, genaamd Die Fihrist (bl. 62), sê: "Volgens die stelling van Ubayy ibn Ka'b is die totale aantal verse van die Koran 6 210. Die totaal van die soera's van die Koran volgens die stelling van 'Ata ibn Yasar is 114; sy verse is 6 170, sy woorde 77 439, en sy letters 323 015. Volgens die stelling van 'Asim al-Jahdari is daar 113 soera's. Die totale aantal verse van die Koran soos vermeld deur Yahya ibn al-Harith al-Dhamari is 6 226, terwyl dit 321 530 letters het." [Die oorspronklike aanhaling het die getalle uitgespel.]

Vandag het die Koran ongeveer 78 090 Arabiese woorde; sien www.isos.org vir meer besonderhede. In vergelyking met 77 439 woorde is dit 'n verskil van ten minste 651 woorde.

'Ubai bin Ka'b, een van Mohammed se sekretarisse, het ekstra soera's en laat ongeveer 12 soera's in die hedendaagse Koran weg (The Fihrist bl. 61 voetnote 43–48). Abu Musa, van Basra, het ook 'n teks gehad wat dieselfde was as dié van 'Ubai. (Suyuti, Itqan I, bl. 65; Ibn Abi Dawud, Masahif, bl. 180–181, ook Noeldeke, Geschichte des Quran's, bl. 33–38.)

Vandag is daar twee standaard-Arabiese tekste, genoem Warsh en Hafs, en vandag blyk daar nie veel kommer te wees oor die klein verskille nie. Maar histories het Moslems groter kommer gehad oor meer beduidende veranderinge in die teks.

Hier is voorbeelde van verskille tussen Warsh en Hafs.

Soera 2:119 "en vra nie!" (Warsh-oordrag. Goedgekeur deur die Ministerie van Godsdiensake en Toelaes van Algerië) vs. "en julle word nie gevra nie" (Hafs-oordrag. Koning Fahd-kompleks .. Saoedi-Arabië) (www.QuranText.org/qiraat.html)

Soera 3:83 "julle word teruggekeer" (Warsh-oordrag. Goedgekeur deur die Ministerie van Godsdiensake en Toelaes van Algerië) vs. "hulle word teruggekeer" (Hafs-oordrag. Koning Fahd-kompleks .. Saoedi-Arabië) (www.QuranText.org/qiraat.html)

Maar vir Christene is dit die boodskap wat belangrik is, nie die presiese woorde nie. So, byvoorbeeld, as 'n leër 'n dorp inneem en baie vroue gevange neem, behoort hulle te vra: "hoe wil God hê ek moet heilig wees en Hom behaag?", nie: "is daar enige onsekerheid oor die medeklinkers" nie.

V: In die NT, waarom moet ons in die Drie-eenheid glo, aangesien die woord nie in die Bybel voorkom nie?

A: Die woorde "Ou Testament", "Nuwe Testament", "verzoening" en "Here-ete" kom ook nie in die Bybel voor nie, maar ons glo ook in daardie konsepte. Dit is die beste om nie oor woorde te twis nie, maar te kyk na wat geleer word. As die konsep van die Drie-eenheid in die Bybel geleer word, moet ons daarin glo. As die konsep van die Drie-eenheid teen die Bybel is, moet ons nie daarin glo nie. Ooreengekom?

Vir wat die konsep van die Drie-eenheid behels, sien die bespreking oor Matteus 28:19.

As 'n kanttekening vir Mormone, die term "ewige vooruitgang" kom nie in die Boek van Mormon voor nie.

As 'n kanttekening vir Moslems, alhoewel die Koran terme het vir eenheid (wahed, wihdanea, ahd, fard, wahdo), is die woord Tawheed (eenheid), 'n sentrale teologiese beginsel in die Islam, ook nie self in die Koran nie. Net soos jy daardie feit nie kan gebruik om Tawheed vir Moslems te bewys of te weerlê nie, kan jy ook nie die afwesigheid van 'n tegniese teologiese woord in die Bybel as bewys of weerlegging van die Drie-eenheid gebruik nie. Ander Moslemse konsepte wat nie in die Koran voorkom nie, is:

Die Koran sê nooit dat Isak byna deur Abraham geoffer is nie. Inteendeel, dit noem 'n onbenoemde seun.

Die moderne Moslem-idee dat Mohammed sondeloos was, kom nie in die Koran voor nie.

Vir Sunni-moslems is die hele konsep van die Sunna en die volg van die aanvaarbare hadithe, waarvan sommige deur moslems as teenstrydig erken word, nie in die Koran nie.

Die idee dat nie-moslems gedood moet word as hulle na Mekka kom, is nie in die Koran nie.

Die idee dat Jode uit Mekka / Saoedi-Arabië verwyder moet word, kom nie in die Koran voor nie.

Vir Sjiitiese Moslems is die hele konsep van imams, en dat jy basies net die imam hoef te gehoorsaam om God te gehoorsaam, afwesig in die Koran. Natuurlik is die martelare van 'Ali en Husain nie in die Koran nie.

Nog die Bybel nog die Koran bevat die term "monoteïsme", maar die feit dat daardie woord nie gebruik word nie, bewys beslis nie dat monoteïsme verkeerd is nie.

V: In die Nuwe Testament, waar kom die term "Drie-eenheid" vandaan?

A: Die eerste persoon waarvan ons weet wat die term Drie-eenheid (Trias in Grieks) gebruik het, was biskop Theophilus van Antiochië (168–181/188 n.C.) in sy Brief aan Autolycus, boek 2, hoofstuk 15, bl. 101.

Klemens van Aleksandrië het ook van "die Heilige Drie-eenheid" gepraat in The Stromata (193-202 n.C.) boek 5 hoofstuk 14 bl. 468

Tertullianus (c. 213 n.C.) was die tweede van wie ons weet dat hy die term "Drie-eenheid" (Trinitas in Latyn) gebruik het, in sy brief Teen Praxeas.

Hippolytus (225-235/6 n.C.) sê in Teen die kettery van een Noetus: "En hierdeur het Hy getoon dat wie ook al een van hierdie weglat, daarin faal om God volmaak te verheerlik. Want dit is deur hierdie Drie-eenheid dat die Vader verheerlik word."

Origenes (225-254 n.C.) noem die Drie-eenheid in Kommentaar op Johannes, boek 6, hoofstuk 17, bl. 366.

Novatianus (250/254-256/7 n.C.) uit Rome het 'n boek van 32 hoofstukke geskryf, Traktaat oor die Drie-eenheid.

Cyprianus van Kartago (256 n.C.) sê ná aanhaling van Jesus se woorde in Matteus 28:18-19: "Hy [Jesus] dui die Drie-eenheid aan, in wie se sakrament die nasies gedoop moes word." Briewe van Cyprianus Brief 72 hfst. 5 bl. 380.

Firmilianus van Caesarea in Klein-Asië aan Cyprianus van Kartago (256 n.C.) noem die Drie-eenheid. Briewe van Cyprianus Brief 74 hfst. 11 bl. 393

Biskop Munnulus van Girba noem die Drie-eenheid en haal Matteus 28:19 aan: "…in die naam van die Vader, van die Seun en van die Heilige Gees". Die Sewende Raad van Kartago (258 n.C.) bl. 567

Euchratius, biskop van Thenae, haal Matteus 28:19 aan: "…in die naam van die Vader, van die Seun en van die Heilige Gees". Die Sewende Raad van Kartago (258 n.C.) bl. 568

Gregorius Thaumaturgus (240-265 n.C.) in 'n Belydenis van Geloof bl. 7 noem die Vader en die Seun, en hy noem die "Drie-eenheid" drie keer.

'n Sektoriese Geloofsverklaring (c. 240–265 n.C.) (waarskynlik deur Gregorius Thaumaturgus, maar dit word nie genoem nie) noem die Drie-eenheid in hfst. 5 bl. 41; hfst. 7 bl. 42; hfst. 18 bl. 45; hfst. 20 bl. 45

Dionysius van Alexandrië (246–265 n.C.) noem die Drie-eenheid by naam twee keer in Brief 4, hoofstuk 8, bl. 93.

Dionysius, biskop van Rome (259-269 n.C.): "Want hierdie [ware dissipels] weet inderdaad regtig dat die Drie-eenheid in die goddelike Skrif verkondig word, maar dat die leer dat daar drie gode is, nie in die Ou noch in die Nuwe Testament geleer word nie." Dionysius van Rome, Teen die Sabelliërs (ANF vol. 7) hfst. 1, bl. 365

Methodius (270-311/312 n.C.) "Want die koninkryk van die Vader, van die Seun en van die Heilige Gees is een, net soos hul wese een en hul heerskappy een is. Vandaar dat ons ook met een en dieselfde aanbidding die een Godheid in drie Persone aanbid, wat sonder begin, ongeskape en sonder einde bestaan, en aan wie daar geen opvolger is nie. Want die Vader sal ook nooit ophou om Vader te wees nie, en die Seun om Seun en Koning te wees, en die Heilige Gees om te wees wat Hy in wese en persoonlikheid is. Want niks van die Drie-eenheid sal verminder word nie, hetsy ten opsigte van die ewigheid, of van die gemeenskap, of van die soewereiniteit." Toespraak oor die Psalms hfst.5 bl.397. (Sien ook Die Banket van die Tien Maagde toespraak 8 hfst.10 bl.338 en hfst.11 bl.339)

Alexander van Alexandrië (313–326 n.C.) sê dat Jesus op die derde dag ná Sy dood weer opgestaan het en vir ons die kennis van die Drie-eenheid gebring het. Briewe oor die Ariaanse Ketterse Brief 5 bl. 302

Byna verkeerd in Justinus Martelaar (sy Eerste Apologie 147–151 n.C.) "…en ons aanbid Hom [Jesus] met rede, omdat ons geleer het dat Hy die Seun van die ware God Self is, en ons Hom op die tweede plek stel, en die profetiese Gees op die derde, en ons sal bewys." Eerste Apologie van Justinus Martelaar, hoofstuk 13, bl. 166–167

Byna verkeerd in Athenagoras (177 n.C.) "Wie sou dan nie verbaas wees om te hoor dat mense wat van God die Vader, van God die Seun en van die Heilige Gees praat, en wat beide hul eenheid in krag en hul onderskeiding in orde verklaar, ateïste genoem word? Ons leer oor die goddelike natuur is ook nie tot hierdie punte beperk nie; maar ons erken ook 'n menigte engele en dienaars,…" 'n Pleidooi vir Christene hfst.10 bl.133

Byna-fout by Petrus van Alexandrië (306,285–311 n.C.) (gedeeltelik) "die Skepper en Here van elke sigbare en onsigbare wese, die eniggeborene Seun, en die Woord mede-eeuwig met die Vader en die Heilige Gees, en van dieselfde wese as hulle, volgens Sy goddelike natuur, ons Here en God, Jesus Christus,…" fragment 5 bl. 282

Gevolgtrekking: Hierdie verwysings, uit Antiochië, Rome, Alexandrië en ander plekke, toon dat die term "Drie-eenheid" meer as honderd jaar voor die Raad van Nikaea in 325 n.C. wydverspreid was.

As 'n kanttekening is 'n "nabyskiet" dat Ignatius (oorlede in óf 107 óf 116 n.C.), die dissipel van Johannes die apostel, alhoewel hy nie die term "Drie-eenheid" gebruik nie, hy dikwels Jesus God noem. In die Tweede Brief van Ignatius aan die Efesiërs, hoofstuk 9, sê hy, "En julle is gereed vir die bou van God die Vader, en julle is opgetel tot in die hoogte deur die instrument van Jesus Christus, wat die kruis is; en julle word getrek deur die tou, wat die Heilige Gees is; en julle katrol is julle geloof, en julle liefde is die weg wat opwaarts na God lei" (Ante-Nicene Fathers bl. 101)

Justin Martelaar (c. 138–165 n.C.) gee in sy Dialoog met Trypho die Jood, hoofstukke 57–65, ook 'n baie goeie verduideliking van die Drie-eenheid, en waarom ons Jesus moet aanbid, sonder om eintlik die woord Drie-eenheid te gebruik.

V: Die skeptikus Bart Ehrman sê: "In Jesus se dag was daar baie heilige mans soos Hanina ben Dosa en Honi die kringtrekker. Daar was heidense heilige mans soos Apollonius van Tyana, 'n filosoof wat na bewering siekes kon genees, demone kon uitdryf en die dooies kon opwek. Hy is na bewering bonatuurlik gebore en aan die einde van sy lewe het hy na bewering na die hemel opgevaar. Klink dit bekend? Daar was heidense halfgode, soos Hercules, wat ook die dooies kon terugbring." (Jesus, Interrupted bl. 172)

A: Daar is geen antieke verwysing waarvan ek weet wat beweer dat Hercules die dooies kon opwek nie. Daar was nie "baie heilige mans" nie, net Hanina, Honi en Apollonius van Tyana. Mohammed het 600 jaar later gekom, en dit sou nie gepas wees vir die meeste Moslems as Jesus mirakels gedoen het en Mohammed geen nie. Dus laat dit net Hanina, Honi en Apollonius oor.

Die enigste ding wat Honi gedoen het, was om vir reën te bid, 'n sirkel te trek en vir God te sê dat hy nie die sirkel sou verlaat totdat dit gereën het nie. Uiteindelik het dit gereën.

Hier is 'n lys van Hanina se mirakels. Al kan hierdie mirakels nie bevestig word nie, vergelyk hulle selfs al is hulle waar, geensins met die mirakels van Jesus nie.

1) Hanina het vir twee siek mense gebid, een van wie koors gehad het, en albei het herstel.

2) Eendag het Hanina gebid dat die reën sou ophou en dit het onmiddellik opgehou. Toe hy tuis kom, het hy gebid dat die reën sou terugkeer, en dit het weer begin reën.

3) Hanina en sy vrou het geen brood gehad nie, so hulle het tog die oond aangeskakel sodat hul bure dit nie sou weet nie. Toe 'n buurman oor kom, was daar wonderbaarlik brood in die oond.

4) Hanina se vrou het Hanina oortuig om nou 'n deel van sy ewige beloning te vra, so het God 'n goue tafelpoot afgestuur. Sy vrou het toe gedroom dat mense in die hemel aan drietand-tafels eet, maar Hanina s'n het net twee gehad, so het sy gebid dat God die poot terugneem, en God het dit laat verdwyn.

5) 'n Tafel het van Hanina af weggeskuif totdat hy die speserye in die kos tiende het.

6) Hanina se donkie sou nie eens kos eet wat nie tiende daarvan gegee is nie.

7) Hanina wou 'n groot, gepoleerde klip na Jerusalem bring. Vyf werkers het op 'n misterieuse wyse verskyn om dit vir vyf stukke geld saam met hom te dra. Hulle het dit onmiddellik na Jerusalem gedra en toe verdwyn.

Die betekenisvolle ding oor Hanina is dat hierdie mirakels na bewering in die eerste eeu n.C. plaasgevind het. Hierdie dinge kon deur Joodse mense uitgedink gewees het om die mirakels van Jesus te weerlê.

Ons weet byna niks van Apollonius van Tyana behalwe wat sy biograaf, Flavius Philostratus, in c.170–c.247 n.C. geskryf het nie. Hy is deur die vrou van 'n keiser, wat probeer het om die Christendom uit te wis, opdrag gegee om hierdie biografie te skryf. Hier is 'n kort samevatting van Apollonius se beweerde mirakels.

Apollonius sien die kettings van Prometheus en jaag 'n hobgoblien weg. Later in Efese breek 'n plaag uit. Apollonius identifiseer 'n ou bedelaar as die plaagdemon en beveel die dorpenaars om hom dood te stenig. Hy praat met Achilles se spook, dryf 'n demoon uit, voorspel toekomstige gebeure en red 'n man van 'n vroulike vampier. Onder Nero word 'n rol waarin die aanklagte teen Apollonius gelys is, op 'n raaiselagtige wyse uitgevee. Hy kry later die oorhand oor 'n Ethiopiese satyr. Hy genees 'n man van sy liefde vir 'n standbeeld van Aphrodite. Later in die tronk onder Domitianus, werp Apollonius sy boeie op 'n wonderbaarlike wyse van hom af. Nadat hy vrygespreek is, reis Apollonius na Klein-Asië, waar hy op 'n wonderbaarlike wyse Domitianus se moord sien. Hy verlaat hierdie aarde deur van 'n tempel op Kreta af te styg. Daarna verskyn hy aan 'n man in 'n droom, wat wys dat siele onsterflik is.

Christene is in 202 n.C. onder keiser Septimius Severus vervolg. Die eerste bekende Britse Christelike martelare is in 209 n.C. doodgemaak. Philostratus was ná 202 n.C. 'n lid van die Romeinse keiserlike hof van Septimius Severus, en hy het saam met die keiser en sy vrou na Brittanje gereis, waar die keiser teen die Pikte geveg het tot sy dood in 211 n.C. Die vrou van Septimus Severus, Julia Domna, was sy borg totdat sy in 217 n.C. gesterf het. Sy het spesifiek Philostratus in diens geneem om 'n biografie van Apollonius van Tyana te skryf, wat 150 jaar tevore geleef het. Dit is baie waarskynlik dat die werk geskryf is om die groei van die Christendom te beveg. Die verhaal word heeltemal vertel deur die notaboek van Apollonius se dissipel en konstante metgesel Damis. Almal stem saam dat hierdie "Damis" heeltemal fiktief was. Dus 'n biografie uitgedink om die Christendom te bestry, vertel deur 'n belydend fiktiewe dissipel; hierdie feite is onverantwoordelik deur Ehrman vergeet toe hy probeer het om twyfel oor Jesus se mirakels te wek.

Wat manuskripbewyse van hierdie fiktiewe verhaal betref, is daar slegs 25 manuskripte wat nog bestaan. Die vroegste is uit die 11de eeu, die volgende uit die 12de, en die res uit die 14de tot en met die 16de eeu volgens The Resurrection of Jesus, bl. 178.

V: Was daar enige geskrifte wat vermoedelik van Jesus self afkomstig is? Ek het gedink ek het van sommige gehoor wat die kerk veroordeel het.

A: Die Boek van Openbaring is die "Openbaring van Jesus Christus", so sommige beskou dit as iets wat deur Jesus (mondelings) beweer is, alhoewel dit natuurlik deur Johannes die apostel neergeskryf is. Ons moet saamstem met Efesiërs 2:20 wat sê dat die kerk "gebou is op die fondament van die apostels en profete, met Christus Jesus Self as die hoeksteen." Die Christendom "gaan na die leer van Jesus" deur die profete en die apostels (insluitend Paulus) wat Jesus gekies het.

Behalwe Openbaring, is ek in my studies nie bewus van enige antieke geskrifte wat beweer is deur Jesus self geskryf te wees nie. Daar is sommige moderne geskrifte wat beweer het om verlore werke van Jesus te wees, maar natuurlik het die vroeë kerk hierdie nooit veroordeel nie, aangesien hulle nog nie geskryf was nie.

Waaraan jy dalk dink, is 'n aantal werke wat beweer is deur verskeie apostels en ander, wat bedrog was. Die Gnostici het veral die Evangelie van Tomas gebruik, behalwe dat hulle verskillende weergawes daarvan gehad het. Daarbenewens is hier 'n gedeeltelike lys van ander boeke wat bedrog was en deur die kerk verwerp is:

Die Evangelie van Pseudo-Mattheüs (sy moderne naam)

Die Geskiedenis van Josef die Timmerman

Die Arabiese Evangelie van die kinderjare van die Verlosser

Die Evangelie van Nikodemus

Die Evangelie van Tomas (Gnosties) (140-200 n.C.)

Die verslag van Pontius Pilatus

Die opgee van Pontius Pilatus

Dade van die heilige apostels Petrus en Paulus

Dade van Paulus en Tekoë

Die Brief van Pontius Pilatus aangaande onse Here Jesus Christus = Die Handelinge van Pontius Pilatus (vandag nie meer in bestaan nie, maar genoem deur Justinus Martelaar (c. 138–165 n.C.) en Tertullianus (198–220 n.C.))

Die Handelinge van Barnabas (anders as die Middeleeuse vervalsing die Evangelie van Barnabas)

Die Handelinge van Filippus

Dade van Andreas en Mattias

Dade van Petrus en Andreas

Die Boek van Johannes oor die Ontslaap van Maria

Die heengaan van Maria

Een van my "gunstelinge" is die Handelinge van Petrus. As ek reg onthou, het Petrus na 'n herberg gegaan en sy kamer het baie bedluisse gehad, wat hom daarvan weerhou het om te slaap, en hy moes die volgende dag preek. Hy het toe die bedluisse beveel om die kamer te verlaat, en hulle het gehoorsaam. Die volgende oggend het hy die deur oopgemaak, en daar was 'n ry bedluisse wat waggehou het om terug in die kamer te gaan. Petrus het hulle beveel om terug in die bed te gaan, en hulle het dit gedoen.

Een rede waarom ons, los van die Bybel, seker kan wees van die geskrifte wat eg was, sowel as van die leringe en die karakter van Jesus, is die vroeë Christene.

Klemens van Rome het in 96–98 n.C. 'n brief aan die Korintiërs geskryf. Sy basiese boodskap was: "Hoekom doen julle nie die dinge wat Paulus julle 50 jaar gelede gesê het om te doen nie?" Klemens se brief is baie insiggewend, en dit is so goed dat 'n paar Christene per ongeluk gedink het dit behoort deel van die Skrif te wees. Ek het geen valshede in die brief gevind behalwe vir een punt nie. Clemens glo blykbaar dat die legende van die Arabiese feniks wat duisend jaar leef, dan self tot die dood toe verbrand, en dan uit die as herrys, waar is. Ignatius het ook uitvoerig geskryf, en hy was 'n dissipel van die apostel Johannes. Papias was nog 'n dissipel van die apostel Johannes wat baie volumes geskryf het, ongelukkig is hulle almal verlore. Ons het slegs 'n paar uittreksels wat deur Eusebius van Caesarea (omstreeks 325 n.C.) bewaar is. Die martelaar Polycarpus, biskop van Smirna, was nog 'n dissipel van die apostel Johannes, en hy het 'n dissipel gehad, Irenaeus van Lyoon (182–188 n.C.), wat die werk Teen die Ketters geskryf het waarin hy die meer as 30 verskillende skole van die Gnostici dokumenteer. Hy het ongeveer 1 800 aanhalings en verwysings uit elke boek van die Nuwe Testament gemaak (behalwe Filemon en 3 Johannes) en sy geskrifte toon dat die boeke in sy Nuwe Testament dieselfde was as ons s'n vandag.

Ons het 'n derde kategorie literatuur, naamlik meer onlangse werke wat daarin geslaag het om in die oë van sommige as eg beskou te word. Een so 'n versameling werke word Die Vals-Dekretale genoem. Hierdie is in die 9de eeu geskryf, waarskynlik met sy oorsprong in die Frankiese koninkryk. Hulle het dinge gesê soos dat Petrus die sleutels van die Hemel aan 'n "Pous" ná hom oorgedra het. Nog 'n werk is die Evangelie van Barnabas, wat na bewering deur 'n ontstelde monnik geskryf is wat tot die Islam bekeer het. Dit misken dat die kultuur in Jesus se tyd nie dié van Italië in die Middeleeue was nie, met ridders, skoenveters en dergelike. Verder, alhoewel dit leringe bevat wat Christene as kettery beskou, bevat dit ook leringe wat die ortodokse Islam as kettery sou beskou. Nietemin, aangesien dit voorspel dat Jesus ná hom Mohammed sou kom, het ek gehoor dat dit die #1 verkoopsreligieuse boek in sommige Moslemlande is.

Alhoewel die vroeë post-apostoliese kerk nie die Skrif "geskryf" het nie, is ons hulle verskuldig dat hulle vir ons erken het wat die Skrif was. Elke enkele boek in die Nuwe Testament is deur die vroeë kerkskrywers voor 150 n.C. genoem, met die moontlike uitsondering van twee baie kort boeke, Filemon en 3 Johannes.

Irenaeus in Teen die Ketters bl. 428 hoofstuk 11 v.8 (geskryf 182–188 n.C.) sê dat soos die vier sones van die wêreld en die vier hoofwinde, daar nie minder as ook nie meer as vier evangelies is. Hy noem hulle op ander plekke as Matteus, Markus, Lukas en Johannes.

Q: Die skeptikus Bart Ehrman maak die ongegronde bewering dat "as Matteus, wat ongeveer vyf-en-twintig of dertig jaar ná Paulus geskryf het, ooit enige van Paulus se briewe gelees het, hy hulle beslis nie as inspirerend, laat staan geïnspireerd, ervaar het nie." Jesus, Interrupted bl. 89 "Paulus het gedink dat volgelinge van Jesus wat probeer het om die wet te onderhou, in gevaar was om hulle saligheid te verloor. Matteus het gedink dat volgelinge van Jesus wat nie die wet onderhou het nie, en dit selfs beter as die godsdienstigste Jode gedoen het, nooit saligheid sou bereik nie." Jesus, Interrupted bl. 90

A: Matteus het in sy Evangelie van Jesus Christus nie oor Paulus geskryf nie omdat sy onderwerp Jesus Christus was. 'n Mens sou ook 'n ewe ondoeltreffende argument kan maak oor Lukas in sy evangelie wat ook niks van Paulus geweet het nie, - maar net as ons niks van die boek Handelinge geweet het nie.

V: Die skeptikus Bart Ehrman skryf: "Dit kom vir sommige lesers as 'n verrassing om te verneem dat hierdie soort anti-Judaïsme nie in die Romeinse, Griekse of enige ander wêreld voor die koms van die Christendom bestaan het nie en dus 'n Christelike uitvinding is. Om seker te wees, sommige Romeinse en Griekse skrywers het die Jode lasterlik voorgestel oor wat as bisarre gebruike beskou is …. Maar Romeinse en Griekse skrywers het almal wat nie Grieks of Romeins was nie, lasterlik voorgestel, en die Jode is nie uitgesonder nie. Totdat die Christendom verskyn het." (Jesus, Interrupted bl. 244)

A: Hierdie stelling deur iemand wat as 'n geleerde aanvaar word, is inderdaad nogal verbasend. Dit sou beslis 'n verrassing wees vir die Jode wat deur die Seleusidiese Antiochus IV Epifanes gedood is, die Jode wat gesien het hoe die Romeinse Pompeius in 63 v.C. die Allerheiligste ontheer het. Dit was eers die Jode wat onder Claudius uit Rome verban is.

Ehrman is hier op soveel maniere verkeerd, ek is verbaas waarom hy so 'n groot fout maak en steeds as 'n geleerde met 'n akademiese begrip van die antieke Joodse geskiedenis beskou word.

a) Christene was nie antisemities nie, meer as wat hulle "anti-Italiaans" of "anti-Grieks" was. Om te sê 'n godsdiens is nie korrek nie, beteken nie dat jy teen die mense is nie. Byvoorbeeld, daar was 17 pre-Nisaanse Christelike skrywers wat geskryf het dat die judaïsme verkeerd was. (Dit tel nie Klemens van Aleksandrië nie, wat net teen die Fariseërs gewaarsku het.) Maar daar was 19 voor-Nikeense Christelike skrywers wat geskryf het dat die Grieks-Romeinse gode verkeerd was. Om te sê dat sommige mense iets glo wat verkeerd is, beteken nie dat jy hulle haat of bevooroordeeld teenoor hulle is nie. Ehrman sê dat konserwatiewe Christene verkeerd is. Maar beteken kritiek op konserwatiewe Christene outomaties dat iemand ons moet haat? As hy dit sou ontken, kan mens nie die argument gebruik dat die Jode verkeerd geglo het om dit vooroordeel te noem nie.

b) Daar is geen voorbeelde van vervolging van Jode deur pre-Nisaanse Christene nie. Die eerste voorbeeld van vervolging van Jode deur Christene was Keiser Konstantyn, wat geweldloos Joodse sinagoges sowel as heidense tempels gesluit het om sy onderdane aan te moedig om eerder na kerke te gaan. Dit het blykbaar tot 'n groot mate gewerk, en sommige het gesê dat die Christendom sedertdien nie ten volle herstel het nie.

c) Paulus en die ander het die Jode liefgehad. Paulus sê in Romeine 10:1: "Broeders, my hart se begeerte en my gebed tot God vir die Israeliete is tot hulle heil." Hy is egter baie sterker in Romeine 9:1-4a: "Ek spreek die waarheid in Christus; ek lieg nie, soos my gewete in die Heilige Gees bevestig. Ek het 'n groot hartseer en voortdurende pyn in my hart. Want ek sou graag wou hê dat ek self vervloek en van Christus afgesny was ter wille van my broers, my eie vlees en bloed, die volk Israel." Deur sy voorbeeld wys Paulus vir ons die liefde wat ons vir Joodse mense behoort te hê. Wat enige beweerde "tweede-klasstatus" van die Joodse volk betref, spreek Paulus hierteen in Galasiërs 3:28: "Daar is nie Jood of Griek, slaaf of vryman, manlik of vroulik nie, want julle is almal een in Christus Jesus."

d) Daar was antisemitisme voor die Romeine.

Ek weet nie of Bart Ehrman vertroud is met 'n Seleusiese keiser met die naam Antiochus Epiphanes nie. Antiochus het probeer om die Jodendom gewelddadig uit te wis, en die Makkabeese opstand was die Joodse reaksie hierop. Die boek Ester praat van die antisemitiese Haman en die Persiese volk wat ingestem het om die Jode te vermoor.

e) Daar was antisemitisme voor die Christendom. Pontius Pilatus is in sy posisie geplaas deur die invloed van sy mentor, die antisemitiese Sejanus. Sejanus is deur Tiberius op 9 Oktober 31 n.C. tereggestel. Pilatus, wat van 26-36 n.C. regeer het, was die vyfde Romeinse goewerneur van Judea sedert 6 n.C. volgens die Evangelical Commentary on the Bible bl. 874.

f) Daar was antisemitisme deur nie-Christene. 'n Griek met die naam Apion het 'n boek geskryf, Teen die Jode, en Josefus se Geskiedenis was deels 'n antwoord op Apion se boek.

Q: Ehrman skryf, "Vir Paulus het geloof beteken om 'n vertrouende aanvaarding van Christus se dood te hê om in 'n regte verhouding met God te kom. Dit is 'n relasionele term, wat iets soos 'vertroue' beteken. In die Pastorale Briewe beteken die woord iets anders; die stel oortuigings en idees wat die Christelike godsdiens uitmaak (Titus 1:13). Dit is nie 'n relasionele term nie, maar 'n term wat 'n stel Christelike leringe spesifiseer, die inhoud van wat geglo moet word – en dit is hoe die term in latere Christelike kontekste gebruik kom te word. Dus is dit 'n voorbeeld van hoe die Pastorale Briewe blykbaar uit 'n latere, nie-Paulynse omgewing afkomstig is." (Jesus, Interrupted bl. 130).

A: Galasiërs 1:23; Efesiërs 4:13 en ander verse bewys dat Ehrman op een manier nie weet waarvan hy praat nie, en 2 Timoteus 1:5; 2 Timoteus 3:15 en Titus 3:15 bewys dat Ehrman op 'n tweede manier verkeerd is. Paulus toon albei aspekte van geloof in sy vroeër briewe (epistels) sowel as in sy latere, pastorale briewe.

A. Geloof wat doktrinale oortuigings beteken:

A1. Paulus se vroeëre briewe (in teenstelling met Ehrman)

Gal 1:23 "Hulle het net die berig gehoor: 'Die man wat ons vroeër vervolg het, verkondig nou die geloof wat hy eens probeer vernietig het.'"

Ef 4:5 "een Here, een geloof, een doop"

(Ehrman stem saam dat die boeke hieronder leer dat geloof 'n stel doktrinale oortuigings is)

Ef 4:13 "totdat ons almal tot eenheid in die geloof en in die kennis van die Seun van God kom, as ons volgroeid word tot die volle mate van die gestalte van Christus."

A2. Paulus se pastorale briewe (Ehrman sou saamstem)

1 Tim 4:6 "…woorde van die geloof"

Tt 1:13 "Bestraf hulle dus streng, sodat hulle gesond in die geloof kan wees en nie aandag gee aan Joodse mites of aan die gebooie van mense wat die waarheid verwerp het nie."

Tt 2:2 "gesond in die geloof"

Gevolgtrekking: Daar is verse waar geloof waarheid of leer beteken, sowel in Paulus se vroeë briewe as in die herdersbriewe.

B. Geloof wat vertroue beteken in die algemeen

B1. Paulus se vroeëre briewe (Ehrman sou saamstem)

Rom 1:17 "sal lewe deur geloof"

Rom 3:25 "geloof in Sy [Jesus se] bloed"

Rom 4 Abraham word geregverdig deur geloof

Gal 2:16 "geregverdig deur geloof in Christus"

Gal 3:2b "hoor van geloof"

Gal 3:8 "regverdig die nasies deur geloof"

Gal 3:9 "dié van die geloof"

Gal 3:11 "die regverdige sal deur geloof lewe"

Gal 3:22 "belofte deur die geloof in Jesus Christus"

Gal 3:24 "geregverdig deur geloof"

Gal 3:25 "maar geloof wat kom"

Gal 3:26 "deur geloof in Christus Jesus"

Gal 5:5 "hoop op geregtigheid uit geloof"

Eph 1:1 "getrou in Christus Jesus"

Eph 1:15 "jou geloof in die Here Jesus"

Eph 3:17 "deur geloof mag Christus in julle harte woon"

B2. Paulus se pastorale briewe (in teenstelling met Ehrman)

2 Tim 1:5 "Ek word herinner aan jou opregte geloof, wat eers in jou grootmoeder Lois en jou moeder Eunice gewoon het, en ek is oortuig dat dit ook in jou is."

2 Tim 3:15 "wat in staat is om jou wys te maak tot saligheid deur geloof in Christus Jesus."

Tit 3:15 "Groet diegene wat ons in die geloof liefhet."

C. Geloof kan op een of albei maniere geïnterpreteer word

C1. Paulus se vroeër briewe

1 Kor 15:1-2,14,17 "Nou, broers, wil ek julle herinner aan die evangelie wat ek aan julle verkondig het, wat julle aangeneem het, en waarin julle standvastig staan. Deur hierdie evangelie word julle gered, as julle aan die woord vashou wat ek aan julle verkondig het. Anders het julle tevergeefs geglo. (14) En as Christus nie opgewek is nie, is ons prediking sinloos, en is julle geloof ook sinloos. In daardie geval word ons ook blootgestel as valse getuies oor God. Want ons het oor God getuig dat Hy Christus uit die dood opgewek het. … (17) En as Christus nie opgewek is nie, is julle geloofsinwydig..." (Dit beklemtoon die leerstellings van Christus se opstanding sowel as Christus se dood.)

Gal 3:7 "dié van die geloof"

Gal 3:12 "die wet is nie uit geloof nie"

Gal 3:23 "voor die koms van die geloof"

Ef 1:15 "hoor van julle geloof in die Here Jesus"

Ef 2:8 "deur genade is julle gered deur geloof"

C2. Paulus se pastorale briewe (hierdie kan in beide rigtings geïnterpreteer word)

2 Tim 2:18 "het van die waarheid afgewyk. … hulle ondermyn die geloof van sommige"

Tit 1:4 "kind in ons gemeenskaplike geloof"

V: Aangesien God nie 'n fisiese liggaam het nie, hoe kan Jesus die Seun van God wees? Moslems het beweer dat dit 'n kernfout van die Christendom is.

A: Christene glo NIE dat Jesus die Seun van God was in 'n grof fisiese of seksuele sin nie. Eerder is hierdie term 'n uitdrukking van die diep betekenis daarvan hoe Jesus verskil van elke geskape wese. Sjiitiese Moslems het 'n effens soortgelyke konsep. Wanneer hulle sê 'Ali is die vinger van God, glo hulle nie dat God tien vingers het soos mense nie. Eerder is dit 'n uitdrukking met 'n dieper betekenis vir hulle.

Q: Ek steur my aan 'n antwoord wat u in u Bybelnavraag gegee het waarin u sê dat Jesus God is, en dit is eenvoudig nie waar nie. Jesus het nooit beweer dat hy God is nie. Hy is die Seun van God, die Messias. Dit is verkeerd dat u ander mislei, want u offer hulle saligheid op. Lees asseblief hierdie Skrifte en verander asseblief u antwoord.

Jh 14:1-4 wys 'n verskil tussen die Vader en die Seun.

In Lk 18:19 sê Jesus self dat niemand goed is behalwe God alleen nie, toe iemand hom goed noem. Hy het hom weer daarvan afgesonder.

In Mrk 13:32 en Mt 24:36 sê Christus self dat niemand weet wanneer die einde sal kom nie, net God, en nie eens Hy nie.

In Mt 23:8-10 maak Christus self die duidelike onderskeid tussen 'n leraar, 'n leier en die Vader.

Mt 5:16 sê dat die Vader in die Hemel is.

Handelinge 4:12 sê dat verlossing deur Christus is, maar God het Christus aan ons gegee.

Heb 13:21, 1 Pet 2:19-25, 1 Jn 2:2-6 en 1 Jn 2:23 verdeel almal God en Christus. God is die Vader, die Gever, die Skepper. Christus is die Messias, die Offer, die Seun.

In Eks 20:3, Dt 6:4-5, Dt 32:39 sê God dat jy geen ander gode behalwe Hom mag hê nie. Dit is 'n sonde om Christus 'n god te maak of Christus God te noem. God is alleen God en Christus is die Messias. Hy is die lam van God. Hy is God se Seun wat geskep is om 'n voorbeeld te stel van wat 'n perfekte mens behoort te wees. Die mensdom het 'n vleeslike voorbeeld van volmaaktheid en liefde nodig gehad. Jesus is daardie voorbeeld. Hy was 'n perfekte mens met goddelike kennis en God het in hom gewoon. Toe hy gesê het dat die Vader en Ek een is, het hy gesê dat dit was omdat hy in God gewoon het en God in ons gewoon het. Hy was in volmaakte eenheid met God en hy is na ons gestuur om ons te laat weet dat ons ook in volmaakte eenheid met God kan wees. Hy het nooit beweer dat hy die hemelse Vader is nie en dit is 'n groot sonde om ander daartoe te mislei. Daar is baie skrifgedeeltes wat 'n groot onderskeid tussen God en Christus maak, tog kan ek my nie herinner dat ek êrens een skrifgedeelte gelees het waarin Christus gesê het dat hy God is nie.

A: Ek waardeer jou eerlike boodskap. Ek wil beslis nie ander mislei oor hulle saligheid nie. Hopelik sal ons "gepla" wees oor waar ons in onwaarheid verkeer en rus vind wanneer ons in die waarheid saamstem. Jy het soveel punte in jou kort boodskap na vore gebring. Ek wil graag jou 11 punte een vir een bespreek, sodat ons kan sien waar ons met mekaar saamstem of nie saamstem nie.

1. Ons mag geen ander gode hê nie, soos u genoem het, soos Eksodus 20:3; Deuteronomium 6:4-5; 32:39 beveel. Romeine 1:23,25 sê dat een van die sondes van goddelose mense was dat hulle geskape dinge aanbid en gedien het eerder as die Skepper. Ons behoort geen engel of ander geskape wese as 'n god te aanbid of te dien nie. As Jesus nie God was nie, en iemand noem Jesus God, stem jy saam dat dit 'n baie ernstige sonde sou wees?

2. Thomas die dissipel het Jesus God genoem in Johannes 20:28. Thomas het selfs verder gegaan as dit. Johannes 20:28 sê eintlik dat Thomas vir Jesus gesê het: "My Here en my God!" Jesus het vir Thomas geantwoord: "Omdat jy My gesien het, het jy geglo; geseënd is die wat nie gesien het en tog geglo het nie." Jesus gee geen teken van berisping teenoor Thomas nie. In werklikheid is die enigste effens negatiewe ding wat Jesus gesê het, dat dié wat Jesus nie persoonlik gesien het nie en tog in Hom glo, geseënner is as dié wat Hom gesien het en tog glo. Nou, of

a) Thomas was verkeerd, en hy het gesondig deur Jesus God te noem, en miskien het Jesus gesondig deur dit te aanvaar en nie Thomas te berispe nie, of

b) Thomas was reg, en Jesus was reg om te bevestig wat Thomas gesê het.

Is jy dit eens dat Thomas hier reg moes gewees het?

3. Onderskeie maar nie afsonderlik nie: Sommige dinge kan afsonderlik wees, sonder enige gemeenskaplike kenmerke. Sommige dinge kan onderskeie wees, met sommige dinge wat verskillend is en sommige dinge wat gemeen is. Byvoorbeeld, die drie blare van 'n klöver is onderskeie, omdat dit drie lobbe is. Tog is hulle nie afsonderlik nie, omdat hulle in die middel aan mekaar vas is. (Hierdie illustrasie kom oorspronklik van Patrick van Ierland, 'n werklik voorbeeldige gelowige wat omstreeks 400 n.C. geleef het.) Hoe dit ook al sy, Ek stem saam dat baie van die verse wat jy aanhaal wel 'n verskil tussen die Vader en die Seun toon. Om te bewys dat die Vader en die Seun twee onderskeie persone is, beteken nie dat hulle heeltemal van mekaar geskei is nie. Ten minste deel hulle 'n naam, want ons word gedoop in die naam (nie name nie) van die Vader, die Seun en die Heilige Gees in Matteus 28:19.

Die Christelike skrywer Ambrosius van Milaan (378-381 n.C.) het in sy werk, Oor die Heilige Gees, boek 1, hoofstuk 13, meer geskryf oor die deel van die goddelike name. Sien The Nicene and Post-Nicene Fathers 2nd Series bl. 110-111 vir meer inligting.

a) Hulle het dieselfde natuur (Filippense 2:6)

b) Hulle kom dieselfde eer toe (Johannes 5:23)

c) Die Vader en Jesus besit alles gemeen. Johannes 16:15;17:10.

d) Op aarde het die Vader in Jesus gewoon. Johannes 10:38; 14:10-11.

e) Op aarde was Jesus in die Vader. Johannes 10:38;14:11

f) As jy regtig Jesus ken, ken jy die Vader en het jy die Vader gesien. Johannes 14:7-9

g) Niemand kom na die Vader behalwe deur Jesus nie. Johannes 14:6; 6:45; ~8:24; Handelinge 4:12

h) Albei word regtens aanbid (Hebreërs 1:6)

i) Albei word regtens God genoem (Johannes 1:1; 20:28, Hebreërs 1:8,9)

j) Daar word tot albei gebid (Handelinge 7:59-60)

k) Alles in die wêreld is deur hulle albei geskep (Johannes 1:3, 10, Kolossense 1:16)

l) Die volheid van die goddelikheid is in Jesus (Kolossense 1:19).

m) Hulle is een in gees, liefde en doel. Om werklik een te gehoorsaam, is om die ander te gehoorsaam.

Dus, stem jy saam dat hulle onderskeie is, maar tog sommige dinge gemeen het waar hulle nie geskei is nie?

4. Eenheidspentekostalisme is verkeerd: Die vorige punt is belangrik, omdat daar 'n kettery is wat Modalisme genoem word, waarvan Eenheidspentekostalisme een moderne vorm is, wat leer dat die Vader, die Seun (Christus) en die Gees in elke opsig dieselfde is. Die verse oor Jesus se doop, sowel as die verse wat jy genoem het (Johannes 14:1-4, Mattheüs 5:16, 1 Johannes 2:23, ens.) bewys dat Eenheidspentekostalisme verkeerd is. Ek dink ons kan daaroor saamstem.

5. Christus, ons Leermeester, weerlê nie die Drie-eenheid nie: Ek is ietwat nie eens met jou gevolgtrekking oor Matteus 23:8-10 nie, want aangesien Christus ons Leermeester is, beteken dit dan dat ons moet weier om iets te leer van die Heilige Gees of wat God die Vader in die natuur of in God se Woord geopenbaar het? Natuurlik kan ons saamstem dat dit nie die geval is nie. Ek dink egter dat jy probeer het om jou punt te versterk dat daar 'n verskil is tussen die Vader en die Seun, en daarmee stem ek reeds saam.

6. Verlossing is 'n werk van God! Terloops, uit Handelinge 4:12 en 1 Johannes 2:2-6, is ons verlossing 'n werk van die mens of 'n werk van God? Ons verlossing is 'n geskenk van God. Dit sou 'n werk van die mens wees, aangesien Jesus 'n mens was, as Jesus slegs 'n mens was.

7. Jesus en God: Ek dink ek het voldoende getoon dat alhoewel die Vader en Jesus verskillend is, dit nie 'n probleem is nie. Dit beantwoord egter nog nie die onderskeid tussen Jesus en God wat Hebreërs 13:20-21 en ander verse toon nie. (Ek dink nie 1 Petrus 2:19-25 wys dit nie, maar ander verse wel, dus is dit 'n punt wat nie ter sake is nie.) Onthou dat die term elohim (God/god) ten minste vier verskillende betekenisse in die Bybel het. Jesus het erken dat daar meer as een betekenis was in Johannes 10:34-39, waar Hy uit Psalm 82:6 aanhaal. Hier is die betekenisse in die Bybel:

Dié wat gode genoem word, selfs afgode. 1 Korintiërs 8:5-6; Genesis 31:30,33

Die Vader. Galasiërs 1:1, Efesiërs 1:2-3,17, Hebreërs 1:9 (2de voorkoms) ens.

Jesus. Hebreërs 1:9 (1ste voorkoms); Johannes 1:1,18; Hosea 1:7; Jesaja 7:14; 1 Johannes 5:11,12 vs. 21; Kolossense 2:9 en Matteus 1:23

Die Heilige Gees. Romeine 8:9-16; Lukas 1:35; 1 Johannes 4:12-13,15-16; 1 Korintiërs 3:16 vs. 1 Korintiërs 6:19; Handelinge 5:4

8. Verse wat wys dat Jesus God is: Jy sê jy kan nie een skrifgedeelte onthou waar Jesus gesê het dat Hy God was nie. Behalwe dat Tomas dit in Johannes 20:28 gesê het, die skrywer van Hebreërs dit in Hebreërs 1:8,9 gesê het, en Johannes die apostel Jesus aan die einde van Johannes 1:1 God noem. Jesus Self het in Johannes 8:58 beweer dat Hy God is. Jesus het geantwoord: "voor Abraham gebore is, Ek is!"Die woord "Ek is," was die goddelike naam van God. Nou het die Jode óf Jesus se boodskap korrek verstaan toe hulle klippe optel om Hom te stenig, óf hulle het Hom verkeerd verstaan. Stem jy saam?

9. Slegs God is goed: In Lukas 18:19, aangesien die man die woord "goed" so nonchalant gebruik het en nie Jesus as God erken het nie, het Jesus bevraagteken waarom hy daardie woord "goed" so vrylik gebruik het. Jesus het Homself die Goeie Herder genoem in Johannes 10:11. Jy het self genoem dat Jesus 'n voorbeeld van volmaaktheid en liefde was, en 'n perfekte mens. Aangesien Jesus goed was, en Lukas 18:19 nie 'n ontkenning was dat Jesus goed was nie, was Lukas 18:19 ook nie 'n ontkenning dat Jesus God was nie. Stem jy saam?

10. Jesus, op aarde, het nie geweet wanneer Hy sou terugkeer nie. In Markus 13:32 en Matteus 24:36 merk u op dat nie eens Jesus die tyd geken het wanneer Hy sou terugkeer nie. Dit is waar van Jesus, - op aarde. Filippense 2:7-8 sê dat Jesus Hom vrywillig leeggemaak het toe Hy na die aarde gekom het. Op aarde het Jesus nie Sy eie krag of kennis gebruik nie, maar op God die Vader vertrou. Jesus het selfs in Johannes 17:5 gebid dat Sy heerlikheid aan Hom herstel sal word.

11. Die vroeë Christene het ook geleer dat Jesus God was. Dit is verkeerd om ander te mislei oor die waarheid (of valsheid) van Jesus se goddelikheid. Jy sou dink dat so 'n belangrike saak deur die apostels duidelik gemaak sou gewees het. Jesus se godheid is nie net "'n nuwe ding" wat moderne mense uitgedink het nie. Ignatius, die dissipel van Johannes die apostel, skryf in sy brief aan Polycarp (hfst. 3) oor die Here se tweede koms: "Soek Hom wat bo die tye is, Hom wat geen tye het nie, Hom wat onsigbaar is, Hom wat ter wille van ons sigbaar geword het, Hom wat ongrypbaar is [buiten bereik van aanraking], Hom wat onbetuigbaar is [buiten bereik van hartstochte], Hom wat ter wille van ons gely het, Hom wat alles in elke vorm ter wille van ons verdra het." Dus het Ignatius verstaan dat God die Seun die sigbare, tydelike verskyning van die onsigbare, tydlose God die Vader was. In Efesiërs 7 praat Ignatius van Christus as God in die vlees. Hy gaan voort om te sê dat Jesus "uit Maria voortgekom het sowel as uit God, eers aan lyding onderwerp en daarna bo dit verhewe" was.

Net so het Hippolytus (225-235/6 n.C.) ook hieroor geskryf. Hier is wat hy gesê het in Teen die Hereorie van Een Noetus, hoofstuk 14 bl. 228. Daar staan: "As die Woord dan by God was en ook God was, wat volg dan? Ek sal inderdaad nie van twee Godhede praat nie, maar van een; wel van twee Persone en van 'n derde ekonomie (ordening), naamlik die genade van die Heilige Gees. Want die Vader is inderdaad Een, maar daar is twee Persone omdat daar ook die Seun is; en dan is daar die derde, die Heilige Gees."

Stem jy saam dat, behalwe die Bybel, die leer dat Jesus God is, reeds aan die dissipels van die apostels gegee is?

Laastens, as ek nie verkeerd is nie, dink ek ek het elke enkele punt wat u na vore gebring het, beantwoord. Laat my asseblief weet as ek iets gemis het, of as u gedink het my logika was op enige punte verkeerd. Ek stem saam met u dat dit 'n sonde sou wees om Christus God te noem, as Christus nie werklik God was nie. Is u egter nie ook van mening dat dit 'n sonde sou wees om te sê Christus is nie God nie, as Christus inderdaad God was?

V: Hoe kan die Vader, die Seun en die Gees almal God wees, aangesien die Ou Testament so sterk beklemtoon het dat daar net een God is?

A: Eerstens, die volledige beskrywing van die verhouding tussen die Vader, Seun en Heilige Gees is nie net iets wat God nog nie aan ons geopenbaar het nie, maar as Hy dit heeltemal geopenbaar het, sou dit waarskynlik buite ons begrip wees. Stel jou vir 'n oomblik voor daar was wesens wat in 'n tweedimensionele wêreld leef, en jy kon met hulle kommunikeer. Hoe sou jy jouself beskryf? Om te begin, sou jy dalk sê dat jy iets is wat hulle kan verstaan, maar nie heeltemal kan begryp nie. Byvoorbeeld sou jy vier van jou vingers in hul wêreld steek en sê daardie vier sirkels wat hulle sien, is eintlik met mekaar verbind. Die skeptici in daardie tweedimensionele wêreld kon om elkeen van die vier sirkels reis en, aangesien die vingers nie volgens hul begrip verbind was nie, aflei dat jy gelieg het. Aan die ander uiterste kon ander sê dat aangesien hulle verbind was, die onderskeidenheid van die vier vingers 'n illusie was, en jy eintlik glad nie aparte vingers gehad het nie. Ander sou dalk 'n prent van jou wou hê, en sou vreemde prente van vier sirkels teken, of anders vier verbindde sirkels. Jy sou vir hulle sê om nie met die prente te mors nie, aangesien dit nie eens naby 'n behoorlike voorstelling van jou sou wees nie.

Ons kan dalk nie alles oor die Drie-eenheid begryp nie, maar gelukkig hoef ons nie te probeer nie. Ons hoef net te leer wat die Here geopenbaar het: Daar is net Een God; ons mag net God aanbid, verheerlik en tot Hom bid, nie tot enige skepsels wat God geskep het nie. Tog wys die Bybel dat beide engele en mense Jesus aanbid, verheerlik en tot Hom bid, en dat Jesus op 'n behoorlike wyse aanbid word.

Hier is 'n diagram wat dalk kan help. Teken 'n sirkel in die middel en merk dit "God" aan. Teken drie sirkels rondom daardie sirkel en merk bo-op een "Die Vader" aan, en aan weerskante "Die Seun" en "Die Gees". Verbind elkeen van die buitenste sirkels met die middelste sirkel met drie lyne. Merk elke lyn "is" aan. Verbind elke buitenste sirkel met die ander buitenste sirkels en merk die drie lyne "is nie" aan.

Soos in my vorige e-pos genoem, verwys die woord "God" soms in die Bybel na God die Vader. Soos jy aanvoer, toe Jesus tot God gebid het, en in die Tuin van Getsemane, het Jesus NIE tot Homself gebid nie. Ek vind dit ietwat snaaks dat ek nou juis jou brief hieroor lees, want net twee dae gelede het ek 'n kort artikel geskryf waarin ek die valse leer van Eenheidspentekostalisme noem, waar ek presies dieselfde punt maak as wat jy maak. Die woord "God" beteken inderdaad "God die Vader" op baie plekke in die Bybel, insluitend die frase "jou God" in Hebreërs 1:9, sowel as die frase "toe God" in Hebreërs 1:6.

Die woord "God" beteken egter ook op baie plekke "God die Seun". Kom ons kyk weer na Hebreërs 1:8-9. Hebreërs 1:8 sê: "Maar van die Seun sê Hy: 'U troon, o God,…'".

Ek dink nie mense het net uit 'n fout begin aanbid Christus nie, want die sondelose engele self het die Lam (Jesus) aanbid in Openbaring 5:12 en gesê: "Die Lam, wat geslag is, is waardig om krag en rykdom en wysheid en sterkte en eer en heerlikheid en seën te ontvang!" Ook het Johannes die Apostel 'n dissipel gehad, Ignatius. Ignatius het 'n paar geskrifte agtergelaat, en hy het blykbaar beklemtoon wat hom geleer is, dat Jesus God was.

Nou het u in u vorige brief verklaar dat Eksodus 20:3; Deuteronomium 6:4-5, 32:39 bewys dat ons geen ander gode behoort aanbid nie. In u jongste brief sukkel u om die punt in die Ou Testament te oorsien dat daar net Een God was. Wel, moenie daardie punt oorsien nie. Houver daardie waarheid vas! Tog dui selfs die Ou Testament aan dat dit nie die einde van die verhaal is nie. Psalm 110:1 (die Ou-Testamentiese vers wat die meeste in die Nuwe Testament aangehaal word) sê: "Die HERE het tot my Here gesê: 'Sit aan my regterhand totdat Ek jou vyande 'n voetbank vir jou voete maak.'" (BSB) Wie is hierdie "Seun", hierdie "tweede een" wat ons ook Here moet noem? Natuurlik is dit Jesus.

Ek vermoed dat die punt waarop jy verward raak, hierdie is: wanneer die woorde "God" en "Here" in die Bybel gebruik word vir die Ware God en ware Here, gebruik die Bybel dit dan altyd op dieselfde manier, of is hierdie woorde soos "regter" en "volmaak" wat 'n paar verskillende betekenisse het, afhangende van die konteks. Solank jy dink dat "God" (wanneer dit nie na afgode verwys nie) altyd dieselfde betekenis het, en "Here" altyd dieselfde betekenis het, sal jy verward wees wanneer jy sekere verse lees. Ek stel voor dat "God" en "Here" verskillende betekenisse het, afhangende van die vers.

Nou kom ons by 'n paradoks. Aangesien daar net Een God is om aan te bid, en engele en mense Jesus behoorlik aanbid het, hoe kan dit so wees? Die enigste antwoord wat al die "Jesus-verheerlikende verse" aanspreek, is dat Jesus Een Ware God is wat aanbidding werd is.

'n Nau verwante saak is dat die Bybel sê dat daar vir ons net een Here is (Efe­siërs 4:5). Is dit tog ons Here Jesus Christus (Romeine 10:9; 1 Korintiërs 8:6; 12:3; Johannes 20:25,28), of is ons Here die Gees (2 Korintiërs 3:17), of is ons Here die Vader (Hebreërs 7:21, 1 Petrus 1:25, ens.)?

1 Korintiërs 7:35 sê ons moet onverdeelde toewyding aan die Here hê. Beteken dit dat ons aan Jesus toegewyd moet wees en God die Vader moet vergeet? - Natuurlik nie. Die enigste antwoord is dat God die Vader ons "Een Here" is, maar Jesus Christus en die Gees ook deel is van ons "Een Here".

Hier is nog 'n paradoks in die Bybel. Aangesien Jesus die Een Ware God is, het Hy tog tot "Sy God" gebid; wie is dan die God wat waardig is tot ons aanbidding? Daar is vier moontlikhede:

Slegs die Vader. Dit kan nie korrek wees nie, anders sou die engele verkeerd gewees het om Jesus te verheerlik, Stefanus verkeerd gewees het om tot Jesus te bid, Thomas verkeerd gewees het om Jesus 'My Here en My God' te noem en Jesus verkeerd gewees het om hom nie reg te stel nie.

Slegs Jesus. Dit kan nie korrek wees nie, anders sou Jesus se gebed tot God [die Vader] en Hom God te noem verkeerd gewees het.

Beide is God en daar is ten minste twee gode. Dit kan nie korrek wees nie, want God het bedoel dat die Ou Testament vir ons beklemtoon dat daar net Een Ware God is.

Albei is God, en daar is net Een Ware God. Hierdie antwoord is die moeilikste om te aanvaar, omdat daar geen presiese analogie op aarde is nie. Jou analogie van jou en jou ouers is tot op 'n sekere punt in orde, maar ek hou nie daarvan nie, want dit maak "God" so 'n soort familienaam, en ek glo die Drie is Een op 'n baie nouer wyse as dit. Tog diskwalifiseer die gebrek aan 'n perfekte analogie vir God op aarde nie hierdie antwoord as korrek nie. In werklikheid doen geen ander antwoord wat ek gesien het meer as om al die Bybelverse te "verklaar weg" nie; hierdie een sluit eerder al die Bybelverse in. Die konsep van die Drie-eenheid beklemtoon die onderskeidenheid van die Drie, dit beklemtoon ook die onlosmaaklikheid van die Drie, en tog beklemtoon dit ook dat daar net Een God is.

Daar is een ding wat jy van afgodsbeelde kan sê. Hierdie "klein manne", skynheiliges met kleinlike grillighede en al te menslike swakhede, is baie eenvoudiger vir die natuurlike mens om te verstaan as die Heilige, Almagtige God wat die hemele en die aarde vervul. Ek dink regtig dat baie mense oor tyd afgedwaal het van wat God in die Bybel oor Homself geopenbaar het. Hier is nog 'n diagram vir jou. Teken 'n driehoek en merk die drie punte as "Een God", "Drie Persone", "Gelyke aard". Nou buite die driehoek, op die lyn buite "Een God", skryf die teenoorgestelde kettery "politeïsme". Net so, buite die driehoek op die lyn teenoor "Drie Persone", skryf "Eenheidsketterye". Laastens, op die lyn oorkant "gelyke aard" skryf "Ebioniete". Die Ebioniete was 'n vroeë kettery wat probeer het om die Joodse gebruike met die Christendom te kombineer. Hulle het Jesus as die Messias erken, maar het Hom nie as God erken nie.

Nou is een kwessie wat ter sprake gebring moet word: aangesien hulle op sekere maniere onlosmaaklik is en op ander maniere onderskeibaar, hoe is hulle onlosmaaklik, en hoe is hulle onderskeibaar?

Hulle is een in liefde, doel en gehoorsaamheid. Met ander woorde, jy kan nie een gehoorsaam terwyl jy 'n ander ongehoorsaam is nie.

Hulle is een in naam, soos ons bespreek het.

Hulle is een in aard. Nie die Vader, die Seun, noch die Heilige Gees is geskape wesens nie. Net soos ek voorwerpe kan skep, maar my kinders uit my en my vrou voortgekom het, is die Seun uit die Vader gebore, nie deur Hom geskape nie.

Is die Vader groter as die Seun? Ons moet daardie vraag in drie verskillende kontekste beantwoord.

Natuur en Eer: Die Vader en die Seun is gelyk. Filippense 2:6 wys dat hulle dieselfde natuur het. Johannes 5:23 "sodat almal die Seun kan eer net soos hulle die Vader eer. Wie nie die Seun eer nie, eer nie die Vader wat Hom gestuur het nie."

Op aarde was Jesus minder as die Vader. Jesus het vrywillig baie van Sy heerlikheid ontledig (Filippense 2:7; Johannes 17:5). Jesus het gehoorsaamheid geleer (Hebreërs 5:8), het moeg geword (Johannes 4:6), het nie alles geweet nie, soos die uur van Sy terugkeer (Matteus 24:36; Markus 13:32), ens.

Selfs in die hemel het die Vader 'n groter rol as die Seun. Byvoorbeeld, in 'n huwelik is die man en vrou gelyk en het hulle gelyke waarde, maar hulle het verskillende rolle, en die man het die rol van leier wat die vrou moet gehoorsaam. Ook in 'n familie het die ouer 'n ander rol as 'n kind. Dus selfs in die hemel, soos 'n vader die hoof van 'n seun is, is God die hoof van Christus. (Ja, God hier verwys na God die Vader). (1 Korintiërs 11:3) God die Vader word ook die God van onse Here Jesus Christus genoem in Efesiërs 1:17. Ons het tot dusver nie veel oor die Gees gesê nie, maar die Heilige Gees het 'n rol om by die Vader vir ons te voorspraak te doen (Romeine 8:26-27), en nie die Vader wat by die Gees voorspraak doen nie.

Terloops, iemand het eendag gevra of die Drie-eenheid van God net 'n tydelike saak is. Nadat Satan in die vuurmeer gegooi is, sal die onderskeid tussen die Vader, die Seun en die Gees dan verdwyn? Die antwoord is dat die onderskeid binne die Drie-eenheid permanent is, want Hebreërs 13:8 sê: "Jesus Christus is gister en vandag en tot in ewigheid dieselfde." (BSB)

Nou voel ek dat wat God oor die Drie-eenheid geopenbaar het vir my duidelik is, maar die punt is dat dit vir jou duidelik moet wees. Een ding wat dalk kan help, is om seker te maak dat jy die waarheid wat jy ken, beoefen. Aangesien die engele in Openbaring 5:9,10; 5:12; 7:10; 11:15 gesing en Jesus geprys het, spandeer tyd om vir Jesus te sing en Hom te prys. Aangesien die engele Jesus aanbid het in Hebreërs 1:6, die wyse manne Jesus aanbid het in Matteus 2:11, die dissipels Hom aanbid het in Matteus 14:33, vroue Jesus aanbid het in Matteus 28:9, en die blinde man Jesus aanbid het in Johannes 9:38, behoort jy Hom ook aan te bid. Dus, aanbid Jesus soos die engele en ander doen, prys Hom in sang, bid tot Jesus (Stefanus het dit in Handelinge 7:59 gedoen), en vra God om jou te help om alles wat God in Sy wonderlike Woord geopenbaar het, te sien en te verstaan.

V: Wat is 'n paar verskille tussen die Griekse kultuur en die Romeinse?

A: Die Griekse atlete het sonder klere meegeding, was baie tolerant teenoor homoseksuele gedrag, en hulle het 'n lang kulturele geskiedenis gehad van Athene en ander stede. Hulle het baie teen mekaar geveg en kon nooit regtig verenig word nie totdat die (tegnies) nie-Griekse Masedoniërs hulle almal verower het. Aan die ander kant was die Romeine meer geneig om marteling te gebruik, minder bekommerd oor regverdigheid, en het hulle met bewondering na die Griekse kultuur gekyk, alhoewel hulle die Grieke verower het. Albei het dapper soldate gehad, maar die Romeine was meer geneig om dié rondom hulle te assimileer en 'n verenigde ryk te skep.

V: Hoeveel verse en woorde is daar in die NT?

A: Volgens Wick Allison in That's In the Bible? - The Ultimate Learn-As-You-Play Bible Quiz Book, (Dell Trade 1994) bl. 18, het die King James-weergawe van die Nuwe Testament 7 959 verse en 198 000 woorde in Engels. Neem kennis dat die King James-weergawe 'n paar verse het wat nie in die meeste Griekse manuskripte voorkom nie.

V: Wat is die manuskripbewyse vir die Nuwe Testament?

A: Sien die bladsy oor Nuwe-Testament-handskrifte http://www.BibleQuery.org/NewTestament Manuscripts.html vir die besonderhede.

V: Watter vroeë skrywers het na die Nuwe Testament as die Nuwe Testament verwys?

A: Hier is die lys. As 'n skrywer die Ou Testament noem, maar nie die Nuwe nie, word 'n Nuwe Testament geïmpliseer. As dit net geïmpliseer word, is die naam nie in vetgedruk nie, en dit sê: "Geïmpliseer".

Justin Martyr (c.138-165 n.C.) noem "hoe die Nuwe Testament, wat God vroeër aangekondig het" Dialoog met Trypho die Jood hfst.51 bl.221.

Melito van Sardis (170-180 n.C.) (impliseer) noem die "Ou Testament". Dit impliseer 'n Nuwe Testament. fragment 4 uit die Boek van Uittreksels vol.8 p.759

Irenaeus van Lyoon (182-188 n.C.) noem die Nuwe Testament en die Ou Testament in Irenaeus teen die Ketters, boek 5, hoofstuk 34.1, bl. 563. Hy noem dit ook op bl. 564.

Die Muratorianse Kanon (c. 170 n.C.) hoofstuk 3 bl. 603 noem die Ou Testament, wat 'n Nuwe Testament impliseer.

Klemens van Alexandrië (193-202 n.C.) "Want God is die oorsaak van alle goeie dinge; maar van sommige primêr, soos van die Ou en die Nuwe Testament;" Die Stromata boek 1 hfst.5 bl.305

Tertullianus (c.213 n.C.) "Hy word duidelik vir ons in alle Skrifte gedefinieer – in die Ou Testament as die Christus van God, in die Nuwe Testament as die Seun van God." Teen Praxeas hfst.24 bl.620

Tertullianus (198–220 n.C.) noem die Nuwe Testament in Tertullianus se Vyf Boeke Teen Marcion, boek 4, hoofstuk 1, bl. 346.

Hippolytus (225-235/6 n.C.) verwys na die Nuwe Testament in Fragmente uit Kommentare Kommentaar op Genesis 49:11 bl.165

Asterius Urbanus (c.232 n.C.) "uit vrees dat ek by enigiemand mag voorkom asof ek 'n nuwe woord of voorskrif by die leer van die Evangelie van die Nuwe Testament voeg," The Exordium vol.7 hfst.1 bl.335

Commodianus (c.240 n.C.) (Implisiet) "Die eerste wet van God is die fondament van die daaropvolgende wet. Jou is dit inderdaad opgedra om in die tweede wet te glo. Ook is dreigemente van Homself nie magtig oor jou nie, maar dié van die wet. Nou, verstom, sweer dat jy in Christus sal glo; want die Ou Testament verkondig aangaande Hom. Want dit is slegs nodig om in Hom te glo wat dood was, om weer op te kan staan en vir ewig te kan lewe." Aanwysings van Commodianus hfst.25 bl.207

Origen (225-254 n.C.) het oor die Nuwe Testament gepraat en gesê daar was net vier evangelies. Origen se Kommentaar op Johannes (225-231 n.C.) boek 1 hoofstuk 1 bl.299.

Origen (240 n.C.) verwys na die Nuwe Testament. Kommentaar op die Hooglied proloog bl.56

Novatian (250–257 n.C.) noem die Ou Testament en die Nuwe Testament in Novatianus se Traktaat oor die Drie-eenheid, hoofstuk 7, bl. 617. Hy noem ook die waarheid van beide die Ou en die Nuwe Testament in hoofstuk 17, bl. 627.

Traktaat oor Herdoop (250/4–256/7 n.C.) hfst. 3 bl. 668 noem die Nuwe Testament.

Siprianus van Kartago (c. 246–258 n.C.) noem die Ou Testament op baie plekke en verwys daarna soos ons dit sou verstaan. Hy sê: "Dat 'n ander Profeet soos Moses belowe is, naamlik een wat 'n nuwe verbond sou gee, en aan wie eerder gehoor behoort te word." Daarna haal hy Deuteronomium 18:18,19 aan as Deuteronomium. Traktaat 12 18 bl. 512

Dionysius van Rome (259-269 n.C.) sê die Drie-eenheid is in die Skrif, maar die leer van "drie gode" word nie in die Ou noch in die Nuwe Testament geleer nie. Teen die Sabelliërs hfst.1 bl. 365, vol. 7

Anatolius van Alexandrië (270–280 n.C.) verwys (implisiet) na die "Ou Testament", wat 'n Nuwe impliseer. Die Paaskanon van Anatolius van Alexandrië hfst. 8 bl. 148

Victorinus van Pettau (gemartel in 304 n.C.) noem die Ou en Nuwe Testamente in sy Kommentaar op die Openbaring van die Gelukkige Johannes bl.345. Hy lys die briewe van Paulus as Romeine, Korintiërs, Galasiërs, Efesiërs, Tessalonisiërs, Filippense, Kolossense, Timoteus en haal 1 Timoteus 3:15 aan in hfst.16 bl.345. Hy gaan voort om 1 Korintiërs 15:53 op bl. 346 aan te haal.

Methodius (270-311/312 n.C.) (implisiet) "Ek sal vir julle, o maagdelikes, uit die Ou Testament, geskrewe profesie uit die Boek van die Rigters, voorlê om te wys dat ek die waarheid spreek," Banquet of the Ten Virgins Discourse 10 ch.2 p.348

Alexander van Alexandrië (313–326 n.C.) "En behalwe die vroom mening aangaande die Vader en die Seun, bely ons een Heilige Gees, soos die goddelike Skrifte ons leer; wat beide die heilige manne van die Ou Testament, en die goddelike leraars van wat die Nuwe genoem word, ingehuldig het." Briewe oor die Ariaanse Ketterse Brief 1 h.12 bl.296

Laktantius (c.303-325 n.C.) "en het alle dinge gereël wat die instellings van die Nuwe Testament betref; en toe dit volbring was, het 'n wolk en 'n werwelwind Hom omhul en Hom uit die sig van die mense na die hemel opgeneem." Oor die wyse waarop die vervolgers gesterf het hfst.2 bl.311

Eusebius (318-339/340 n.C.)

Na Nicea

Hegemonius (4de eeu) noem dat daar nie twee Ou Testamente of twee Nuwe Testamente is nie. (Die Christen Diodorus praat) Disputasie met Manes hfst.45 bl.220

Athanasius (367 n.C.) noem die "Nuwe Testament" in Athanasius se Feesbrief 39 hfst.5 bl.552

Cheltenham-kanon (=Mommsen-katalogus) (ca. 360-370 n.C.)

Efraim/Ephrem (350–378 n.C.)

Basil van Cappadocië (357–379 n.C.) verwys na die Nuwe Testament in Brief 42 hfst. 3 bl. 144–145.

Kiril van Jerusalem (c.349-386 n.C.) noem die Ou en Nuwe Testament in Lesing 2.4 bl.8 en 3.6 bl.15.

Die Sinode van Laodicea (in Frygië) (343-381 [of 363] n.C.) kanon 59 bl. 158 noem die Ou en Nuwe Testamente.

Die Sinode van Laodicea (in Frygië) (343–381 n.C.) kanon 60 bl. 159 lys die boeke van die Ou en Nuwe Testament. Kanon 59 bl. 158 sê dat slegs die kanonieke boeke van die Ou en Nuwe Testament in die kerk gelees mag word.

Gregorius van Nyssa (382-383 n.C.) (implisiet) noem die Ou Testament in Teen Eunomius boek 11 hoofstuk 5 bl. 238.

Ambrosius van Milaan (370-390 n.C.) noem die Ou en Nuwe Testamente in Deur die Christelike Geloof boek 1 hoofstuk 8.57 bl. 210.

Gregorius van Nazianze (330-391 n.C.)

Pacianus van Barcelona (342-379/392 n.C.) noem die Nuwe Testament in Oor Boetelinge hfst. 4.1 bl. 74

Didymus die blinde (398 n.C.) verwys na die Ou en Nuwe Testament. Kommentaar op Sagaria 8 bl. 201

Siriacsboek van Stappe (Liber Graduum) (350-400 n.C.)

Epiphanius van Salamis (360-403 n.C.) noem die Ou en Nuwe Testamente. Die Panarion afdeling 3 scholion 1 en 5 bl.334

Rufinus se kommentaar op die Apostoliese Geloofsbelydenis (374-406 n.C.)

Johannes Chrysostomos (gemartel 407 n.C.)

Kerkraad van Karthago (393-419 n.C.)

Jerome (417-420 n.C.) noem die Nuwe Testament in brief 53.9 (394 n.C.) bl.101.

Augustinus van Hippo (388–430 n.C.) noem die Nuwe Testament in Die Stad van God, boek 17, hoofstuk 4, bl. 341; boek 17, hoofstuk 6, bl. 344

Augustinus van Hippo (388-430 n.C.) noem die Nuwe Testament in Kommentaar op die Psalms bl. 405, 521, 531, 681

Johannes Cassianus (419–430 n.C.) Die Nuwe Testament wat by naam genoem word in die Instituta van Johannes Cassianus, boek 1.1, bl. 201, en in die Konferensie van die Abt Paphnutius, hoofstuk 15, bl. 327

Vincent van Lerins (c.434 n.C.)

Sokrates (c.400-439 n.C.) Sokrates se Kerkgeskiedenis

Teodoret van Kiro (423-458 n.C.)

Kerkraad van Chalcedon (451 n.C.)

Pous Leo I van Rome (440-461 n.C.)

Onder ketels en vervalste boeke

Marinus (c.300 n.C.) (implisiet) 'n Bardesaniet, het in 'n dispuut met Adamantius 'n beroep op die "Ou Testament" gedoen en na Dawid as 'n profeet verwys. Dialoog oor die Ware Geloof hfst. 862a 20 bl. 173

Teodorus van Mopsuestia (392-423/429 n.C.) verwys by naam na die Nuwe Testament en haal Mt 28:2-3 aan. Kommentaar op Sagaria hfst. 1 bl. 331