< Pytanie biblijne dotyczące Księgi Habakuka

Pytanie: Kiedy powstała Księga Habakuka (Hab 1:1-17)?

Odp.: Babilończycy zdobyli Jerozolimę w 597 r. p.n.e., więc musiało to być wcześniej. W Księdze Habakuka 2:20 czytamy: „Pan jest w swojej świętej świątyni”, więc świątynia wówczas jeszcze stała. Przepowiednia dotycząca Babilończyków miała się spełnić „za waszych dni”, jak podano w Księdze Habakuka 1:5, więc nie mogła powstać zaledwie kilka dziesięcioleci wcześniej. Najpierw podamy, co nie jest prawidłową odpowiedzią, a następnie przedstawimy dwie możliwe odpowiedzi.

Nie jest to odpowiedź: panowanie Manassesa (697–642 r. p.n.e.). Babilon był wówczas niewielką potęgą, pozostającą pod kontrolą Asyrii, która stanowiłaby najbardziej prawdopodobne zagrożenie. W związku z tym wzrost potęgi Babilonu byłby zaskoczeniem. Bezprawie, nad którym ubolewał Habakuk, pasowałoby do wczesnej części panowania Manassesa, choć nie do jego późniejszej części. Trudno jednak dostrzec, w jaki sposób tak wczesna data miałaby pasować do sformułowania „za twoich dni”.

Około 621 r. p.n.e., dziesięć lat przed tym, jak Babilon i inne narody obaliły Niniwę w 612 r. p.n.e., Babilon był już potęgą, ale szokem dla Habakuka nie było to, że Babilon będzie silny, lecz raczej to, że Bóg wykorzysta zły Babilon do zdobycia Jerozolimy. Już w Księdze Habakuka 1:6-11 jest mowa o tym, że będą potężni. Jednak rok 621 p.n.e. przypadał na panowanie dobrego króla Jozjasza (640–609 p.n.e.), a „bezprawie” nie pasowałoby do późniejszej części jego panowania, chyba że odnosiłoby się do wielu Izraelitów, a nie do rządu.

Najprawdopodobniej miało to miejsce za panowania złego króla Jojakima (609–597 p.n.e.). Babilończycy byli wówczas znani ze swojej potęgi, jak mówi Księga Habakuka 1:6–11; panowała bezprawia, jak mówi Księga Habakuka 1:3–4; jednak wielu mieszkańców Judy wciąż miało nadzieję, że Świątynia ponownie zostanie oszczędzona, jak pokazuje Księga Jeremiasza 7.

Jedną z prawdopodobnych dat jest okres 606–604 r. p.n.e., mniej więcej w czasie, gdy Babilon zniszczył armię egipską w bitwie pod Karkemisz w 605 r. p.n.e. Każdy z tych dwóch ostatnich okresów sprawiałby, że Habakuk byłby współczesnym Jeremiasza.

Podsumowując, nie mamy pewności co do czasu powstania Księgi Habakuka. Przesłanie Habakuka ma znaczenie dla wielu okresów historycznych, w tym dla współczesności. Paweł cytuje Habakuka 1:5 jako ostrzeżenie dla Żydów swoich czasów w Dziejach Apostolskich 13:41.

P: Co oznacza imię Habakuk w Księdze Habakuka 1:1?

Odp.: Pochodzi od hebrajskiego słowa „habaq”, oznaczającego „obejmować”, które może również oznaczać „walczyć”, więc imię Habakuk mogłoby oznaczać „zapaśnik”. Oba znaczenia są tutaj odpowiednie. Istniała również roślina domowa o nazwie „Hambaququ” w języku asyryjskim, ale nie ma tu żadnego związku.

P: Skoro w Księdze Habakuka 1:1 nie wiemy na pewno, kim był Habakuk ani kiedy została napisana ta księga, dlaczego powinna znajdować się w naszej Biblii?

Odp.: Między innymi dlatego, że Jezus potwierdził autentyczność całego Starego Testamentu. Bez zastrzeżeń przyjął Stary Testament Żydów z Palestyny, co pokazują fragmenty z Ewangelii Mateusza 5:17; 7:12; 11:13; 22:40 oraz Ewangelii Łukasza 16:16, 29, 31; 18:31; 24:27.

P: Dlaczego w Księdze Habakuka 1:2 i Psalmie 10:1 wydaje się, że Bóg nie zawsze wysłuchuje modlitw ludzi sprawiedliwych?

Odp.: Zamiast radować się w Bogu, Habakuk dostrzegł, jak ponura była sytuacja, i dlatego zapytał Boga, co zamierza z tym zrobić. Bóg udzielił Habakukowi odpowiedzi w Księdze Habakuka 1:5-11, a ostatecznie spełnił tę obietnicę poprzez Babilończyków. Ogólnie rzecz biorąc, czasami musimy czekać na Bożą odpowiedź, ponieważ On działa w czasie, który sam wybiera, a nie w naszym. Jednak to, że musimy czekać na Pana, nie sprawia, że Jego odpowiedź jest mniej spektakularna, gdy nadejdzie. 2 List Piotra 3:9 pokazuje, że Bóg nie jest powolny, ale może wydawać się powolny, ponieważ nie chce, aby ktokolwiek zginął.

Pytanie: W Księdze Habakuka 1:4 w jaki sposób prawo stało się bezsilne i w jaki sposób może być bezsilne dzisiaj?

Odp.: Dosłownie jest tam napisane: „prawo zostało sparaliżowane/znieczulone”. Jeśli władcy, sędziowie i ogólnie rzecz biorąc władze ignorowały prawo Boże, to choć treść tego prawa się nie zmieniła, staje się ono bezsensowne, a nawet przedmiotem kpin w bezbożnym społeczeństwie.

Dzisiaj nawet świeckie prawa mogą zostać sparaliżowane w rękach skorumpowanych urzędników. Pewien handlarz narkotyków w Irlandii, zatrzymany przez policjanta, powiedział mu z przekonaniem, że w ciągu tygodnia będzie na wolności. W ciągu tygodnia handlarz narkotyków był już na wolności, a zarzuty nigdy nie zostały wniesione. Nie stało się tak z powodu skorumpowanego sędziego. Stało się tak z powodu skorumpowanego prokuratora. Jeśli prokurator popełni kluczowy błąd w sformułowaniu zarzutów – celowo lub po prostu odmówi wniesienia oskarżenia – wówczas prawo uchwalone przez ustawodawcę traci sens. Jeśli sędziowie celowo interpretują prawo w sposób sprzeczny z intencją ustawodawcy, prawo to traci sens.

Pytanie: Czym jest w Księdze Habakuka 1:6 „naród bezlitosny i porywczy” (BSB) lub „naród zgorzkniały i pochopny” (KJV)?

Odp.: Babilończycy mieli gwałtowne impulsy, a nawet szukali sposobów, by czerpać korzyści z przemocy, podobnie jak członkowie gangów z Księgi Przysłów 1:11. Są oni zarówno bezlitośni, jak i gotowi do natychmiastowego ataku. Hebrajskie wyrażenie hammar wehannimhar stanowi tutaj rym niepełny. Księga Habakuka 1:6-11 szczegółowo opisuje, w jaki sposób są oni bezlitośni i porywczy.

Bóg wywołał szok. Bóg zamierzał wykorzystać Babilończyków, którzy byli o wiele bardziej niegodziwi niż mieszkańcy Judy, aby ukarać Judę.

Pytanie: Czy w Księdze Habakuka 1:8 powinniśmy traktować dosłownie stwierdzenie, że konie te były szybkie jak lamparty?

Odp.: Jest to poezja i Habakuk zamierzał, by tak ją rozumiano. Kiedy ludzie mówią, że traktują Biblię „dosłownie”, nie mają na myśli nadmiernej dosłowności, ale raczej to, że przyjmujemy Biblię tak, jak zamierzali jej autorzy.

P: Co dokładnie oznacza hebrajskie słowo oznaczające przemoc (hamas) w Hab 1:9; 2:8,17 oraz Rdz 16:5?

Odp.: W Księdze Rodzaju 16:5 Sara użyła tego słowa, skarżąc się Abrahamowi na Hagar. Nie ma dowodów na użycie jakiejkolwiek siły fizycznej. Jednak zazwyczaj oznacza ono przemoc, a „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 7, str. 383, podaje, że „oznacza to lekceważenie prawa przez kogoś zbyt silnego, by pociągnąć go do odpowiedzialności”.

P: W Księdze Habakuka 1:11, skoro wszyscy jesteśmy winni grzechu, jak myślisz, co oznacza stwierdzenie: „Są winni”?

Odp.: Habakuk nazywa ich winnymi, ponieważ ich siła jest w rzeczywistości ich jedynym bogiem. Tak, każdy jest winny zła, niezależnie od tego, czy zdaje sobie z tego sprawę, czy nie. Jednak ci ludzie zdawali sobie sprawę, że są winni stosowania przemocy wobec tych, którzy nie walczyli z nimi, i nie obchodziło ich, że są winni. Dzisiaj niektórzy próbują racjonalizować swoje zło, twierdząc, że tak naprawdę nie jest złem, lub usprawiedliwiają swoje niegodziwe postępowanie tym, że inni byli wobec nich niegodziwi. Ale niektórzy nawet się tym nie przejmują; stosują przemoc wobec ludzi, którzy w ogóle nic im nie zrobili, i nie obchodzi ich to.

P: Jaki jest ton pytania Habakuka w Hab 1:12-13?

Odp.: Ma nie jeden, ale dwa różne tony. Po pierwsze, jest niezwykle pełne szacunku i uległości wobec Boga. Po drugie jednak jest to niemal w równym stopniu protest, co pytanie. Dobrze jest zadawać Bogu pytania, które nas dręczą, ale nawet wtedy powinniśmy zachowywać szacunek.

P: Czym dokładnie jest zło moralne w Hab 1,13?

Odp.: Pismo Święte nie podaje zwięzłej definicji, ale przedstawia wiele opisów. Oto kilka analogii.

Zło jest jak fałszywa waga

Wagi odgrywały ważną rolę w starożytnym świecie przy odmierzaniu zboża, soli i innych towarów handlowych. Księga Powtórzonego Prawa 25:15 i Księga Kapłańska 19:36 nawiązują do tego, wspominając o wadze doskonałej i sprawiedliwej. Księga Przysłów 11:1 i Księga Przysłów 16:11 mówią, że sprawiedliwa waga jest upodobaniem Pana. Księga Przysłów 20:10,23 oraz Księga Micheasza 6:11 potępiają ludzi, którzy używają różnorodnych i fałszywych odważników.

Aby więc zrozumieć zło, musimy zrozumieć, że Bóg jest dobry w tym sensie, że On, jako Święty Stwórca, ustanowił standard mierzenia dobra.

Zło jest jak dziura w polu dobra

Ludzie mogą mieć złudzenia na temat zła, ale zło nie jest złudzeniem. Ludzie mogą mieć złudzenia co do czegokolwiek, ale złudzenie nie usuwa rzeczywistości. Zło jest jak dziura na polu dobra rolnika. Dziura nie jest „rzeczą”, lecz brakiem rzeczy. Nie jest to jednak złudzenie, ponieważ ludzie mogą wpaść w dziurę, której nie widzą, i skręcić kostkę. Jeśli całe dobro pochodzi od Boga, to „dziura zła” jest „rzeczą”, która nie pochodzi od Boga.

Aby więc zrozumieć zło, musimy zrozumieć, że Bóg jest dobry w tym sensie, że nic nie jest całkowicie dobre, z wyjątkiem samego Boga. Bóg zapewnia dobro, a zło jest brakiem dobra.

Zło jest jak cień

Bóg stworzył wszystko, prawda? Jeśli tak, to czy Bóg stworzył również cienie? Jeśli cień powstaje tam, gdzie światło jest zasłonięte lub osłabione przez jakiś przedmiot, to czy to światło, czy przedmiot stworzył cień?⎯ Bez przedmiotu nie ma cienia. Jednak bez światła również nie ma cienia. Można pomylić cień z iluzją, ale iluzje nie mają na ciebie wpływu, chyba że w nie wierzysz. Rośliny, które potrzebują słońca, giną w cieniu,⎯ niezależnie od tego, w co wierzy dana osoba.

Cienie naprawdę istnieją, ale nie mają one istnienia niezależnego od źródła światła i obiektu zasłaniającego światło. Zło naprawdę istnieje, ale nie ma ono istnienia niezależnego od Boga, który jest światłem i źródłem wszelkiego dobra, oraz od istot, które mają wolną wolę, by rzucać cień na Boże dobro.

Nikt, łącznie z Bogiem, nie stworzył zła bezpośrednio, tak samo jak na ziemi nikt nie tworzy cieni bezpośrednio. Bóg stworzył zło pośrednio, tak samo jak na ziemi światło tworzy cienie pośrednio.

Aby więc zrozumieć zło, musimy zrozumieć, że Bóg jest dobry w tym sensie, że jest źródłem wszelkiego dobra.

Adamantius, piszący około 300 r. n.e., twierdzi, że zło jest „przypadkowe”. Podobnie jak gramatyka i retoryka nie mają własnej istoty, lecz są produktami ubocznymi mówienia lub pisania w danym języku, tak i zło nie ma własnej istoty, lecz jest produktem ubocznym odwrócenia się od dobra. Człowiek nie jest „zły” z powodu tego, z czego jest stworzony, ale ze względu na swoje czyny jest określany jako zły. Niektóre działania, takie jak prokreacja, same w sobie nie są ani dobre, ani złe, ale zależą od kontekstu, w jakim są wykonywane. („Dialog o prawdziwej wierze”, część czwarta, rozdział 9, str. 137)

Pytanie: Dlaczego w Księdze Habakuka 1,13 różne współczesne definicje zła moralnego są nieadekwatne?

Odp.: Oto kilka nieadekwatnych definicji.

1. „Wszystko, czego nie lubię”. Gdyby wszystko, co opisuje ta definicja, było złem, to co z wiertłem dentystycznym, skalpelem chirurga lub dzieckiem, które krzyczy, bo musi zażyć lekarstwo o nieprzyjemnym smaku? A co z paradoksalną sytuacją, która pojawia się, gdy rodzic karci dziecko?

Nieprzyjemne rzeczy mogą służyć dobrym celom, aby:

Oczyszczać naszą wiarę. 1 List Piotra 1:6-7

Pomóc nam umrzeć dla grzechu. 1 List Piotra 4:1

Sprawdzanie naszej wiary i rozwijanie wytrwałości. List Jakuba 1:2-4

Służyć nie dla naszego dobra, ale dla dobra innych. List do Kolosan 1:24

Być znakiem, który pomaga niewierzącym. List do Filipian 1:28

To po prostu wynika z bycia chrześcijaninem. 2 List do Tymoteusza 3:12; List do Filipian 1:29

Czasami nie widzimy żadnego powodu, poza tym, że nasza wytrwałość oddaje chwałę Bogu. Zobacz Księga Hioba 1:8-12; 2:2-6.

2. „wszystko, co nie jest dla mnie dobre”. Jeśli tak, to co z rzeczami, które dziecko uważa za nieodpowiednie dla siebie, na przykład warzywa? A co z przestępcą, który trafia do więzienia dla dobra społeczeństwa, a nie dla własnego dobra?

Nawet przy takim podejściu pojawia się problem perspektywy. W 1 Liście do Koryntian 15:12-19 Paweł mówi, że to, za co cierpi i o czym głosi, jest daremne, a my bylibyśmy najbardziej godnymi pożałowania ludźmi, gdyby Chrystus naprawdę nie zmartwychwstał. Paweł wyraźnie dostrzegał, że to, co byłoby najlepsze zarówno dla jego słuchaczy, jak i dla niego samego, wyglądałoby zupełnie inaczej, gdyby Jezus nie zmartwychwstał. W Ewangelii Mateusza 10:39 i Ewangelii Marka 8:35 Jezus powiedział: „Kto zachowa swoje życie, straci je, a kto straci swoje życie ze względu na Mnie, ten je znajdzie”. Innymi słowy, każdy, kto jest gotów stracić swoje ziemskie życie, odnajdzie prawdziwe życie w wieczności, a każdy, kto żyje wyłącznie dla tego życia, straci je na całą wieczność. Tak więc to, co jest najlepsze dla życia człowieka, zależy od tego, czy skupia się on wyłącznie na krótkotrwałym życiu ziemskim, czy na długotrwałym życiu wiecznym.

3. „wszystko, co nie przynosi największego dobra dla społeczeństwa”. W Ewangelii św. Jana 11:49-52 arcykapłan Kajfasz powiedział o spisku mającym na celu zabicie Jezusa: „…lepiej jest dla was, aby jeden człowiek umarł za lud, niż żeby zginął cały naród”. W dziwny, niezamierzony sposób miał on całkowitą rację. Nie oznaczało to jednak, że ukrzyżowanie Jezusa było czymś dobrym. Zdrada Jezusa przez Judasza była niezbędnym elementem śmierci Chrystusa, która przyniosła nam zbawienie. Czy to oznacza, że Judasz powinien być naszym bohaterem za to, że postąpił dobrze? Oczywiście, że nie. W Dziejach Apostolskich 2:23 czytamy, że Jezus został wydany zgodnie z zamysłem i przewidzeniem Bożym. Jednak w Ewangelii Marka 14:21 jest napisane, że dla Judasza byłoby lepiej, gdyby się nie urodził. Zbrodnia Judasza była ohydna, ale Bóg wykorzystał jego zły wybór, aby doprowadzić do największego dobra.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Habakuka 1:13 Bóg pozwala ludziom grzeszyć?

Odp.: Bóg odpowiada na to pytanie w dwóch częściach, przedstawiając obraz przyszłości.

1. Księga Habakuka 1:5-11 pokazuje, że ich szczęście jest krótkotrwałe, gdyż wkrótce podbije ich jeszcze bardziej bezlitosny lud. Boża tolerancja wobec grzechu na ziemi jest jedynie tymczasowa. Gdybyśmy tylko wzięli sobie do serca Psalm 39:4-5 i zadali sobie pytanie, jak długie wydadzą się nam nasze ziemskie życie za miliony lat, odpowiedź ta stałaby się dla nas całkowicie jasna.

2. Księga Habakuka 2:1–3:16 przedstawia obraz słowami. Pierwsza część odpowiedzi, Habakuk 2:2-20, szczegółowo opisuje grzechy ciemiężców oraz ich los w tym życiu. Trafnie Habakuk pisze w wersecie 2:5, że powiększają oni swój apetyt niczym Szeol. Nie tylko spotka ich zguba, ale gdy na próżno będą się męczyć, podsycając ogień (Habakuk 2:13), ich nadzieje i wysiłki pójdą na marne.

Druga część odpowiedzi, zawarta w Księdze Habakuka 3:1-16, przenosi uwagę na „wyznaczony czas” z Księgi Habakuka 2:3, czyli czasy ostateczne i sąd ostateczny. Wielu niegodziwców rzeczywiście wydaje się żyć dostatnio przez całe swoje życie na ziemi, a życie nie wydaje nam się sprawiedliwe, jeśli skupiamy się wyłącznie na tym życiu.

W Psalmie 73 Asaf modlił się do Boga w związku ze swoimi gorzkimi uczuciami wobec ludzi agresywnych i zamożnych. Gdy Asaf wszedł do świątyni (Psalm 73:17), wyraźnie dostrzegł tę samą odpowiedź, jaką otrzymał Habakuk. Jest pewne, że Bóg surowo ukarze ich grzechy, ale to Bóg decyduje, w jakim czasie je ukarać. Jak sugeruje 1 List do Tymoteusza 5:24-25, niektóre konsekwencje grzechu pojawiają się wcześniej, a inne są odkładane aż do dnia sądu.

Kiedy Corrie ten Boom przebywała w nazistowskim obozie koncentracyjnym, pewna żydowska była skrzypaczka, której palce były zniekształcone w wyniku nazistowskich tortur, zapytała, jak Bóg Corrie mógł pozwolić, by to się stało. Kobieta ta nie była w nastroju na dyskusję teologiczną. Corrie odpowiedziała, że nie wie. Wiedziała jednak, że jej Zbawiciel przyszedł na ziemię i On również został niesprawiedliwie torturowany, że doświadczył tego, czego ona doświadczyła, i że rozumie jej ból. Amen!

Pytanie: W jaki sposób w Księdze Habakuka 1:14 ludzie są porównywani do ryb morskich?

Odp.: Habakuk mówi, że wydaje się, iż ludzie są jak ryby i pełzające stworzenia. Nie podlegają żadnej władzy i nie mają żadnego celu poza tym, by zostać złapanymi i zjedzonymi przez innych. Właśnie to robią Babilończycy z otaczającymi ich narodami, a napis na ścianie jest jasny: nadejdzie kolej Judy. W wersecie 17 Habakuk porównuje rybaka opróżniającego swoją sieć do Babilończyków bezlitośnie wyniszczających narody.

P: W Hab 1:16, w jaki sposób Babilończycy składali ofiary swojej sieci i jak ludzie robią to dzisiaj?

Odp.: Babilończycy mieli różne bożki, ale ich narodowym bogiem był Marduk, później nazywany po prostu „Panem” lub Belem. Według Encyklopedii Brytyjskiej jego „gwiazdą” był Jowisz, a w dłoniach trzymał berło, łuk, włócznię, sieć lub piorun.

Podobnie jak inne ludy, Babilończycy modlili się do swojego boga o zwycięstwo. Nie liczyło się jednak osobiste odwołanie się do Marduka, ale samo zwycięstwo. Tak więc, jeśli Babilończycy w sensie metaforycznym łapali inne narody w swoją sieć, to w istocie składali ofiary temu, co zapewniało im zwycięstwo. Ofiara może oznaczać oddanie się temu, czemu się poświęcasz, a także rezygnację z czegoś, co cię coś kosztuje. W tym przypadku mają zastosowanie oba znaczenia. Byli oni bardzo patriotyczni, oddani swojemu imperium i poświęcali swoje zasady moralne oraz wszelką niewinność, by osiągnąć swoje cele.

Dzisiaj nikt już nie czci Marduka. Jednak wiele osób praktycznie czci to, co postrzegają jako środek do osiągnięcia sukcesu, czy to karierę, pieniądze, władzę polityczną, czy inne rzeczy.

Pytanie: Jak powinniśmy postąpić w sytuacji opisanej w Hab 2:1, gdy dręczą nas pytania, które zadaliśmy Bogu, a On jeszcze na nie nie odpowiedział?

Odp.: Habakuk „czekał”. Hebrajskie słowo może oznaczać zarówno czynność czekania, jak i przebywanie w miejscu, z którego się czeka. My również powinniśmy „z nadzieją i cierpliwością” oczekiwać odpowiedzi. Habakuk trzymał się koła ratunkowego, jakim jest charakter Boga, pośród chaotycznej burzy.

P: Co oznacza stwierdzenie z Hab 2:4, Rz 1:17 i Hbr 10:38, że sprawiedliwy będzie żył z wiary?

Odp.: „Z wiary” różni się od ufania temu, na co zasługujesz, własnej sprawiedliwości, swojej wiedzy czy samemu sobie. Wiara zakłada przedmiot: wiarę w Boga. Sprawiedliwi, zarówno w Starym, jak i w Nowym Testamencie, żyją, ufając Bogu i polegając na Nim.

Pytanie: Jaki jest związek między pychą a alkoholem w Księdze Habakuka 2:5?

Odp.: Odpowiedź ta opiera się na masoretycznym tekście hebrajskim, w którym w tym miejscu pojawia się słowo „wino”; BSB opiera się na zwojach znad Morza Martwego i brzmi: „bogactwo rzeczywiście go zdradza”. Ten werset nie mówi, że ludzie dumni są bardziej lub mniej skłonni do picia. Raczej

1. Jak pokazuje pierwsza część wersetu, kiedy ktoś pije alkohol, język staje się mniej powściągliwy, a inni mogą wyraźniej usłyszeć, co kryje się w sercu tej osoby.

2. Jak pokazuje ostatnia część wersetu, duma działa nieco jak narkotyk, a zdobywanie rzeczy, które ją podsycają, jest odurzające. Podobnie jak narkotyk, duma może skłaniać ludzi do bardzo nierozsądnych czynów.

Ludzie upojeni alkoholem mają czasem zawyżone mniemanie o swoich zdolnościach lub znaczeniu, albo o krzywdach, które im wyrządzono. Trudno im przyznać, że zostali zranieni. To samo dotyczy ludzi, którzy są niewolnikami ambicji lub żądzy władzy.

Pytanie: Jakie są, w skrócie, zła, których dopuścili się ludzie w Księdze Habakuka 2:6-19?

Odp.: Są cztery główne punkty.

1. Gromadzili bogactwa poprzez wymuszenia, przestępstwa i rozlew krwi (Habakuk 2:6, 9, 12).

2. Czerpali przyjemność z poniżania innych (Habakuk 2:15).

3. Przemoc (Habakuk 2:17).

4. Pokładali ufność w bożkach i własnych wytworach (Habakuk 2:18-19).

P: Jaki jest schemat tej poezji w Hab 2:6-19?

Odp.: Każda sekcja głównej części składa się z trzech części:

1. Zło, które popełnił lud (Habakuk 2:6, 9, 12, 15)

2. Diagnoza (Habakuk 2:7, 10, 13, 16)

3. Wyrok (Habakuk 2:8, 11, 14, 16-17)

Wersety 18-20 dotykają sedna sprawy:

1. Na poziomie materialnym ludzie pokładali ufność w bożkach, które głoszą kłamstwa.

2. W szerszym ujęciu pokładali ufność w tym, co sami stworzyli, oraz w rzeczach martwych.

3. Szukali wskazówek i innych rzeczy, w których mogliby pokładać ufność, zamiast milczeć przed Panem.

Pytanie: Czym dokładnie było pięć nieszczęść wymienionych w Hab 2:6-19?

Odp.: We wszystkich przypadkach chodziło o nieustanne pragnienie.

2:6-8 Łupy z podbojów

2:9-11 Pożądanie twojego domu

2:12-14 Ekspansja poprzez przemoc

2:15-17 Upokarzanie sąsiadów

2:18-19 Pragnienie innych bogów

Pytanie: Co łączy pierwsze trzy (z pięciu) nieszczęścia wymienione w Księdze Habakuka 2:6, 9, 12?

Odp.: Ten, kto grabi, sam zostanie ograbiony. W każdym z tych przypadków niegodziwcy dopuszczali się zła, aby zgromadzić bogactwa lub zapewnić sobie ochronę. Jednak w rzeczywistości to, co zgromadzili, obróci się przeciwko nim i wyrządzi im krzywdę.

Pytanie: Kim są wierzyciele w Księdze Habakuka 2:7?

Odp.: Jest to eufemizm określający wszystkie ofiary, od których „pożyczyli” bogactwa. W końcu ludy, z którymi walczyli Babilończycy, zjednoczą się przeciwko nim.

P: Dlaczego w Księdze Habakuka 2:8 Bóg pozwolił, by tak okrutny lud odniósł sukces?

Odp.: Księga Ezechiela 7:24 mówi, że Babilończycy należeli do najgorszych spośród pogan. To, że Babilończycy odnieśli „sukces”, niekoniecznie było dla nich czymś dobrym. W rzeczywistości można by powiedzieć, że Babilończycy zostali wzbudzeni po to, by ponieść sąd. W przeciwieństwie do nich Aramejczycy, Arabowie, Sabejczycy i inni nigdy nie osiągnęli takiego sukcesu jak Babilończycy i nigdy nie doświadczyli takiego zniszczenia jak oni.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Habakuka 2:8 Bóg karze Chaldejczyków za to, że byli narzędziami Jego woli i [rzekomo] robili to, co im nakazał?

Odp.: Bóg nigdy nie nakazał Chaldejczykom najechać Judę, a oni nie podbili jej z pragnienia posłuszeństwa Bożym rozkazom. Zamiast tego Bóg, zgodnie z tak zwaną doktryną współdziałania, wykorzystał ich złe pragnienie podboju do realizacji Swojego dobrego planu. W Liście do Rzymian 8:28 czytamy, że Bóg może sprawić, że wszystko współdziała na dobre dla tych, którzy Go miłują. W Liście do Efezjan 1:11 i Księdze Przysłów 16:4 czytamy, że Bóg wykorzystuje wszystko jako część swojego planu.

P: W Księdze Habakuka 2:11, w jaki sposób krzyczały kamienie i drewno?

Odp.: Księga Habakuka 2, choć ogólnie zwraca się do wszystkich sprawców zła, skierowana jest przede wszystkim przeciwko Babilończykom. Chociaż kamienie i drewno wołały jako poetycka metafora, to w Księdze Daniela 5:5-6 dosłownie przemówiły do Babilończyków. W noc poprzedzającą splądrowanie Babilonu przez Medów, Persów i ich sojuszników król Belszazar urządził wielką ucztę, używając złotych i srebrnych pucharów zabranych ze Świątyni w Jerozolimie. Pojawiły się palce ludzkiej dłoni, które napisały na ścianie słowa: „Mene, Mene, Tekel, Parsin”. Daniel zinterpretował te słowa, co można przeczytać w Księdze Daniela 5:25-28.

Pytanie: Czy w Księdze Habakuka 2:14 „poznanie chwały Pana” różni się od „poznania Pana” w Księdze Izajasza 11:9?

Odp.: Tak. Izajasz 11:9 odnosi się do przyszłego czasu w Tysiącleciu, kiedy cała ziemia pozna Pana. Wyrażenie w Księdze Habakuka jest prawdopodobnie oparte na Księdze Izajasza 11:9. Różnica między nimi polega na tym, że Izajasz skupiał się na istocie królestwa Bożego, podczas gdy Habakuk zadawał pytania i otrzymywał odpowiedzi dotyczące ustanowienia królestwa Bożego. Na marginesie, Psalm 72:19, Księga Liczb 14:21 oraz Księga Izajasza 6:3 odnoszą się do chwały Pana wypełniającej ziemię.

Książka „1001 odpowiedzi na pytania biblijne” (str. 300) wskazuje, że choć coraz więcej ludzi słyszy o Panu, to nasze prawdziwe poznanie chwały Pana nastąpi dopiero w Tysiącleciu. Wiele miejsc w Nowym Testamencie wzywa nas do modlitwy i tęsknoty za powrotem Chrystusa, a Jego nadchodzące Królestwo powinno być tak ważne w naszych dzisiejszych modlitwach, że w Modlitwie Pańskiej Jezus nauczył wszystkich swoich uczniów mówić: „Przyjdź Królestwo Twoje…”

Pytanie: Czym dokładnie jest bałwochwalstwo w Księdze Habakuka 2:19?

Odp.: Istnieją różne rodzaje bałwochwalstwa, ale wszystkie mają wspólną cechę: polegają na wierze, zaufaniu lub oddaniu się czemuś lub komuś zamiast Bogu.

Wiara: Kiedy potrzebujesz porady dotyczącej życia, do kogo zazwyczaj się zwracasz? Jeśli najnowsza modna książka psychologiczna zaprzecza temu, co mówi Biblia, w co raczej uwierzysz?

Zaufanie: Kiedy martwisz się o swoją przyszłość, czy sięgasz po Biblię i modlisz się, czy też zaglądasz do horoskopów i wróżb?

Miłość i oddanie: Kiedy masz wolną chwilę, ku czemu kierują się twoje myśli? Czy kierują się ku wielbieniu i adorowaniu Boga?

Chociaż pieniądze, miłość i inne rzeczy mogą stać się dla ludzi niejawnymi współczesnymi bożkami, znacznie gorsze jest jawne oddawanie czci innemu bogu.

Pytanie: Skoro w Księdze Habakuka 2:20 cała ziemia powinna milczeć przed Bogiem, dlaczego chrześcijanie śpiewają Mu pieśni?

Odp.: Odnosi się to do czasu w przyszłości. Być może jest to to samo, co krótka cisza wspomniana w Apokalipsie 8:1. W języku hebrajskim istnieje pięć różnych słów oznaczających ciszę. To użyte tutaj oznacza również „zamilknąć”.

P: Czy w 3 rozdziale Księgi Habakuka istnieją jakieś dowody potwierdzające pogląd, że został on napisany przez autora późniejszego niż autor dwóch pierwszych rozdziałów?

Odp.: Nie ma żadnych, z wyjątkiem tego, że komentarz do Księgi Habakuka znaleziony wśród zwojów znad Morza Martwego zawiera jedynie rozdziały 1 i 2. Jest to jednak poważnie zniszczony egzemplarz, więc zrozumiałe jest, że brakuje jego części. Wszystkie znane egzemplarze Księgi Habakuka zawierają rozdział trzeci. Niektórzy mogli tak sądzić, ponieważ w pierwszych dwóch rozdziałach Habakuk niemal tonie duchowo, podczas gdy w rozdziale trzecim uczy się radować pomimo okoliczności i niepewnej przyszłości. Wydaje się jednak, że ten ostry kontrast jest zamierzony. Pierwsze dwa rozdziały brzmią niemal jak pieśń pogrzebowa. Jak jednak pisze H.A. Ironside w książce „The Minor Prophets” (str. 202): „Niestety, serca tak wielu z nas są tak często niezgodne z tonem! Tylko poprzez nieustanne osądzanie samych siebie i ostrożne postępowanie w Duchu będziemy utrzymywani w odpowiednim stanie, aby wzbogacać słodycz wielkiej orkiestry Głównego Śpiewaka!”.

Pytanie: Czym jest „szigionot” w Księdze Habakuka 3:1?

Odp.: Jest to albo instrument muzyczny, albo prawdopodobnie styl muzyczny. Nie dysponujemy dziś żadnymi szczegółowymi informacjami na temat tego instrumentu. Wydaje się, że jest to liczba mnoga słowa „shiggaion”, o którym mowa w Psalmie 7. Może to oznaczać pieśń o dzikim rytmie lub wędrowną melodię. Termin „shigionoth” mógłby również oznaczać, że te same słowa pieśni śpiewano wielokrotnie, za każdym razem do innej melodii. Byłoby to czymś w rodzaju naszego życia, w którym jako wierzący wielbimy Boga w ten sam sposób w różnych sytuacjach życiowych.

P: W jaki sposób gniew i miłosierdzie wiążą się ze sobą w Hab 3:2?

Odp.: Choć wydają się być przeciwieństwami, nie można w pełni zrozumieć Bożego miłosierdzia bez wiedzy o Bożym gniewie. Trzeba zrozumieć, że Bóg jest tak święty, że grzech zostaje zniszczony w Jego obecności. Bóg gniewa się na grzech, jednak Jego gniew nie zaciemnia Jego osądu. Nawet gdy patrzy na zdeprawowaną i grzeszną ludzkość, Jego wielka miłość do nas wciąż jest przytłaczająca. Bóg z radością okazuje miłosierdzie, ponieważ pragnie, aby nikt nie zginął, zgodnie z Księgą Ezechiela 18:23,32 i 2 Listem Piotra 3:9.

Pytanie: Jak w Księdze Habakuka 3:3 wszechobecny Bóg przybył z Temanu?

Odp.: Chociaż Bóg jest wszędzie, może On nadal mieć lokalną obecność. W końcu Jezus był w jednym miejscu w danym czasie. Bóg ukazał się również Mojżeszowi w płonącym krzaku, który znajdował się w jednym miejscu. Przybycie Boga z Temanu prawdopodobnie odnosi się do części Drugiego Przyjścia Chrystusa.

P: Gdzie znajduje się Teman, o którym mowa w Księdze Habakuka 3:3?

Odp.: W Edomie, po drugiej stronie Morza Martwego i nieco na południe od Judy. Księga Ezechiela 25:13, Księga Amosa 1:12 oraz Księga Obadiasza 8–9 wspominają o Teman jako części Edomu. Księga Jeremiasza 49:7,20 w poetycki sposób używa nazwy Teman jako synonimu Edomu. Nazwa Teman pochodzi od imienia wodza Edomu i wnuka Ezawa o imieniu Teman (Rdz 36:11, 15, 42 oraz 1 Krn 1:36, 53). Elifaz z Księgi Hioba był Temanitą, a 1 Krn 1:45 również wspomina o Temanitach. Zobacz także następne pytanie.

Pytanie: Czy w Księdze Habakuka 3:3 może chodzić o przepowiednię dotyczącą Mahometa, jak twierdzą niektórzy muzułmanie?

Odp.: Tylko muzułmanie z nurtu ghulat mogliby tak sądzić, ponieważ werset ten mówi o „Bogu”, a nie o „Mahomecie”. Niektóre sekty muzułmańskie z nurtu ghulat rzeczywiście wierzą, że Mahomet jest Bogiem, choć dla sunnitów jest to herezja. Gdyby jednak sami sunnici potraktowali to pytanie poważnie, musieliby również wierzyć, że Mahomet jest Bogiem, skoro „Bóg przyszedł z Temanu”.

Inne powody, dla których nie może to odnosić się do Mahometa, to fakt, że „Jego chwała” nie odnosi się do Mahometa, ponieważ chwała ta jest skierowana do Boga, oraz to, że góra Paran to miejsce, gdzie obozowali Izraelici, daleko od Mekki.

Wreszcie, niektórzy muzułmanie najwyraźniej pragną znaleźć większą ciągłość między Mahometem a Biblią, podobnie jak istnieje ciągłość między Jezusem a obiecanym Mesjaszem ze Starego Testamentu. Jednak niektórzy muzułmanie szukają jej w najbardziej nieprawdopodobnym miejscu, w Księdze Habakuka 3:3, ponieważ nigdzie indziej nie potrafią znaleźć żadnej prawdziwej ciągłości.

Pytanie: Czy w Księdze Habakuka 3:3 i Księdze Powtórzonego Prawa 1:1 góra Paran to naprawdę Mekka, jak twierdzą niektórzy muzułmanie?

Odp.: Nie, ponieważ Paran znajdował się bezpośrednio na wschód od Półwyspu Synaj. Ismael pierwotnie mieszkał na pustyni Paran, jak podaje Księga Rodzaju 21:21, ale jego potomkowie najwyraźniej już tam nie byli, gdy przybyli Izraelici. Księga Powtórzonego Prawa 1:1-2 mówi, że Izraelici rozbili obóz na równinie w pobliżu Paranu. Była to dla nich jedenastodniowa wędrówka od góry Horeb. Spędzili w Paranie dużo czasu, jak pokazują Księga Liczb 10:12; 12:16; 13:3 oraz Księga Powtórzonego Prawa 33:2. Księga Liczb 13:26 wskazuje, że Kadesz, położony na dalekim południu Izraela, znajduje się na pustyni Paran. Dawid udał się do Paranu, jak podaje 1 Księga Samuela 25:1. Hadad, Edomita, uciekł z Edomu do Egiptu przez Paran, jak opisano w 1 Księdze Królewskiej 11:18.

Podsumowując, Paran znajdował się w odległości jedenastu dni drogi od góry Horeb, Kadesz leżał w Paranie, a Paran był miejscem, w którym Izraelici rozbili obóz i wysłali szpiegów do Kanaanu.

Pytanie: O jakim okresie mowa w Księdze Habakuka 3:3-15?

Odp.: Większość interpretatorów uważa, że odnosi się to do triumfalnego powrotu Chrystusa opisanego w Apokalipsie 19:11-21 lub ewentualnie w Apokalipsie 20:7-9.

P: Co w Księdze Habakuka 3:4 wychodzi z ręki Boga?

Odp.: Współczesne tłumaczenia, takie jak BSB, mówią: „z Jego ręki błyskały promienie”. Księga Wyjścia 34:29-30,35 również wspomina o promieniach wychodzących z Mojżesza po tym, jak rozmawiał z Bogiem. Promienie te przypominają niebo tuż przed świtem.

P: Jak w Księdze Habakuka 3:5 „plaga” może poprzedzać Boga miłości?

Odp.: Bóg ma zarówno gniew, jak i miłość. Plaga oznacza tutaj śmiertelną chorobę lub zarazę. Może to być choroba, jak mówi Księga Powtórzonego Prawa 32:24, lub mogą to być „plagi”, jak w przypadku plag egipskich opisanych w Księdze Wyjścia 7–11.

P: Jak w Hab 3,6 wzgórza lub góry mogą być wieczne?

Odp.: Hebrajskie słowo „’ad” może oznaczać zarówno „starożytny” lub „stary”, jak i „wieczny”.

P: Dlaczego w Księdze Habakuka 3:8 Habakuk wspomina o rzekach?

Odp.: Hebrajski tekst nie jest jednoznaczny, ale znaczenie to może odnosić się do strumieni oceanicznych, a nie do rzek słodkowodnych. Bóg nie jest rozgniewany na naturę, ale wykorzystał ją, by zademonstrować swoją moc. Bóg pokazał swoją moc w stosunku do Nilu w Księdze Wyjścia 7:20-21; Morza Czerwonego w Księdze Wyjścia 14:15-28; 15:8-10; Psalmie 78:13; oraz rzeki Jordan w Księdze Jozuego 3:14-17.

Pytanie: Kim jest tutaj Pomazaniec w Księdze Habakuka 3:13?

Odp.: Jest to Mesjasz. Chociaż gramatycznie występuje w liczbie pojedynczej, sam fakt gramatycznej liczby pojedynczej nie odpowiada na pytanie, ponieważ słowo w liczbie pojedynczej może odnosić się do grupy. Jednak w Starym Testamencie termin „Namaszczony” nigdy nie był używany w odniesieniu do narodu izraelskiego.

W „Expositor’s Bible Commentary”, tom 7, str. 530–531, omówiono tę kwestię bardziej szczegółowo. „…oraz do jego »pomazańca« (masiah, »Mesjasz«). Podstawowy rdzeń tego słowa (msh) odnosi się niemal zawsze do konkretnej osoby; jedynie w jednym wątpliwym przypadku może on odnosić się do całego narodu (Ps 28:8–9). Najczęściej określa on króla (np. 1 Sm 2:10; 2 Sm 23:1; Ps 18:50; 89:38,51); może jednak również odnosić się do innych osób powołanych do sprawowania przywództwa, takich jak arcykapłan (np. Wj 40:13, 15; Kpł 4:3; 6:22) oraz patriarchów (1 Krn 16:22; Ps 105:15). W obecnym kontekście Księgi Wyjścia wydaje się, że odnosi się ono do Mojżesza, który – podobnie jak król Dawid – łączył w sobie mesjańskie funkcje pasterza (np. Lb 27:17; Ps 77:20), proroka (np. Pwt 18:15; 34:10), sługi Bożego (np. Wj 14:31; Lb 12:7-8) oraz kapłana (Wj 6:16-26; Kpł 8)”.

Pytanie: Jak w Hab 3,16-19 Habakuk mógł się radować, wiedząc, że nastąpi to wielkie zniszczenie?

Odp.: Mógł się radować tak samo, jak ci w niebie radują się z zniszczenia Babilonu w Obj. 19:1-8. Habakuk nie czerpał radości z samego zniszczenia, ale mógł się radować z tych ostatnich znaków królestwa Bożego, a także z pokonania mocy zła na ziemi.

Pytanie: Jakiego rodzaju pewność mogą mieć tutaj wierzący w Księdze Habakuka 3:17-19?

O: Nie mamy pewności, że nie nadejdą katastrofy i zniszczenia, że osobiście nie doświadczymy trudnych czasów ani że nie zostaniemy wciągnięci w trudne czasy, jakie dotkną naród. Chrześcijanie nie są wolni od wojny, przemocy, chorób ani pozornie bezsensownej przedwczesnej śmierci. Nie mamy pewności, że zawsze będziemy się cieszyć dobrobytem i zdrowiem, ani że nie spotkają nas wypadki czy utrata rodziny lub przyjaciół. Nie mamy więc oczywiście pewności, że nie będziemy potrzebować cierpliwości, wytrwałości ani zdolności do stawiania czoła próbom, tak jak Hiob.

Jednak pomimo tego wszystkiego wciąż mamy dwa rodzaje pewności. Ostatecznie jesteśmy przekonani, że w końcu będziemy na zawsze trwać w radości w niebie. Już teraz, mimo że musimy wytrwać w cierpieniu, mamy pewność, że Bóg będzie przy nas, pocieszając nas i rozumiejąc nasz ból, tak jak sam Jezus poniósł ból za nasze grzechy na krzyżu. Możemy więc mieć pewność co do jutra; nie dlatego, że wiemy, co ono przyniesie, ale dlatego, że wiemy, iż Bóg będzie obecny w naszym jutrze, na zawsze.

Więcej informacji można znaleźć w „New International Bible Commentary”, str. 949–950. Wspomina się tam o hymnie „Sometimes a Light Surprises” autorstwa Williama Cowpera. Cowper zmagał się z depresją, kilkoma próbami samobójczymi i spędził pewien czas w szpitalu psychiatrycznym. Oto dwie pierwsze zwrotki utworu, który napisał po pokonaniu tych trudności.

1. Czasami światło zaskakuje
chrześcijanina, gdy śpiewa;
To Pan, który wschodzi
Z uzdrowieniem w swoich skrzydłach:
Gdy pociechy słabną,
On znów obdarza duszę
Okres jasnego blasku,
By ją pocieszyć po deszczu.

2. W świętej kontemplacji
z radością zgłębiamy wówczas
Temat Bożego zbawienia,
I odkrywamy go na nowo;
Uwolnieni od obecnego smutku,
możemy radośnie powiedzieć:
Niech nieznane jutro
przyniesie to, co ma przynieść.

http://hymnbook.igracemusic.com/hymns/sometimes-a-light-surprises

Pytanie: Chciałbym dowiedzieć się z naukowego punktu widzenia, o jakim konkretnym zwierzęciu mowa w Księdze Habakuka 3:19. Wiem, że może to być daniel, sarna lub jeleń szlachetny, ale wydaje się bardziej prawdopodobne, że autor miał na myśli koziorożca lub palestyńską kozę górską. Czy są jakieś wskazówki co do tego, co to naprawdę mogło być?

Odp.: Nie możemy wskazać konkretnego gatunku. BSB podaje „jeleń”. Grecka Septuaginta mówi „moje stopy” i nie wspomina o żadnym zwierzęciu. Może to być jeleń, gazela lub jakiekolwiek inne szybko biegające zwierzę.

Ponieważ słowo to nie występuje nigdzie indziej w kontekście, w którym moglibyśmy rozróżnić, że chodzi o jedno, a nie o drugie, nie ma pewności co do tego, czym ono jest. Koziorożec, który żyje na wolności na Półwyspie Arabskim, jest z pewnością jedną z możliwości. Inną możliwością jest to, że nie chodzi o konkretny gatunek, ale ogólnie o zwierzę podobne do jelenia.

Z pewnością nie mamy wyciągać z tej analogii wniosków dotyczących konkretnie łap jelenia w przeciwieństwie do łap gazeli czy koziorożca, ale raczej tego, że zwierzęta te potrafią biegać bez strachu, pewnie stąpając po wysokich, majestatycznych miejscach, do których inne nie mają dostępu.

P: Gdzie w Nowym Testamencie cytowany jest Habakuk?

O: Księga Habakuka 1:5 jest cytowana w Dziejach Apostolskich 13:40-41. Księga Habakuka 2:4 jest cytowana w Liście do Rzymian 1:17; Liście do Galatów 3:11; Liście do Hebrajczyków 10:37-38. W Liście do Filipian 4 występują podobieństwa do Księgi Habakuka 3:17-18, choć nie jest to cytat.

P: Jakie są najwcześniejsze zachowane do dziś rękopisy Księgi Habakuka?

Odp.: Zwoje znad Morza Martwego (ok. 1 r. n.e.) 4Q238 i prawdopodobnie 4Q82 (=4QXIIg)

4Q82 (=4QXIIg) Hab 2:4?; Hab 3:3-5

4Q238 zawiera Księgę Habakuka 3.

Komentarz do Księgi Habakuka z zwojów znad Morza Martwego, pochodzący z I wieku p.n.e., nosi nazwę 1QpHab. Został znaleziony w jaskini Ain Fashka. Jest to dość mocno zniszczony komentarz zawierający cały rozdział 1:2 Księgi Habakuka aż do końca rozdziału 2. Rozdział 3 najwyraźniej zaginął. Autor próbował odnieść wszystkie proroctwa Habakuka do swoich czasów. Zawiera on 160 wariantów w stosunku do tekstu masoreckiego, z których większość to drobne różnice gramatyczne, ortograficzne lub wyrażenia aramejskie.

Grecki zwoje Małych Proroków z Nahal Hever (8 Hev XIIgr) zawierają fragmenty Księgi Habakuka 1:5–11; 1:14–2:8; 2:13–20; 3:9–15. Zostały one ukryte podczas powstania Bar-Kochby przeciwko Rzymowi. Został napisany między 50 r. p.n.e. a 50 r. n.e. Jest to poprawiona wersja Septuaginty, sporządzona w Judei i niemal identyczna z tekstem masoreckim.

Zwoje Małych Proroków z Wadi Murabb’at (Mur 88) pochodzą z ok. 132 r. n.e. Zawierają one Księgę Habakuka 1:3-13,15; 2:2-3,5-11,18-3:19. Wadi Murabb’at zawiera również niektóre pisma samego Bar-Kochby z 132 r. n.e.

Ogólnie rzecz biorąc, w zwojach znad Morza Martwego, z Nahal Hever i z Wadi Murabb’at zachowały się następujące wersety Księgi Habakuka: 1:3–17; 2:1–11, 13–20; 3:1–19. Innymi słowy, przynajmniej część każdego wersetu z wyjątkiem 1:1–2 i 2:12.

Chrześcijańskie rękopisy Biblii, pochodzące z około 350 r. n.e., zawierają Stary Testament, w tym Księgę Habakuka. Dwa z nich to Vaticanus (325–350 r. n.e.) i Alexandrinus (ok. 450 r. n.e.), w których księgi dwunastu proroków mniejszych umieszczono przed Księgą Izajasza. Księga Habakuka jest kompletna zarówno w Vaticanusie, jak i w Alexandrinusie.

Rękopis Sinaiticus (340–350 r. n.e.) również zawiera całą Księgę Habakuka. Rozpoczyna się ona na tej samej stronie, na której kończy się Księga Nahuma, a kończy na tej samej stronie, na której rozpoczyna się Księga Sofoniasza.

Grecka wersja 3. rozdziału Księgi Habakuka z kolekcji Barberinich zachowała się w sześciu rękopisach pochodzących z okresu od VIII do XIII wieku. Jest to parafraza najbardziej zbliżona do wersji koptyjskich.

Pytanie: Którzy z wczesnych pisarzy odwoływali się do Księgi Habakuka?

Odp.: Pisarze sprzed soboru nicejskiego, którzy odwoływali się lub nawiązywali do wersetów z Księgi Habakuka, to:

Klemens Rzymski (96–98 r. n.e.)

Melito/Meleto z Sardes (170–177/180 r. n.e.)

Melito z Sardes (170–177/180 r. n.e.) (domyślnie) wspomina o „Starym Testamencie” i wymienia jego księgi. Nie wymienia on indywidualnie dwunastu proroków mniejszych, ale nazywa ich „Dwunastką”. Fragment 4 z Księgi Wyciągów, tom 8, str. 759

Teofil z Antiochii (168–181/188 r. n.e.)

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) w dziele „Przeciw herezjom”, str. 442, cytuje Księgę Habakuka 3:2 jako dzieło Habakuka.

Klemens Aleksandryjski (193–205 r. n.e.) „Jeremiasz i Ambakum [Habakuk] nadal prorokowali za czasów Sedekiasza. W piątym roku jego panowania prorokował w Babilonie Ezechiel; po nim Nahum, a następnie Daniel. Po nim z kolei Aggeusz i Zachariasz prorokowali za czasów Dariusza Pierwszego przez dwa lata; a potem anioł spośród dwunastu”. *Stromata*, księga 1, rozdz. 21, s. 328

Tertulian (198–220 r. n.e.)

Orygenes (225–254 r. n.e.)

Nowacjan (250/254–256/7 n.e.)

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.) cytuje Księgę Habakuka 2:4 jako pochodzącą z „Habakuka” w Traktacie 12, trzeciej księdze, 42.

Po soborze nicejskim (325 r. n.e.):

Atanazy z Aleksandrii (367 r. n.e.) (można to wywnioskować, ponieważ wspomina on o dwunastu prorokach): „W Starym Testamencie znajduje się zatem dwadzieścia dwie księgi; […] następnie prorocy, przy czym dwunastu z nich liczy się jako jedną księgę…”. List wielkanocny Atanazego nr 39, rozdz. 4, s. 552.

Efraim Syryjczyk (350–378 r. n.e.)

Bazyli z Kapadocji (357–378 r. n.e.) nawiązał do Księgi Habakuka.

Cyryl z Jerozolimy (ok. 349–385 r. n.e.)

Grzegorz z Nyssy (ok. 356–397 r. n.e.)

Jan Chryzostom (–407 r. n.e.)

Hieronim (373–420 r. n.e.) omawia księgi Starego Testamentu. W szczególności omawia Księgę Rodzaju, Księgę Wyjścia, Księgę Kapłańską, Księgę Liczb, Księgę Powtórzonego Prawa, Pięcioksiąg, Księgę Hioba, Księgę Jozuego, Księgę Sędziów, Księgę Rut, Księgi Samuela, Księgi Królów (2 księgi), dwunastu proroków: Ozeasza, Joela, Amosa, Obadiasza, Jonasza, Micheasza, Nahuma, Habakuka, Sofoniasza, Aggeusza, Zachariasza, Malachiasza, Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela, Daniela, Estery, Ezdrasza, Nehemiasza. List 53, rozdz. 7–8, s. 99–101.

Augustyn z Hippony (388–430 r. n.e.) wspomina o Obadiaszu, Nahumie i Habakuku w dziele „O państwie Bożym”, księga 17, rozdz. 31, s. 377

Heretyk pelagiański Teodor z Mopsuestii (392–423/429 r. n.e.)

Półpelagianin Jan Kasjan (419–430 r. n.e.)

Teodoret z Cyru (423–458 r. n.e.)

Pytanie: Jakie są różnice w tłumaczeniu Księgi Habakuka między tekstem hebrajskim a grecką Septuagintą?

Odp.: Księga Habakuka zawiera 56 wersetów i około 638 słów w języku hebrajskim. Greckie tłumaczenie Księgi Habakuka w Septuagincie liczy około 1082 słów. Tłumaczenie Księgi Habakuka w Septuagincie nie jest tak wysokiej jakości jak tłumaczenie Tory w tej samej wersji. Oto kilka różnic w tłumaczeniu. Pierwsze zdanie jest w języku hebrajskim, a drugie – w greckim.

Hab 1:3 „pokaż mi zło, a będziesz patrzeć na trud” vs. „pokaż mi utrapienia i smutki, na które mam patrzeć”

Hab 1:4 „sprawiedliwość nie panuje nieustannie” vs. „sąd nie przebiega skutecznie”

Hab 1:5 „Spójrzcie/Oto wśród narodów i zobaczcie/spójrzcie” (tekst masorecki) vs. „Spójrzcie/Oto wy, zdradzieccy/pogardzający, i zobaczcie/spójrzcie” (1QpHab, Septuaginta, syryjski, Dz 13:41) (różnica jednej litery, „o” zamiast „d”)

Hab 1:8 „wieczór” (tekst masorecki) a „Arabia” (Septuaginta, Komentarz Teodora z Mopsuestii do Księgi Habakuka, rozdz. 1, str. 270)

Hab 1:8 „wszyscy przychodzą z zamiarem stosowania przemocy” (tekst masorecki) a „wszyscy mają zamiar stosowania przemocy” (Septuaginta, 1QpHab)

Hab 1:17 „sieć” (tekst masorecki) a „miecz” (1QpHab, palestyńska redakcja Septuaginty) – różnica jednej litery. W książce „Zwoje znad Morza Martwego i współczesne tłumaczenia Starego Testamentu”, str. 136, stwierdza się, że sformułowanie „wyciągając miecz z pochwy” pasuje lepiej niż „opróżniając swoją sieć”, a wielu uczonych zgadza się, że pierwotnym słowem był właśnie „miecz”.

Hab 1:17 „?” (tekst masorecki, Talmud, palestyńska redakcja Septuaginty) a [brak znaku zapytania] (1QpHab, Septuaginta, syryjski)

Hab 1:17 „i wspierać” (tekst masorecki, Septuaginta, Wulgata) kontra „wspierać” (1QpHab, Talmud, syryjski) („i” sprawia, że zdanie brzmi tu płynniej)

Hab 2:1 „na posterunku” (tekst masorecki) a „na moim posterunku” (1QpHab) – różnica jednej litery.

Hab 2:1 „On [Pan] powie” (tekst masorecki) kontra „on odpowie” (tekst syryjski)

Hab 2:5 „wino jest zdradliwe” (hayyayin w tekście masoreckim, Targumie, Wulgacie) a „bogactwo (hwn) lub buntowniczy/zarozumiały (hawwan)” (1QpHab)

Hab 2:11 „tynk” (tekst masorecki) a „chrząszcz” (Septuaginta, Komentarz Teodora z Mopsuestii do Księgi Habakuka, rozdz. 2, str. 277–278) a „kołek” (tekst syryjski)

Hab 2:15 „ich nagość” (tekst masorecki) a „ich ustalone święta” (1QpHab)

Hab 2:15-17 drugi przyrostek męskiej liczby pojedynczej (tekst masorecki) kontra trzecia forma zaimkowa męskiej liczby pojedynczej (1QpHab, Symmachus, Wulgata, potwierdzona przez Akwilę, Teodotiona i Quintę) kontra brak przyrostka (Septuaginta, syryjski, Targum). Więcej informacji można znaleźć w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 3, str. 519.

Hab 2:16 „zostać obnażonym/obrzezanym” (tekst masorecki) a „chwiać się/kręcić się” (zwoje znad Morza Martwego, Septuaginta, Peszer, Akwila (126 r. n.e.)) a „zapadać w głęboki sen” (syryjski, Wulgata). W języku hebrajskim różnica polega na zamianie dwóch spółgłosek: [he’arel] kontra [hera’el]. Jednak komentarz Peszer z Morza Martwego wspomina o pijaństwie.

Hab 3:1 „o tych, którzy błądzą”, w Shigionoth [prawdopodobnie termin muzyczny] w porównaniu z „i pieśń” w Septuagincie.

„Jego stopy będą kroczyć po równinach” (starołaciński/italski, Ireneusz, Przeciw herezjom, księga 3, rozdz. 20, s. 450) w porównaniu z brakiem tego wyrażenia (tekst masorecki i Septuaginta)

Bibliografia do tego pytania: tłumaczenie hebrajskie pochodzi z „Literal Translation” Jaya P. Greena, a tłumaczenie Septuaginty – z przekładu Sir Lancelota C.L. Brentona „The Septuagint: Greek and English”. Wykorzystano również „The Expositor’s Bible Commentary” oraz przypisy w Bibliach NASB, NIV, NKJV i NRSV, a także „Ante-Nicene Fathers”, tom 1.

O ile nie zaznaczono inaczej, cytaty z Pisma Świętego pochodzą z Biblii „The Holy Bible, Berean Standard Bible” (BSB), która została udostępniona w domenie publicznej: https://berean.bible