< Pytanie biblijne dotyczące Księgi Koheleta

Pytanie: Jaka jest wartość obecności w Biblii tak sceptycznej księgi, jaką jest Księga Koheleta?

Odp.: Bóg kocha również sceptyków. W rzeczywistości Bóg pragnie pokazać ludziom, którzy nie znaleźli żadnego celu w swoim życiu, jaki jest Jego plan dla ich życia. W rzeczywistości ludzie, którzy postrzegają życie jako pozbawione sensu, mogą mieć przewagę nad niektórymi innymi. Łatwiej im może przyjść porzucenie własnych ambitnych celów i poddanie się Bożym zamysłom, jeśli już dostrzegają, jak bezsensowne są ich własne cele bez Boga. Niestety, wielu jest podobnych do faryzeuszy z Ewangelii Łukasza 7:30, którzy odrzucili Boży plan dla siebie.

Księgę Koheleta można interpretować z różnych perspektyw. Księgę tę można postrzegać jako dzieło przeznaczone dla pracoholików, pełne mądrości dla ludzi zadufanych w sobie oraz jako logiczny wniosek z myślenia egzystencjalnego. Na marginesie warto wspomnieć, że żydowski rabin Hillel zgadzał się, że powinna ona znaleźć się w Biblii, ale rabin Szammai twierdził, że nie należy do kanonu.

Sama księga jest opisem zmagań – zmagań o odnalezienie sensu w świecie pozbawionym sensu. Ostatecznie autor odnajduje prawdziwy sens, ale nie znajduje go w tym świecie.

P: Dlaczego Księga Koheleta nie jest cytowana w Nowym Testamencie?

Odp.: Chociaż nie ma wymogu, by Księga Koheleta musiała być cytowana w Nowym Testamencie, jej nauki znajdują tam swoje odzwierciedlenie. Jezus powiedział, że nie powinniśmy używać wielu pustych słów w modlitwie (Mt 6,7 i Księga Koheleta 5,2). Paweł stwierdził, że miłość do pieniędzy jest źródłem wszelkiego zła (1 Tm6:10 , na podstawie Księgi Koheleta5:10 ). Powinniśmy unikać pożądliwości młodości (2 Tm2:22 , na podstawie Księgi Koheleta11:10 ). Zbieramy to, co zasialiśmy (Galacjan 6:7 z Księgi Koheleta 11:1). Wszyscy raz umierają (List do Hebrajczyków 9:27 z Księgi Koheleta 3:2). Jak ujęli to Geisler i Howe: „To, czy dana księga jest cytowana, a nawet jak często, nie decyduje o tym, czy jest natchniona”.

Pytanie: Jaki jest zarys Księgi Koheleta?

Odp.: Księga Koheleta ma luźną strukturę. Niektórzy komentatorzy uważają, że fragmenty z Księgi Koheleta 6:7-12, 12:8 oraz 12:9-14 stanowią trzy odrębne wnioski. Inni sądzą, że cały rozdział 12 stanowi jeden wniosek. Ogólnie rzecz biorąc, współczesne zarysy Księgi Koheleta dzielą się na dwie kategorie.

Schemat „radości” wygląda następująco:

1:1–2:26 – fragmenty 2:24–26 mówią o radości

3:1–5:20 – wersety 5:18–20 mówią o radości

6:1–8:17 – wersety 8:15–17 mówią o radości

9:1–11:10 – wersety 11:7–10 mówią o radości

12 – Epilog

„Dwuczęściowy zarys” wygląda następująco:

1:3-11 Wiersz o ludzkiej próżności

1:12-6:9 Pokazanie marności ludzkich wysiłków

6:10-11:6 Pokazanie marności ludzkiej mądrości

11:7–12:14 Cieszmy się naszym życiem, choć jest ono tymczasowe, jako dar od Boga

Rozważmy jednak symfonię skomponowaną przez kompozytora muzyki klasycznej. Może ona składać się z odrębnych części, ale może też zawierać motywy, które powracają ze względu na walory artystyczne, a nie logiczny zarys. Nie byłoby zaskoczeniem, gdyby Salomon, autor dzieł naukowych, poezji miłosnej, Księgi Przysłów i strategii handlowych, połączył elementy sztuki i logiki, a oba zarysy mogłyby być częściowo poprawne.

Pytanie: Czy Księga Koheleta nosi ślady wpływów aramejskich, które Żydzi przyjęli w czasach późniejszych niż za panowania Salomona?

Odp.: Najpierw fakty, a potem trzy możliwości.

Fakty: Lingwiści spierają się na temat pism Salomona. Podczas gdy jeden z konserwatywnych uczonych chrześcijańskich (Delitzsch) znalazł w Księdze Koheleta 96 „arameizmów”, inny konserwatywny uczony chrześcijański, Hengstenberg, znalazł ich zaledwie 10. Pisma Salomona są wyjątkowe, ponieważ nie wydają się bliższe dokumentom hebrajskim z V wieku niż tym z X wieku.

1. Wbrew temu, co twierdzą niektórzy, tekst ten nie został napisany w „późniejszym” stylu. Wykazuje on raczej wpływy fenickie i aramejskie, których Salomon prawdopodobnie nauczył się dzięki przyjaźni z Hiramem, synem Abibaala, króla fenickiego miasta Tyru.

2. Późniejsi hebrajscy skrybowie mogli dostosować niektóre sformułowania do późniejszego stylu.

3. Autor nigdy wprost nie stwierdził, że jest Salomonem. Jednak mowa o synu Dawida panującym w Jerozolimie oznacza albo Salomona, albo jednego z jego potomków.

Pytanie: Czy Księga Koheleta i literatura mądrościowa wywodzą się z wpływów greckich?

Odp.: Nie, ponieważ Księga Koheleta, podobnie jak literatura mądrościowa egipska, mezopotamska i ugarityjska, została napisana na długo przed pojawieniem się greckich filozofów w VI wieku p.n.e.

P: Czy wydaje się, że Księga Koheleta została napisana w latach 300–200 p.n.e.?

O: Została ona z pewnością napisana wcześniej. Najwcześniejsze fragmenty Księgi Koheleta w zwojach znad Morza Martwego pochodzą z II wieku p.n.e. Księga Koheleta znalazła się w greckiej Septuagincie, która została przetłumaczona w latach 285–160 p.n.e. Byłoby dziwne, gdyby tekst masorecki, zwoje znad Morza Martwego i Septuaginta zawierały tę księgę, gdyby została ona napisana po raz pierwszy w latach 300–200 p.n.e.

P: W Księdze Koheleta 1:1 w jaki sposób wszystko jest marnością/bezsensowne?

Odp.: Marność może sprawiać wrażenie czegoś ważnego, ale w rzeczywistości jest bezsensowna i bezwartościowa. Księga Koheleta została napisana z perspektywy życia bez Boga. Bez Boga nasze życie nie ma większego sensu niż życie mrówki.

Różni ludzie postrzegają życie na pięć sposobów: jako

Udrękę – życie jest po prostu pełne kłopotów i cierpienia

Pustkę – po prostu bezsens

marności – wygląda na ważne, ale jest bezsensowne

Wakacje – ciągłe poszukiwanie przyjemności, choć żadna z nich nie jest trwała

Zwycięstwo – życie w zwycięstwie dla Boga

(To zwięzłe podsumowanie pochodzi z kazania wygłoszonego w dallaskiej stacji radiowej 100.7 The Word przez wielebnego Jacka Grahama z kościoła baptystów Prestonwood, dostępnego na stronieMay 14, 2009 .)

Pytanie: Czy w Księdze Koheleta 1:1-2 autor był „kaznodzieją”, czy też było to jego prawdziwe imię?

Odp.: Chociaż niektórzy uważają, że było to jego prawdziwe imię, nigdzie indziej nie pojawia się ono jako imię własne. Najprawdopodobniej oznacza to, że był on kaznodzieją, a także królem, synem Dawida. Chodzi tu o Salomona. Ponadto Psalm 127 przypisuje się Salomonowi i mówi on o marności budowania bez Pana.

P: Czy w Księdze Koheleta 1:2 i 11:8, skoro wszystko jest marnością, dotyczy to również Biblii?

Odp.: Nie; raczej Księga Koheleta 1:3 nadaje ton całej księdze. Wszystko „pod słońcem” oznacza rzeczy czynione bez Boga lub bez perspektywy wieczności. Wszystkie one są w rzeczywistości bezsensowne. Również Księga Hioba 21:23-26 porusza temat wspólnego losu ich ciał.

Pytanie: Jak w Księdze Koheleta 1:4 ziemia może trwać na wieki, skoro 2 List Piotra 3:10 mówi, że ziemia zostanie spalona, a Objawienie 21:1 mówi, że pierwsza ziemia przeminie?

Odp.: Hebrajskie słowo oznaczające „ziemię” miało szeroki zakres znaczeń, podobnie jak słowo „ziemia” w języku angielskim. Ziemia może oznaczać glebę, ląd, ten świat lub to, co znajduje się na tym świecie. Bóg postanowił, że to, co znajduje się pod powierzchnią, przetrwa na wieki, ale Bóg zmiata powierzchnię, jak mówi w Księdze Sofoniasza 1:2-3. Nowa ziemia z Objawienia 21:1 będzie oparta na tym, co pozostało ze starej ziemi.

P: Czy Księga Koheleta 1:5 wskazuje, że Słońce krąży wokół Ziemi?

Odp.: Najpierw fakt, który nie jest częścią odpowiedzi, a potem sama odpowiedź. Kiedy współcześni lub starożytni ludzie używają potocznego wyrażenia, na przykład mówią o czymś, co dzieje się o wschodzie lub zachodzie słońca, nie oznacza to, że zajmują się astronomią. Jednak fakt ten nie ma związku z tym wersetem, ponieważ tematem Księgi Koheleta 1:5 jest słońce i jego bieg.

Salomon, w sposób przednaukowy, trafnie opisuje ścieżkę, jaką słońce wytycza na niebie. To prawda, że nie mamy dowodów na to, iż Salomon wiedział, że to Ziemia faktycznie krąży wokół Słońca, a nie odwrotnie. Niemniej jednak trafnie opisuje on okresowy bieg Słońca.

Co ciekawe, jeśli „przetłumaczy” się ten werset na współczesny język naukowy, nadal pozostaje on całkowicie prawdziwy, ponieważ możemy spojrzeć na fizykę i astronomię z relatywistycznego punktu widzenia, a nie tylko z perspektywy XIX wieku. Dzisiejsi naukowcy mogą rzeczywiście stwierdzić, że słońce krąży wokół Ziemi – z punktu odniesienia Ziemi.

Pytanie: Czy Księga Koheleta 1:6 wskazuje, że wiatr musi powrócić do miejsca, z którego pochodził, tak jak Słońce?

Odp.: Autor Księgi Koheleta jest szczery, ale w tym miejscu niezwykle nieprecyzyjny, prawdopodobnie dlatego, że nie wie wszystkiego o wietrze. Jednak jego teza jest nadal naukowo słuszna. Ziemia nie odnotowuje żadnego salda zysków ani strat „wiatru”. Kiedy lokalne ciśnienie powietrza spada, strata ta zostaje zrównoważona, gdy ciśnienie powietrza wzrasta. Bardziej naukowym sposobem sparafrazowania Księgi Koheleta 1:6 jest stwierdzenie, że powietrze i wiatr na całym świecie znajdują się w dynamicznej równowadze.

P: W Księdze Koheleta 1:7, w jaki sposób „strumienie” powracają do miejsca, z którego pochodzą?

Odp.: Księga Koheleta 1:7 jest po prostu opisem cyklu wodnego na Ziemi. Nawet jeśli nie wierzysz, że Bóg natchnął autora Księgi Koheleta, musisz przyznać, że była to wnikliwa obserwacja pochodząca z kultury sprzed 1000 lat przed Chrystusem, która dopiero od kilkuset lat dysponowała zwykłymi, niedrogimi narzędziami żelaznymi.

P: Czy w Księdze Koheleta 1:9-10, w naszej erze technologicznej, naprawdę nie ma nic nowego pod słońcem?

O: Wiele się zmieniło zarówno w technologii, jak i w społeczeństwie. Jednak co nowego jest w samym człowieku? Niezależnie od technologii, najważniejsze pytania dotyczące sensu samego życia zawarte w Księdze Koheleta nie uległy zmianie. Życie bez Boga jest dziś tak samo bezsensowne, jak było wtedy. Niezależnie od tego, czy ludzie mieszkają w domu z czasów Jezusa, czy w dzisiejszym domu z centralną klimatyzacją, wszystko inne jest nieistotne w porównaniu z wiecznymi sprawami duszy i pod tym względem nic się nie zmieniło.

P: W Księdze Koheleta 1:11 czytamy, że skoro nie ma pamięci o dawnych rzeczach, to co z historią?

Odp.: Autor Księgi Koheleta nie sugeruje, że nikt nigdy nie wie nic o przeszłości, ponieważ sam w swoim dziele opowiada o wydarzeniach z przeszłości. Chodzi raczej o to, że po śmierci człowieka jego bezpośrednia, osobista wiedza znika z tego świata na zawsze.

W drugim, historycznym sensie, ogromna większość informacji o dawnych królestwach i imperiach, które kiedyś miały kluczowe znaczenie, nie tylko została utracona, ale także nie ma już żadnej wartości.

P: Co dokładnie oznacza tutaj hebrajski tekst w Księdze Koheleta 1:12?

Odp.: Niektórzy twierdzą, że oznacza to: „Ja… byłem [i już nie jestem] królem”. Jednak czasownik ten równie dobrze można przetłumaczyć jako: „Ja… byłem [i nadal jestem] królem”. Zatem Księga Koheleta 1:12 nie porusza kwestii tego, jak długo autor pozostawał królem.

P: Czy w Księdze Koheleta 1:16 kaznodzieja cierpiał na problem pychy wynikającej z jego mądrości?

Odp.: To, co powiedział Salomon, było prawdą; rzeczywiście posiadał wielką mądrość. Możliwe jednak, że był również dumny ze swojej mądrości. Paradoksem jest to, że ta sama osoba mogła napisać w Księdze Przysłów 3:5-7: „Zaufaj Panu z całego serca i nie polegaj na własnym rozumie; … Nie uważaj się za mądrego we własnych oczach…”, a jednak później Salomon uważał się za mądrego we własnych oczach i przede wszystkim poszukiwał mądrości. (Ostatecznie jednak Salomon zrozumiał w Księdze Koheleta 7:23-24, że prawdziwa mądrość przekracza jego możliwości).

Jest to przypadek, w którym należy „postępować zgodnie z tym, co powiedział Salomon, a nie z tym, co zrobił”. Powinniśmy słuchać tego, co Bóg powiedział przez Salomona, i uczyć się tego, co Biblia szczerze pokazuje nam na podstawie jego błędów.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Koheleta 1:17 i 2:12 jakikolwiek wierzący miałby chcieć poświęcić swoje serce, by poznać szaleństwo i głupotę?

Odp.: Salomon prawdopodobnie chciał to zrobić, aby poznać mądrość poprzez studiowanie tego, czym ona nie jest. Jednak Salomon (i my) nie powinniśmy chcieć robić rzeczy tylko po to, by się o nich dowiedzieć. Czy chcesz się przekonać na własnej skórze, jak to jest skoczyć z samolotu bez spadochronu?

Ten werset, podobnie jak wiele innych w Biblii (zwłaszcza w Starym Testamencie), nie jest dla nas przykazaniem, ale spostrzeżeniem, z którego możemy wyciągnąć wnioski na podstawie tego, co zrobili inni.

P: Czy w Księdze Koheleta 1:17 oddanie serca po to, by poznać mądrość, jest czymś dobrym?

Odp.: Właściwie nie, mądrość nie powinna być twoim najwyższym celem. Salomon tak uczynił, ale przez większość swojego ziemskiego życia był nieposłuszny Bogu. Powinniśmy poświęcić nasze serce Bogu oraz uczyć się i wykorzystywać mądrość, by Mu służyć. Jednak miłość do Boga i posłuszeństwo wobec Niego powinny być naszym najważniejszym pragnieniem i celem, a nie mądrość. Nawet mądrość, nawet mądrość Boża, może stać się bożkiem.

Powinniśmy modlić się do Boga o mądrość, jak mówi nam List św. Jakuba 1:5. W rzeczywistości powinniśmy modlić się, abyśmy mogli nauczyć się wszystkiego, czego Bóg od nas oczekuje. Powinniśmy jednak również modlić się do Boga, abyśmy nie nauczyli się tego, czego Bóg nie chce, abyśmy się nauczyli. Na przykład jest tak wiele rzeczy dotyczących doświadczenia i konsekwencji grzechu, których nie poznaliśmy na własnej skórze i, szczerze mówiąc, nie chcemy ich poznać.

Pytanie: Skoro w Księdze Koheleta 1:18 czytamy, że w wielkiej mądrości tkwi wielki smutek, to dlaczego, jak mówi Księga Przysłów 3:13, mądrość przynosi szczęście i czy powinniśmy pragnąć być mądrzy?

Odp.: Pod słońcem (czyli z dala od Boga) nawet mądrość jest bezużyteczna. Nie tylko jest bezużyteczna, ale wiedza o wszystkim, co się dzieje, oraz świadomość śmierci i cierpienia powodują jedynie smutek. Powszechne powiedzenie „nieświadomość to błogosławieństwo” nie jest prawdziwe, ale bez Boga nieświadomość może być mniej bolesna niż mądrość.

Biblia nie naucza, że powinniśmy po prostu zdobywać mądrość. Raczej rozróżnia ona między mądrością świata a mądrością Bożą (Izajasz 55:8-9; 1 List do Koryntian1:19 –25). Powinniśmy szukać mądrości Bożej (Księga Przysłów 9). Jednak jesteśmy nierozsądni, jeśli sądzimy, że opanowanie całej mądrości Bożej jest procesem, który zakończymy w tym życiu. Salomon napisał w Księdze Przysłów 3:5-7: „Zaufaj Panu z całego serca i nie polegaj na własnym rozumie; … Nie uważaj się za mądrego we własnych oczach…”.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Koheleta 2:1 Salomon „sprawdza” siebie poprzez śmiech?

Odp.: Salomon mówi, że bada, czy prawdziwe szczęście i sens życia mogą wynikać z rozrywki, zabawy i życia dla przyjemności. Niestety, niektórzy ludzie nigdy nie zrozumieli tej lekcji Salomona. Wielu ludzi dzisiaj zabawia się na śmierć.

Pytanie: Co chrześcijanie powinni sądzić o śmiechu i żartach, o których mowa w Księdze Koheleta 2:2?

Odp.: Hebrajskie słowo użyte w tym miejscu nie oznacza jedynie żartowania, ale obejmuje również rozrywkę i płytką radość, zgodnie z „Evangelical Commentary on the Bible”, str. 438. Oto pięć punktów, które należy wziąć pod uwagę w odpowiedzi.

a) „Wszystko dla żartu” to szaleństwo. Jeśli cały czas żartujesz, ludzie mogą przestać traktować cię poważnie.

b) W Księdze Koheleta 3:4 mowa jest o odpowiednim czasie na śmiech. Niektóre przypowieści Jezusa, takie jak ta o wielbłądzie przechodzącym przez ucho igielne, przedstawiają humorystyczne obrazy.

c) Czasami lepiej jest nie być „zabawnym”. Jeśli żart jest nieprzyzwoity, poniża innych lub gloryfikuje grzech, nie należy go opowiadać, nawet jeśli jest bardzo zabawny.

d) Okaż rozeznanie: Jezus skrytykował pewien rodzaj śmiechu w Ewangelii Łukasza6:25 , ale mimo to obiecał śmiech dla pobożnych w Ewangelii Łukasza6:21 . Nie śmiej się z rzeczy, które ranią innych.

e) Bądź pozytywny: Psalm 126:2 i Księga Hioba 8:21 również wspominają o sprawiedliwych śmiejących się z radości.

P: W Księdze Koheleta 2:2 w jaki sposób śmiech może być „szalony”?

Odp.: Chociaż osoby cierpiące na obłęd mogą śmiać się w nieodpowiednich momentach, to prawdopodobnie nie o to tutaj chodzi. Czasami pusty śmiech wydobywa się z ust ludzi, którzy są bardzo smutni.

Billy Graham w książce „Sekret szczęścia” opowiada o pacjencie cierpiącym na ciężką depresję, który udał się do psychiatry. Psychiatra zasugerował mu, by wybrał się na przedstawienie do jednego z teatrów, w którym występował klaun, który noc po nocy wywoływał u publiczności salwy śmiechu. Psychiatra uznał, że będzie to doskonała terapia – aż do momentu, gdy pacjent spuścił głowę i powiedział: „To ja jestem tym klaunem”. Informację tę przytacza „Believer’s Bible Commentary” na stronie 884.

Pytanie: Czy w Księdze Koheleta 2:3 chrześcijanie powinni naśladować przykład autora i oddawać się winu?

Odp.: Nie, nie powinniśmy „oddawać się” przede wszystkim niczemu ani nikomu, z wyjątkiem Boga, a dopiero potem naszym małżonkom, rodzinie oraz braciom i siostrom w Panu. Podobnie jak w przypadku haremów i materializmu, w Księdze Koheleta, pod słońcem, wymienionych jest wiele rzeczy, za którymi nie powinniśmy podążać i których nigdy nie nakazano nam naśladować.

Pytanie: Jaki był sens posiadania bydła i niewolników, o czym mowa w Księdze Koheleta 2:7?

Odp.: Chociaż niektóre drzewa owocowe, stada bydła i owiec były niezbędne do wyżywienia i ubrania, to nie wyjaśniałoby to, dlaczego czuł potrzebę posiadania ich w tak ogromnej liczbie. Nie służyły one zaspokojeniu jego potrzeb, lecz podtrzymywaniu statusu i pomnażaniu bogactwa. Podobnie niektórzy niewolnicy mogli być wysoko wykwalifikowanymi skrybami, tancerzami i muzykami, ale głównym celem posiadania tak dużej liczby niewolników było prestiż. Nie ma tu żadnej wzmianki o tym, że Salomon postępował zgodnie z wolą Bożą. O ileż większą sławę zyskałby Salomon, gdyby uwolnił tych niewolników? 1 Królów 11:3 mówi, że Salomon miał 700 żon i (najwyraźniej) potrzebował również 300 konkubin.

W przeciwieństwie do tego, około 82 r. p.n.e. żył w południowych Włoszech bardzo zamożny Rzymianin o imieniu Lucjusz Korneliusz Sulla. Uwolnił on 10 000 niewolników. Wszyscy mężczyźni, na jego cześć, zmienili swoje imię na Korneliusz. Imię Korneliusz stało się bardziej popularne, a później, w Dziejach Apostolskich 10, rzymski setnik nosił imię Korneliusz.

Pytanie: Czym były „rozkosze synów ludzkich” z Księgi Koheleta 2:8?

Odp.: Znaczenie tego hebrajskiego słowa nie jest pewne, ale prawdopodobnie oznacza ono „harem”. Harem to liczna grupa żon i konkubin.

To rzadko używane słowo pojawiło się w liście egipskiego faraona Amenhotepa III (ANET, str. 487a).

P: W Księdze Koheleta 2:8 Salomon dzielił się swoim doświadczeniem związanym z posiadaniem tak wielu żon. Kiedy wierzący powinni dzielić się z innymi swoimi grzesznymi doświadczeniami, a kiedy nie powinni?

Odp.: Po pierwsze, Salomon mógł sądzić, że nie grzeszy, ponieważ był żonaty z tymi wszystkimi 700 żonami i miał 300 konkubin (1 Krl 11:3). Jednak Bóg powiedział, że król nie może mieć wielu żon, a zatem Salomon w rzeczywistości był nieposłuszny Bogu. Wiele z tych żon pochodziło z narodów, z którymi Izraelici nie powinni byli zawierać małżeństw, zgodnie z 1 Król. 11:1-2. Salomon wiedział tak wiele, a jednak nie znał prawa Bożego – albo je znał, ale się do niego nie stosował.

Możemy dzielić się tym, tak jak uczynił to Salomon, aby pokazać innym ludziom nieszczęśliwe konsekwencje grzechu. Nie powinniśmy jednak dzielić się tym w taki sposób, aby skłaniać innych do pragnienia, by również tak zgrzeszyli.

Pytanie: Czym są tutaj „prowincje” w Księdze Koheleta 2:8?

Odp.: Słowo to było używane przez Persów, a później przez Izraelitów, takich jak król Achab w 1 Księdze Królewskiej 20:14-15. Inne królestwa w czasach Salomona posiadały prowincje, więc Salomon również je miał. Prawdopodobnie nie były to ziemie dwunastu plemion Izraela, ale raczej inne tereny podbite przez Dawida, które co roku płaciły daninę.

P: Jaki był sens mądrości, stad, trzód i niewolników, o których mowa w Księdze Koheleta 2:9?

O: Sens tego fragmentu został zwięźle podsumowany w słowach: „Stałem się wielki”. Wydaje się, że właśnie to było prawdziwym celem Salomona. Fakt, że był on wierzącym, oznaczałby, iż nadal pragnął czcić Boga i nie łamać Jego praw (a przynajmniej nie zbyt wielu z nich), jednak mimo to jego celem życiowym było: „Stałem się wielki”. Wielu chrześcijan pragnie w życiu kochać Boga i nie sprzeciwiać się Mu, ale również dla nich głównym celem życia jest: „Stałem się wielki”. Jeśli przyjrzymy się początkowi niemal każdego wersetu z Księgi Koheleta 2:1-9, prawie wszystkie zaczynają się od słowa „ja”. Na próżno szukać jakiejkolwiek wzmianki, że Salomon myślał: „Będę czekał na Pana, aby dowiedzieć się, czego Bóg ode mnie oczekuje”.

Jednak choć nawet według współczesnych standardów Salomon był bardzo zamożny, może nam powiedzieć, że wszystko to jest daremne.

Pytanie: Czy w Księdze Koheleta 2:10 wierzący powinien pragnąć napełnić swoje serce wszelką rozkoszą?

Odp.: Nie. Chociaż wierzący nie powinien oddawać się grzesznym przyjemnościom, takim jak narkotyki, to nie o tym mowa w tym wersecie. W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

1. Odnosi się to do przyjemności zdobytych w sposób zgodny z prawem, takich jak zakupione dobra materialne, których Prawo Boże nie zabraniało w sposób wyraźny.

2. Prowadzenie życia w pogoni za przyjemnościami nadal jest grzechem, nawet jeśli przyjemności te nie są złe. Nasze życie powinno być ukierunkowane na pogłębianie relacji z Bogiem.

Pytanie: W Księdze Koheleta 2:12-14 w jaki sposób Salomon twierdzi, że obie tezy są prawdziwe: że mądrość jest bezwartościowa i że mądrość jest cenniejsza niż głupota?

Odp.: Oba są równie bezwartościowe jako cele. Jednak osoba krocząca w świetle mądrości widzi, dokąd zmierza, aby osiągnąć upragniony cel, podczas gdy ta, która kroczy w ciemnościach głupoty, nie ma o tym pojęcia.

P: Czy Księga Koheleta 2:14-15 dowodzi nieistnienia po śmierci?

Odp.: Nie, odnosi się to do życia pod słońcem. Mówi po prostu o jednym wydarzeniu, a mianowicie o śmierci, która spotyka wszystkich. Pod słońcem każdy, kto umiera, nie znajduje się już pod słońcem.

P: Jaki jest sens bycia mądrym, o czym mowa w Księdze Koheleta 2:15?

Odp.: Salomon doszedł do wniosku, że nie ma sensu posiadać mądrości tylko dla samej mądrości. Mądrość jest w najlepszym razie latarką, która pomaga nam oświetlić drogę. Nie jest ona jednak – a przynajmniej nie powinna być – naszym celem, tak samo jak dotarcie do końca wiązki światła latarki nie powinno być twoim celem.

P: W Księdze Koheleta 2:16 jest mowa o tym, że po śmierci mądry nie jest bardziej pamiętany niż głupiec. Jak to możliwe?

A: Istnieją trzy różne powody.

Zmarli: Bezpośrednie wspomnienia w umysłach tych, którzy umierają, zostają na zawsze utracone dla tego świata.

Inni: Wspomnienia o zmarłym blakną w pamięci tych, którzy pozostali na tej ziemi. W historii wiele faktów dotyczących starożytnych cywilizacji, które w tamtych czasach były kluczowe dla ludzi, zostało zapomnianych i dziś są bezużyteczne dla wszystkich oprócz archeologów.

W perspektywie wieczności: Zarówno dla sprawiedliwych, jak i niesprawiedliwych wszystkie umiejętności, wiedza i mądrość tego świata stają się bezużyteczne po śmierci.

Pytanie: Czy w Księdze Koheleta (2:17 –18, 20, 23) powinniśmy „nienawidzić życia”?

Odp.: Nie, ale nie należy kochać życia bardziej niż Boga. Księga Koheleta dotyczy „życia pod słońcem”. Innymi słowy, chodzi o życie materialne bez Boga. Księga Koheleta nigdzie nie mówi, że powinniśmy nienawidzić życia; autor raczej stwierdza, że on sam nienawidzi życia. Księga Przysłów 8:35–36 mówi dobrze o tych, którzy odnajdują życie. Jednak łatwo jest nienawidzić życia „pod słońcem” bez Boga. W pewnym dziwnym sensie jest to jeden z punktów, w którym nauki buddyzmu i chrześcijaństwa niemal się zgadzają. Pierwsza szlachetna prawda buddyzmu głosi, że życie jest cierpieniem. Chociaż chrześcijaństwo głosi, że życie chrześcijańskie jest wspaniałe, nawet pomimo cierpienia, to jednak w jednym punkcie częściowo zgadza się z buddyzmem: życie bez prawdziwego Boga jest i będzie cierpieniem.

P: W Księdze Koheleta 2:17-18 Salomon posiadał wszelkie bogactwa, niewolników, mądrość i pozycję, jakich tylko mógł zapragnąć, dlaczego więc mógł nienawidzić swojego życia?

Odp.: Nie była to nienawiść wynikająca z tego, czego nie mógł zdobyć ani osiągnąć. Wydaje się, że była to raczej gorycz wynikająca z tego, że tak ciężko pracował, zdobył i osiągnął wszystko, czego pragnął, a mimo to czuł pustkę. Która z żon naprawdę go kochała, skoro widywała go tylko raz na kilka lat? Którą z żon naprawdę kochał, skoro każdą z nich widywał prawdopodobnie tylko raz na kilka lat?

Czasami satysfakcja wynika nie tylko z celu, ale z samej drogi do niego.

Była kiedyś sztuka, w której pewnej nocy biedna para małżeńska, dążąca do zdobycia większej ilości pieniędzy, leżała bezsennie w łóżkach, zastanawiając się, czym zajmują się bogaci ludzie. W tym samym czasie bogata para leżała w swoich łóżkach, zastanawiając się, czym zajmują się biedni ludzie. Jeśli wierzysz, że wzbogacenie się uczyni cię szczęśliwym, być może nie jesteś teraz bogaty, ale masz nadzieję, coś, na co możesz czekać z niecierpliwością – dzień, w którym (miejmy nadzieję) będziesz bogaty, a tym samym szczęśliwy. Salomon i niektórzy bogaci ludzie są tak przygnębieni, ponieważ osiągnęli już te bogactwa i odkryli, że nie uczyniły ich szczęśliwymi. Na co więc jeszcze mogliby liczyć?

Pytanie: Dlaczego w Księdze Koheleta 2:18-19 wydaje się tak niesprawiedliwe, że bogaci gromadzą bogactwo tylko dla kogoś innego?

Odp.: Osoba, która poświęciła swoją wygodę, wolność, a być może nawet rodzinę i własne szczęście, aby zgromadzić bogactwo, może nie dożyć wielu lat, by się nim cieszyć. Ludzie dziedziczący te bogactwa mogą je stracić lub cieszyć się przez wiele lat tym, na co sami nie zapracowali. Było to przygnębiające dla Salomona. Spotkało to Salomona, gdy królestwo zostało podzielone na dwie części za panowania jego syna, Roboama. Chociaż Roboam zaczął panować dopiero po śmierci Salomona, Salomon wiedział z góry, że tak się stanie, ponieważ Bóg mu to powiedział w 1 Król. 11:11-13.

Pytanie: Jeśli ktoś nie jest głupcem, to czy w Księdze Koheleta 2:19 duży spadek byłby dla niego w porządku?

Odp.: Mogłoby to być dla niego katastrofalne w skutkach. W Księdze Przysłów 30:7-9 czytamy: „O dwie rzeczy proszę Cię – nie odmawiaj mi ich, zanim umrę: Trzymaj z dala ode mnie fałsz i kłamliwe słowa. Nie dawaj mi ani ubóstwa, ani bogactwa; nakarm mnie chlebem, który jest moim udziałem. W przeciwnym razie mogę mieć zbyt wiele i zaprzeć się Ciebie, mówiąc: «Kim jest Pan?», albo mogę stać się ubogim i kraść, bezczeszcząc imię mojego Boga” (Berean Standard Bible).

Część swojego bogactwa Salomon przeznaczył na wykonanie złotych tarcz i umieścił je w Domu Lasu Libańskiego, jak opisano w 2 Kronikach 9:16. Złoto jest jednak miękkim i ciężkim metalem, nieodpowiednim do produkcji tarcz, chyba że służy wyłącznie do popisywania się. Jednak za panowania jego syna, Roboama, faraon Sziszak wywiózł złote tarcze Salomona do Egiptu (2 Kronik 12:9). Te pieniądze można było przeznaczyć na wynagrodzenia dla nauczycieli lub pomoc ubogim.

Słyszałem o nowo nawróconym chrześcijaninie, który chciał zostać grafikiem, ale nie miał ani komputera, ani oprogramowania. Organizacja misyjna pożyczyła mu jedno i drugie, dzięki czemu stał się dobrym grafikiem i osiągnął dobrobyt. Porzucił żonę dla kochanki, odszedł z kościoła i nigdy nie spłacił pożyczki. Z duchowego punktu widzenia byłoby lepiej, gdyby nigdy nie otrzymał tej pomocy.

W Zachodniej Wirginii mieszkał chrześcijanin o imieniu Jack Whittaker, który wygrał w loterii 315 milionów dolarów (przed opodatkowaniem). Natychmiast przekazał 10% tej kwoty organizacjom chrześcijańskim i założył fundusze, dzięki którym jego dzieci nie musiałyby pracować.

Później ten sam mężczyzna zaczął odwiedzać kluby ze striptizem, wożąc w samochodzie duże sumy pieniędzy. Złodzieje zorientowali się w sytuacji, wielokrotnie go okradali i pobili. Jego wnuczka wplątała się w narkotyki. W końcu doszedł do punktu, w którym powiedział, że chciałby cofnąć się w czasie i po prostu podrzeć ten los na loterię – zarówno dla dobra swojego, jak i swojej rodziny.

Pytanie: Co można zrobić, gdy wydaje się, że nasza nastoletnia pociecha wyrasta na głupca (Koh 2,21)?

Odp.: Być może Salomon osobiście zastanawiał się nad tym w odniesieniu do swojego syna, przyszłego króla Roboama. Roboam ostatecznie okazał się głupcem, który stracił dziesięć plemion ze swojego królestwa.

Prosta głupota to naiwna nieświadomość tego, co się dzieje. Jednak inne rodzaje głupoty są praktykowane i przyswajane od otaczających osób. Powinieneś zadbać o to, by być dla nich dobrym przykładem. Z pewnością powinieneś porozmawiać ze swoim nastolatkiem. Czasami rodzice przeprowadzają się do innego domu, próbując uwolnić swoją nastoletnią córkę lub syna od złych wpływów. Nie da się całkowicie odizolować dziecka – ani siebie samego – od złych wpływów, a niektóre z nich mogą pomóc w umocnieniu wiary. Należy jednak trzymać się z dala od złych wpływów, z którymi ani ty, ani twoje dzieci nie potraficie sobie poradzić. Staraj się zamiast tego zastąpić je dobrymi wpływami. Są też sytuacje – zwłaszcza gdy dzieci nie chcą słuchać – kiedy czasem najlepszym rozwiązaniem jest pozwolenie im na porażkę.

P: Czy Księga Koheleta2:24 wskazuje, że epikureizm jest prawdziwy?

Odp.: Nie. Zobacz omówienie Księgi Koheleta 2:3. 1 List do Koryntian15:32 mówi, że bez Boga nie ma zbyt wielu możliwości wyboru, ponieważ epikureizm jest wyborem tak samo dobrym jak każdy inny. Innymi słowy, ten werset mówi, że choć jedzenie i picie są dobre i pochodzą od Boga, to pod słońcem, bez Boga, nie pozostaje nam naprawdę nic innego, jak tylko jeść i pić.

P: Księga Koheleta 3:1-8 i Ewangelia św. Jana 7:6 pokazują, że może istnieć niewłaściwy czas na czynienie dobrych rzeczy. Jak powinniśmy traktować „czasy i pory” w naszym życiu?

Odp.: Potrzeba czasów i pór w życiu nie zawsze jest tak oczywista, dlatego w czasach Starego Testamentu Bóg zapewnił je w każdą sobotę poprzez szabat. Nawiasem mówiąc, nic nie wskazuje na to, by izraelscy rolnicy, handlarze i rzemieślnicy byli mniej produktywni niż ich odpowiednicy w innych krajach, którzy mogli pracować siedem dni w tygodniu.

Mimo że chrześcijanom nie nakazuje się przestrzegania szabatu (Kol 2,16), wielu z nich nadal ma czas odpoczynku, zazwyczaj w niedzielę. Chociaż obecnie każdy dzień jest szabatem dla wierzących, ponieważ weszliśmy w odpoczynek Boży, o którym mowa w Liście do Hebrajczyków 4,3-11, nie musimy przestrzegać szabatu (ani niedzieli), ale nie ma nic złego w tym, że to robimy.

P: Jaki jest sens tych czternastu przeciwieństw, czyli pozytywów i negatywów, w Księdze Koheleta 3:1-8?

Odp.: Rzeczy mają tendencję do wzajemnego znoszenia się. Wiele rzeczy powstaje, ale potem zostaje zburzonych. W przypadku wielu z nich istnieje równowaga.

Chociaż człowiek mógłby wybrać niektóre z tych okresów, często nie mamy wyboru; czasy są dla nas z góry ustalone. Kiedy poświęcasz czas, ponieważ ty lub ktoś z twojej rodziny jest chory, nie myśl, że to powstrzymuje cię od robienia tego, co Bóg dla ciebie przeznaczył. W tym czasie wolą Bożą jest właśnie to, czego On od ciebie oczekuje, a mianowicie troska o chorego.

Czasami, gdy przeżywasz szczególny okres, taki jak żałoba czy choroba, możesz spojrzeć na tę chwilę i błędnie założyć, że tak będzie przez resztę twojego życia. Podobnie, gdy sprawy układają się absolutnie fantastycznie, możesz błędnie założyć, że reszta twojego życia będzie wyglądała właśnie tak. Jedną z rzeczy, których możemy się nauczyć z tego fragmentu, jest to, by być przygotowanym duchowo, ponieważ pory życia się zmieniają. Kiedy nadejdzie pora, której byś nie wybrał, pamiętaj, że i tak jesteśmy na ziemi tylko tymczasowo.

Pytanie: Skoro w Księdze Koheleta 3:2 jest napisane, że jest czas na narodziny i czas na śmierć, to kiedy eutanazja, w tym samobójstwo wspomagane przez lekarza, jest moralnie słuszna?

Odp.: Musimy najpierw rozróżnić rodzaje umierania, a następnie przyjrzeć się temu, co mówi Biblia.

Definicja eutanazji, wywodząca się z greckich słów eu thanatos oznaczających „dobrą/łatwą śmierć”, to celowe spowodowanie śmierci poprzez działanie lub zaniechanie w przypadku istoty niebędącej płodem, której życie uznaje się za niegodne życia, przy czym uważa się, że nie jest to moralnie złe. Eutanazja może być dobrowolna lub przymusowa ze strony pacjenta i może polegać na aktywnym zabiciu lub biernym wstrzymaniu leczenia, pożywienia, wody lub ciepła. Oczywiście to, jak definiuje się niepożądane istnienie – czy to własne, czy innych – podlega szerokiemu zakresowi interpretacji.

W nazistowskich Niemczech powszechnie praktykowano przymusową eutanazję osób uznanych za niepożądane; dziś to zło nazywamy Holokaustem. Uganda, komunistyczne Chiny i komunistyczny ZSRR również miały swoje własne holokausty. Przymusowa eutanazja dotyczy wyłącznie niektórych przestępców, ale starzenie się nie powinno być przestępstwem.

Obecnie najbardziej liberalne przepisy dotyczące dobrowolnej eutanazji aktywnej obowiązują w Holandii. Jednakże, ponieważ lekarze w tym kraju mają prawo do przeprowadzania dobrowolnej eutanazji, w broszurze „A Christian Response to Physician-Assisted Suicide” (str. 12–13) podano, że holenderskie badanie (Herbert Hendin, Chris Rutenfrans i Zbigniew Zylicz, „Physician-Assisted Suicide and Euthanasia in the Netherlands”, Journal of the American Medical Association 277 (1997), str. 1720–1722) wykazało, że przypadków eutanazji przymusowej było więcej niż dobrowolnej. Najwyraźniej droga od eutanazji dobrowolnej do przymusowej jest „śliskim zboczem”, ponieważ ofiary rzadko składają skargi.

Pozwolenie na śmierć, zwane również eutanazją bierną, może być aktem współczucia wobec nieuleczalnie chorych, którzy pragną umrzeć szybciej i w mniejszym bólu. Może to po prostu oznaczać powstrzymanie się od podejmowania nadzwyczajnych środków medycznych. Jest to jedyny rodzaj eutanazji, który może być moralny. Jednak niektóre przypadki eutanazji biernej mogą być również okrutne wobec tych, którzy nie chcą umrzeć i nie są nieuleczalnie chorzy. Nie powinniśmy pozwalać, by osoby w dobrym stanie zdrowia umierały po prostu z powodu braku pożywienia. Kim jesteśmy, by twierdzić, że życie kogoś innego nie ma wartości, zwłaszcza gdy ta osoba uważa, że ma?

W Biblii samobójstwo popełnili jedynie Judasz Iskariota, Saul, Samson, Achitofel i Zimri. W „Instytucjach boskich” 3:19 Laktancjusz (260–330 r. n.e.) pisze, że zbrodnia samobójstwa jest równie poważna lub nawet gorsza niż zabójstwo innej osoby. Samobójstwo jest grzechem, ale Biblia nie mówi, że jest to grzech nieprzebaczalny. Historyk wczesnego Kościoła, Euzebiusz z Cezarei (ok. 325 r. n.e.), opisuje, jak sześć chrześcijanek w trzech różnych przypadkach popełniło samobójstwo, by uniknąć wykorzystywania seksualnego („Historia Kościoła”, rozdz. 12, 14).

Krótko mówiąc, Biblia zakazuje morderstwa, co obejmuje samobójstwo i większość form eutanazji ludzi. Biblia nie zakazuje tak zwanej „dobrowolnej, biernej eutanazji”, polegającej na wstrzymaniu się od zastosowania wyjątkowych procedur medycznych lub pozwoleniu pacjentowi na naturalną śmierć. Chociaż Biblia nie mówi, że samobójstwo jest w porządku, zobacz następne pytanie, aby dowiedzieć się, co Biblia mówi na temat umierania.

Mimo że eutanazja jest zła, chrześcijańskie decyzje dotyczące leczenia mogą być dalekie od trywialności.

Pytanie: Czego Biblia uczy na temat umierania w Księdze Koheleta 3:2?

Odp.: Chociaż Biblia nie używa terminu „eutanazja” jako takiego, możemy z niej wyciągnąć następujące 22 wnioski dotyczące umierania.

…Wartości

W kwestii umierania, podobnie jak we wszystkim innym, świat oferuje nam puste i zwodnicze filozofie, ale powinniśmy kierować się tym, czego uczy nas Bóg (Kol 2:8; 1 Kor 1:19-23; J 10:16). Nie czyńmy tylko tego, co wydaje się słuszne w naszych własnych oczach (Sdz21:25 ).

Jesteśmy wartościowi, ponieważ wszyscy ludzie zostali stworzeni na obraz Boży (Księga Rodzaju1:26 –27; Psalm 8:4–5). Zostaliśmy stworzeni w sposób budzący podziw i zachwyt (Psalm 139:14).

Powinniśmy szanować osoby starsze (Księga Kapłańska19:32 ; 1 List do Tymoteusza 5:2).

Powinniśmy pomagać (a nie zabijać) sierotom, wdowom, chorym, więźniom i innym osobom, które społeczeństwo może uważać za niepożądane (List Jakuba 1:27; Księga Powtórzonego Prawa 15:11; Psalm 68:5; Ewangelia Mateusza 25:35-36, 42-44; Księga Zachariasza 7:9-10; List do Hebrajczyków 13:3).

…Działania

Nie wolno nam zabijać, a osoby, które celowo zabijają, mogą zostać skazane na śmierć (Księga Rodzaju 9:6; Księga Wyjścia20:13 ;21:12 ; Księga Powtórzonego Prawa5:17 ).

Zabójstwo nie obejmuje zgodnych z prawem egzekucji i działań wojennych (Księga Rodzaju 9:6; Księga Wyjścia21:12 ; Psalm 144:1; Księga Powtórzonego Prawa20:10 -18). Można zabić w obronie własnej (Księga Wyjścia 22:2).

Zabijanie i polowanie na zwierzęta jest dozwolone (Dzieje Apostolskie10:10 –15; Księga Kapłańska17:13 ; Księga Wyjścia–Księga Powtórzonego Prawa), ale nie wolno okazywać im okrucieństwa (Księga Przysłów12:10 ).

Chrześcijanie powinni nieść pocieszenie od Boga (2 List do Koryntian 1:4-6) i okazywać współczucie wszystkim (List do Kolosan3:12 ; 1 List do Koryntian 13:4; List do Efezjan4:32 ; Księga Przysłów 11:16-17; 1 List do Tesaloniczan 5:15). Miłość Boga do nas trwa na wieki (Psalm 107:1-2).

Nikt nie może zabrać ze sobą swoich ziemskich bogactw (Ewangelia Łukasza 12:18-21; Psalm 37:7-10), więc dbaj o swoją rodzinę i innych (Księga Przysłów 13:22; 17:2; 19:14; Psalm 17:14; 1 List do Tymoteusza 5:3-5,8,16) oraz wspierajcie dzieło Pana (Księga Przysłów 3:9; 1 List do Koryntian 16:2; 2 List do Koryntian 8:1-8; 9:6-12; Księga Aggeusza 1:3-11).

Powinniśmy wykazywać się odwagą w obliczu śmierci (Psalm 23:4; List do Rzymian8:35 –39; Apokalipsa2:11 , 13) i nie bać się (1 List Jana4:18 ), gdyż żyć to Chrystus, a umrzeć to zysk (List do Filipian1:20 –21). Módlcie się do Boga, gdy zbliża się śmierć (Psalm 18:4-6; 116:3; 142; List do Filipian 4:6-7). Tylko w Bogu znajdujemy ukojenie (Psalm 62:1).

Chociaż generalnie nie powinniśmy się upijać, środki odurzające są dobre dla umierających (Przysłów 31:6-7).

…Zrozumienie

Przez cały czas, a nie tylko w obliczu śmierci, powinniśmy zdawać sobie sprawę, że nasze życie na ziemi jest ulotne (Psalm 39:4-6; 90:3-6; 144:4; List Jakuba1:10 -11).

Bóg zna już każdy dzień naszego życia (Psalm 139:16).

Cenna w oczach Pana jest śmierć Jego świętych (Psalm 116:15). Bóg jest w szczególny sposób obecny dla tych, którzy Go wzywają (Psalm 145:18,20).

Ludzie mogą być tak przygnębieni, że tracą nadzieję na życie (2 List do Koryntian 1:8-9), ale to nie usprawiedliwia samobójstwa.

W niektórych przypadkach cierpienie i próby mogą przynieść korzystne skutki (List św. Jakuba 1:2) i możemy chwalić Boga (1 List św. Piotra 4:16), tak jak uczynił to Hiob. Nasze cierpienia wydadzą się niewielkie w porównaniu z chwałą Nieba (1 List św. Piotra 1:6-9, 1 List do Koryntian 2:9).

Chociaż często nie dostrzegamy teraz Bożego zamysłu (Psalm 42, 43, 74, 79, 88; Job), to w końcu ujrzymy, jak Bóg wszystko układa (Habakuk 1:1-11;1:12 -17; 2), dostrzeżemy Bożą mądrość, sprawiedliwość, miłość i miłosierdzie, a w Niebie nie będzie już żadnego smutku (Objawienie 21:4).

Cierpienie i śmierć mogą być zarówno arbitralne, jak i niesprawiedliwe (Łukasz 13:1-2; Ezechiel13:19 ), ale Jezus rozumie naszą sytuację, ponieważ On również doświadczył niesprawiedliwego cierpienia i śmierci (Psalm 22:1; Dzieje Apostolskie3:13 -15).

Powinniśmy pragnąć być z Chrystusem, ale dostrzegać też wartość pozostania na ziemi, oddając chwałę Bogu i pomagając innym (List do Filipian1:22 –23;3:12 –15; 2 List Piotra 1:5–8).

W przypadku osób niebędących chrześcijanami Bóg nie zwleka, lecz pragnie, aby ludzie mieli czas na nawrócenie się (2 List Piotra 3:9).

…Nadzieja

Śmierć ludzi nie była czymś dobrym ani naturalnym, ani przed upadkiem, ani w niebie (Rzymian8:20 –23;5:13 ; 1 Koryntian 15:22; 1 Koryntian 15:42–58). Niemniej jednak wszystko współdziała jako część Bożego planu i służy dobru tych, którzy kochają Boga (Efezjan1:11 ; Rzymian8:28 ).

Niebo to miejsce, w którym nie ma cierpienia, śmierci ani bólu (Objawienie 21:4-5).

Podsumowując, nie powinniśmy bać się śmierci ani jej ignorować, ani też skupiać się na niej przez cały czas. Wierzący powinni raczej postrzegać nasze życie na ziemi i naszą śmierć jako integralne części naszej drogi do najlepszego z możliwych światów – naszego wiecznego domu u Pana.

Pytanie: Czy w Księdze Koheleta 3:3 naprawdę jest mowa o czasie na zabijanie?

Odp.: Jest czas na zabijanie roślin i zwierząt, ale nie ma to związku z tym, o czym mówi ten werset. Tak, jest czas na zabijanie, tak jak jest czas na wojnę w Księdze Koheleta 3:8.

Pytanie: Czy w Księdze Koheleta 3:8 jest mowa o czasie, w którym wierzący powinni nienawidzić?

Odp.: Tak, na dwa sposoby.

W Starym Testamencie wierzących nie nauczano jeszcze o miłości do wszystkich, w tym do swoich wrogów.

W każdym czasie wierzący powinni nienawidzić grzechu.

P: Czy fragment z Księgi Koheleta 3:9-15 wyraża rozpacz, czy nadzieję?

Odp.: Chociaż niektórzy mogą to odebrać jako rozpacz, jest to „optymistyczna akceptacja”. Gdy przechodzisz przez różne etapy swojego życia, a niektóre rzeczy zostają wymazane, a na ich miejsce pojawiają się nowe, jako wierzący wiesz, że wszystko jest w rękach Boga. List do Rzymian 8:28 mówi, że wszystko współdziała na dobre dla tych, którzy kochają Boga. Musimy pamiętać, że nie jesteśmy z tego świata (J 17,14), lecz jesteśmy obywatelami nieba (Flp 3,20).

P: Czy Księga Koheleta (3:13 ) jest swego rodzaju judeochrześcijańskim epikureizmem?

Odp.: Księga Koheleta przedstawia takie podejście jako jedną z opcji, ale go nie zaleca. Judeochrześcijański epikureizm polega na unikaniu poważnych grzechów, płaceniu dziesięciny, chodzeniu do kościoła i wypełnianiu minimalnych obowiązków, a resztę życia spędzaniu tak, jak się chce, bez dalszego zaangażowania wobec Boga. Nie tego Bóg pragnie dla żadnego z nas. A co z miłością i pasją do Boga? Czy podejmujesz inicjatywę, by wyrażać swoją miłość do Boga poprzez uczynki? Gdzie jest troska o innych, a co z radością przebywania w obecności Boga? Bóg chce, aby każdy chrześcijanin, niezależnie od tego, czy pełni płatną posługę duchowną, czy nie, był Mu oddany.

W Księdze Koheleta ważne jest, aby zrozumieć główny sens, zanim spróbuje się wyciągać ogólne wnioski na podstawie pojedynczych wersetów. Księga Koheleta3:13 , a ogólnie cała Księga Koheleta, przedstawia trafny (i przygnębiający) opis życia pod słońcem bez Boga.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Koheleta 3:16-17 jest mowa o tak wielkiej niesprawiedliwości i niegodziwości na świecie?

Odp.: Jednym z powodów jest to, że wielu ludzi nie przejmuje się niesprawiedliwością i niegodziwością, a jedynie tymi, które dotykają ich samych. Salomon ubolewał nad tym faktem w wersecie 16, ale w wersecie 17 doszedł do wniosku, że pewnego dnia Bóg sprawiedliwie osądzi wszystko.

Chociaż niesprawiedliwość i niegodziwość często miały miejsce i będą miały miejsce niezależnie od nas, mamy dwa obowiązki. Po pierwsze, powinniśmy upewnić się, że sami nie jesteśmy niesprawiedliwi ani niegodziwi wobec innych. Po drugie, powinniśmy pomagać w obronie uciśnionych.

P: Czy Księga Koheleta 3:19-21 naucza, że nie ma życia pozagrobowego?

Odp.: Wcale nie, jeśli przeczytasz również Księgę Koheleta 3:18. W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę cztery kwestie.

1. Werset 18 zaczyna się od słów: „Powiedziałem sobie”. To nie Bóg tak mówi; jest to perspektywa obserwacji pod słońcem.

2. Można to również przetłumaczyć jako: „Kto wie, czy duch człowieka wznosi się w górę, czy też…”, zamiast „Kto wie, czy duch człowieka wznosi się w górę i czy…”. Słowo „czy” w rzeczywistości nie występuje w języku hebrajskim.

3. Niezależnie od tłumaczenia kontekstem Księgi Koheleta jest „życie pod słońcem”, a w tym kontekście życie pozagrobowe nie jest czymś, o czym ktokolwiek może wiedzieć, z wyjątkiem tego, co objawia Bóg. Fizycznie, w ciele, śmierć i rozkład są tym samym; jednak w momencie zmartwychwstania i sądu sprawy mają się inaczej. Psalm 49:15 również mówi, że Bóg wybawi ich z mocy grobu.

4. „Metodą” Księgi Koheleta była przede wszystkim obserwacja empiryczna, jak wynika z fragmentów: Księga Koheleta 1:14,17; 2:1-10; 2:11-13; 3:16; 4:1; 6:1,11; 7:15,27; 8:9,11; 9:11,13. Zatem niechęć do nauczania o życiu po śmierci była zgodna zarówno z metodą Księgi Koheleta, jak i z pesymizmem tej księgi wynikającym z założenia: „gdyby to było jedyne życie”.

Pytanie: Czy Księga Koheleta3:21 uczy, że zwierzę ma ducha, tak jak człowiek?

Odp.: Hebrajskie słowo użyte w tym miejscu oznacza w rzeczywistości „oddech”, co ma szeroki zakres znaczeń. Ten werset nie odpowiada na to pytanie. Autor Księgi Koheleta mówi jedynie, że obserwując to, co dzieje się pod słońcem, nie można stwierdzić, co dzieje się z życiem ludzi lub zwierząt po śmierci. Więcej informacji można znaleźć w omówieniu 2 Listu Piotra 2:5 i Objawienia 16:3.

P: Jak to możliwe, że w Księdze Koheleta 4:1, 5:8-9; 8:9 oraz 10:16-20 opisano tak wiele niesprawiedliwości i ucisku za panowania Salomona?

Odp.: Niezależnie od tego, czy autorem był Salomon, czy nie, autor nie stwierdził, że miało to miejsce za jego panowania w jego czasach, choć Salomon mógł dowiedzieć się, że pod jego władzą znajdowali się niesprawiedliwi urzędnicy. Salomon posiadał wiedzę o wielu innych krainach swoich czasów i znał historię, więc byłoby zaskakujące, gdyby w swojej książce pisał wyłącznie o swoim królestwie w tamtych czasach. Takie rzeczy wielokrotnie przydarzały się Izraelowi w Księdze Sędziów, a w czasach Salomona – wielu innym narodom.

P: Księga Koheleta 4:1-3, 4:4-6 i 4:7-12 porusza temat bezsensowności ucisku, zazdrości, samotności na szczycie drabiny społecznej oraz gromadzenia dóbr dla następcy. Co łączy te wszystkie kwestie?

Odp.: Wspólnym motywem tego rozdziału jest marność władzy w obliczu bezsilności. Bycie uciskaną sprawia, że życie staje się bezsensowne, ale ucisk innych również prowadzi do bezsensownego życia. Zazdrosna harówka, przedkładanie pracy nad ludzi oraz brak otwartości na naukę – wszystko to jest bezsensowne.

P: Czy w Księdze Koheleta 4:2 naprawdę lepiej jest dla uciskanego umrzeć niż żyć?

Odp.: To zależy. W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

1. Księga Koheleta została napisana z perspektywy „życia pod słońcem”, bez Boga. Z tej perspektywy dla uciskanego zdecydowanie lepiej jest umrzeć niż żyć.

2. Z perspektywy wieczności dla uciśnionych wierzących również łatwiej jest umrzeć i pójść do nieba niż żyć na ziemi.

Pytanie: W jaki sposób, jak stwierdzono w Księdze Koheleta 4:4, większość wysiłku i osiągnięć wynika z zazdrości ludzi?

O: Kiedy ludzie chcą awansu, może to wynikać z chęci zarobienia większej ilości pieniędzy, ale to może być tylko część motywacji. Inną częścią jest możliwość rozkazywania innym, uniezależnienie się od czyjejś władzy oraz posiadanie bardziej imponującego CV lub bycie bardziej słuchanym.

Kluczową motywacją do założenia firmy jest chęć bycia „własnym szefem”. Właściciele małych firm czasami nie biorą pod uwagę, że zamiast mieć jednego lub dwóch menedżerów jako swoich przełożonych, teraz każdy klient jest w pewnym sensie ich szefem.

Nawet w szkole uczniowie mogą ukończyć naukę z „wyróżnieniem”, co sugeruje, że ci, którzy nie byli w stanie uzyskać tak wysokich ocen, są w pewnym sensie mniej zasłużonymi uczniami.

Większość ludzi pragnie, by nie postrzegano ich jako gorszych w oczach innych w ogóle, w oczach konkretnych osób (takich jak szef czy współmałżonek) oraz we własnych oczach. Wielu idzie o krok dalej i pragnie być postrzeganych jako lepsi lub doskonalsi w oczach innych w ogóle, w oczach konkretnych osób, a także we własnych oczach. Niektórzy czerpią przyjemność z tego, że sprawiają, iż ktoś czuje się gorszy od nich. Chrześcijanin powinien jednak pozbyć się wszystkich tych motywacji. Zamiast tego powinien pragnąć podobać się Bogu.

Pytanie: Księga Koheleta 4:5 dosłownie mówi, że „głupiec zjada własne ciało” – co to oznacza?

Odp.: Jest to metafora samozniszczenia. Przykład ten ilustruje, że osoba nie uzyskuje żadnego netto zysku w postaci składników odżywczych, gdy zjada własne ciało. Niektórzy ludzie robią rzeczy dla krótkotrwałej przyjemności, które hipotekują lub poważnie ograniczają ich przyszłość. Czasami związek, rodzina lub życie mogą zostać zrujnowane dla chwili przyjemności. Na przykład, mimo że Bernie Madoff do 2008 roku zarobił miliony dzięki piramidzie finansowej opartej na funduszach akcyjnych, ostatecznie został złapany, trafił do więzienia, a jeden z jego synów popełnił samobójstwo. Nie sądzę, by Madoff kiedykolwiek pomyślał, że posiadanie milionów przez kilka lat jest warte pójścia do więzienia i życia jego syna; nie sądzę jednak, by Madoff w ogóle zastanawiał się nad kosztami. Ludzie, którzy „zjadają własne ciało”, często nie wybierają świadomie konsekwencji; raczej zdecydowali się w ogóle o nich nie myśleć. Ale nawet jeśli nie myślisz o konsekwencjach, one i tak nadejdą.

P: W Księdze Koheleta 4:7-9 ludzie często lepiej radzą sobie z pytaniem, jak coś zrobić, niż z pytaniem, czy powinni to zrobić i w jakim stopniu. W jaki sposób powinniśmy zadawać sobie pytanie, czy powinniśmy coś zrobić i w jakim stopniu?

Odp.: Twardy negocjator mógłby zapytać, czy nie powinien dążyć raczej do sytuacji typu „wygrana-wygrana” niż do sytuacji typu „ja wygrywam, ty przegrywasz”. Jeśli druga strona desperacko pragnie zawrzeć ugodę, czy należy ją, że tak powiem, oskubać do cna, czy też wynegocjować coś, czego sam byś oczekiwał od kogoś, gdybyś był na jej miejscu. Prawnik mógłby zadać sobie pytanie: zamiast dążyć do całkowitego zniszczenia drugiej strony, czy nie powinienem po prostu zadowolić się tym, co jest sprawiedliwe? Osoba pokrzywdzona, walcząca o odzyskanie tego, co do niej należy, powinna zapytać: „Gdzie leży granica między odzyskaniem tego, co mi się należy, a zemstą?” (Chrześcijanie nigdy nie powinni mścić się, ale w Starym Testamencie odzyskiwali to, co zostało im niesłusznie odebrane, i dodawali do tego jedną piątą). Żołnierz powinien zapytać, czy dowódca wydaje niezgodne z prawem rozkazy. Kiedy możesz zabrać coś, co tak naprawdę nie należy do ciebie, ponieważ wiesz, że możesz to zrobić, czy powstrzymujesz się od tego?

Pytanie: Do czego odnosi się fragment z Księgi Koheleta 4:9-12?

Odp.: Nie odnosi się to WYŁĄCZNIE do małżeństwa, wyłącznie do relacji ojciec–syn, wyłącznie do następcy ani wyłącznie do współpracowników. Jest to ogólna koncepcja, która ma zastosowanie do wszystkich tych sytuacji i nie tylko. Jeśli nie ma następców, nie ma sukcesji. Jeśli nie ma partnerów, nie ma partnerstwa, a przedsięwzięcie upada wraz z tobą.

P: Skoro w Księdze Koheleta 4:11 jest napisane, że lepiej jest leżeć razem niż samotnie, to czy stosunki seksualne poza małżeństwem są lepsze niż celibat?

Odp.: Nie. Chociaż bycie razem jest czymś dobrym, próba nieposłuszeństwa Bogu i „pójście na skróty” w tej kwestii jest grzechem. Podobnie, choć lepiej jest mieć pieniądze niż nie mieć ich wcale, osoba bez grosza nie ma Bożego pozwolenia na rabowanie banków.

Wiele (choć nie wszystkie) grzechów polega na tym, że ludzie próbują iść „na skróty”, nie przestrzegając przykazań Bożych, aby osiągnąć to, co w pewnych okolicznościach jest czymś dobrym.

P: Do kogo odnosi się fragment z Księgi Koheleta4:13 ?

Odp.: Niektórzy sądzą, że chodzi o Salomona. Salomon jako młody człowiek był mądry, posiadał jedynie umiarkowane bogactwo i był posłuszny Bogu. Salomon nigdy nie przestał wierzyć w Boga, ale przestał być Mu posłuszny. Być może napisał Księgę Koheleta po tym, jak powrócił do posłuszeństwa Bogu, gdy zdał sobie sprawę, że jest starym i głupim królem, którego nie da się naprawić.

Był mądrym i inteligentnym królem, który stał się głupim i inteligentnym królem, a potem pragnął powrócić na ścieżkę mądrości. Tak więc Księga Koheleta może odnosić się do dwóch różnych osób – młodej i starej – lub do tej samej osoby, która najpierw była młoda, a potem stała się stara.

Nie odnosi się to jednak w pełni do Salomona ani żadnego króla w królestwie Izraela. Brzmi to podobnie do historii Józefa, który sprawował władzę pod panowaniem faraona. Autor nie sprecyzował jednak, o kogo chodzi, prawdopodobnie dlatego, że chciał zilustrować ogólną zasadę, a nie zagłębiać czytelników w historyczne szczegóły.

Czasami, gdy piszemy lub mówimy, musimy wiedzieć, czy podać więcej szczegółów, czy też wszystkie szczegóły, jakie tylko możemy. Innym razem jednak powinniśmy ograniczyć ilość szczegółów, aby ludzie nie przegapili głównego przesłania, gubiąc się w szczegółach.

Pięć opcji dla młodych i starych władców to:

Młody a stary Salomon

Salomon kontra Roboam

Józef i faraon

Inne postacie

Ogólne koncepcje, ale bez konkretnych osób

Pytanie: Jak, zgodnie z Księgą Koheleta 4:14-16, należy postępować w kwestii utrzymania władzy lub wpływów (jeśli się je posiada), gdy pojawia się ktoś młodszy lub mniej doświadczony, kto wydaje się być w stanie cię przewyższyć?

Odp.: Jednym z podejść jest walka z całych sił o utrzymanie swoich wpływów. Jeszcze gorsze jest próba sabotowania pracy tej osoby lub przynajmniej podważania jej osiągnięć i reputacji poprzez oszczerstwa. Drugą skrajnością jest całkowity brak obrony siebie i swojej pracy. Jednak List do Rzymian 14:16 mówi, że nie powinniśmy pozwalać, by to, co dobre, było przedstawiane jako złe. Czasami sytuacje te mogą być skomplikowane, zarówno pod względem tego, co cię spotyka, jak i potencjalnych reakcji (odpowiednich lub nie), które możesz podjąć. Naczelną zasadą jest pytanie: „Co Jezus chciałby, abyś zrobił?”. Nie rób niczego, czego później wstydziłbyś się wyjaśnić Chrystusowi podczas sądu przed tronie. Lepiej jest przegrać, niż wygrać za pomocą nieuczciwych środków.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Koheleta 5:1 wspomina się o pójściu do domu Bożego, skoro Księga Koheleta opowiada o życiu pod słońcem bez Boga?

Odp.: Ilustruje to ważną kwestię. Można być bardzo religijnym, a mimo to działać mechanicznie i pozostawać bardzo daleko od Boga.

P: Czym jest „ofiara głupców”, o której mowa w Księdze Koheleta 5:1, i jak jej uniknąć?

O: Choć może się to wydawać dziwne, niektórzy próbują znaleźć sens w składaniu ofiary Bogu, traktując to jako marny substytut zwykłej miłości i posłuszeństwa wobec Niego. Miłość i posłuszeństwo często wiążą się z ofiarą, ale jest to ofiara, której pragnie Bóg. Żadna przypadkowa ofiara nie zastąpi miłości i posłuszeństwa, jak pokazuje Księga Micheasza 6:6-8. W Ewangelii Mateusza 5:23-24 Jezus powiedział, że jeśli zamierzasz złożyć ofiarę i przypomnisz sobie, że twój brat ma coś przeciwko tobie, wstrzymaj się z ofiarą, pojednaj się z bratem, a dopiero potem wznow ofiarę.

Pewnego razu był sobie mały chłopiec, który chciał kupić ładny prezent na urodziny swojej mamy. Kupiła jej więc zabawkowy wóz strażacki. To właśnie on sam chciałby dostać na urodziny, więc w głębi serca uznał, że mama też tego pragnie. Czasami nie jesteśmy o wiele bardziej dojrzali i składamy „ofiarę głupców”. Zakładamy, że Bóg chciałby, abyśmy coś zrobili, nie zwracając uwagi na to, czego Bóg naprawdę pragnie.

W historii Anglii Robin Hood zasłynął z „okradania bogatych i rozdawania ubogim”. Chociaż panowały niesprawiedliwości ze strony złego władcy, Bóg nie chce twoich pieniędzy, które zdobyłeś, okradając innych ludzi. Jedną z najgorszych ofiar głupców była przysięga Jeftego z Księgi Sędziów 11:30-40. Cały okres sędziów był mrocznym czasem, kiedy każdy człowiek czynił to, co uważał za słuszne w swoich oczach.

Pytanie: W Księdze Koheleta 5:1, w jaki sposób niektórzy ludzie czynią zło, składając ofiary, nawet o tym nie wiedząc?

Odp.: Istnieją co najmniej trzy sposoby.

1) Jednym z nich jest to, że ofiary składane bożkom są ofiarami dla demonów, a nie dla Boga, jak czytamy w 1 Liście do Koryntian 10:20.

2) Nawet ofiary składane prawdziwemu Bogu mogą być niegodziwe. W Ewangelii św. Jana 16:2 Jezus przepowiedział, że niektórzy z tych, którzy zabijają chrześcijan, będą sądzić, iż składają ofiarę Bogu. W średniowieczu i w okresie renesansu katolicy, a w mniejszym stopniu luteranie i kalwiniści, prześladowali innych, którzy twierdzili, że są chrześcijanami. Papież zorganizował nawet krucjaty mające na celu „wytępienie” waldensów. Kościół prowadził również prześladowania wobec Żydów, ponieważ jego przywódcy uważali, że jest to miłe Bogu.

3) Pieniądze przekazane na dzieło Boże, pochodzące z nieuczciwych źródeł, są złym ofiarowaniem. W Księdze Micheasza 1:7 i następnych czytamy, że zapłata z wynagrodzenia nierządnicy powróci, by opłacić nierządnicę. Jeśli zarabiasz pieniądze, korzystając ze środków, których Bóg nie chce, byś używał, i część z nich oddajesz Bogu jako ofiarę, Bóg nie jest zadowolony z tej ofiary. Lepiej jest przestać oszukiwać lub okradać innych i ofiarować mniej, niż ofiarować więcej, czerpiąc z działań, które nie podobają się Bogu. Niektóre zawody przypominają pracę księgowego w Planned Parenthood, wiodącej organizacji świadczącej usługi aborcyjne w Stanach Zjednoczonych. Nawet jeśli nie łamiesz żadnych praw, a firma również nie łamie żadnych przepisów, to jeśli jesteś członkiem zespołu organizacji, która czyni zło przeciwko Bogu, powinieneś odejść.

Jednak kochając Boga, powinniśmy ofiarować nasze ciała jako żywe ofiary, jak mówi List do Rzymian 12:1.

P: O czym mowa w Księdze Koheleta 5:1-2 w kontekście słuchania i mówienia?

Odp.: Czy przychodzisz do Domu Bożego bardziej po to, by dzielić się swoimi opiniami, czy też po to, by się uczyć i oddawać cześć Bogu? List Jakuba 1:19 mówi, abyśmy byli szybcy w słuchaniu, a powolni w mówieniu. W kościele jest tak wielu mądrych ludzi; być może powinieneś również przedstawiać swoje poglądy, ale nie dominować w rozmowie. Ponadto hebrajskie słowo użyte w tym miejscu oznacza coś więcej niż tylko słuchanie. Oznacza ono również zrozumienie i posłuszeństwo.

P: Jakie są przykłady nierozsądnych zobowiązań, które ludzie podejmują dzisiaj, zawarte w Księdze Koheleta 5:2-7?

O: Tak jak ludzie mogą zapisać się w internecie na listy spamowe lub podać dane swojej karty kredytowej na złośliwej stronie, tak samo istnieją inne sposoby na podjęcie nierozważnych zobowiązań. Umowy o pracę i inne umowy prawne, które otrzymujesz od drugiej strony, są zazwyczaj sporządzone na korzyść tej strony, często w sposób niesprawiedliwy. Chociaż mamy być niewinni jak gołębie, to zgodnie z Ewangelią Mateusza 10:16 powinniśmy być również mądrzy jak węże. Bądź bardzo ostrożny, jeśli chodzi o poręczanie kredytu dla kogoś innego. Ich nieodpowiedzialność stanie się twoim zobowiązaniem.

Musimy podejmować zobowiązania, aby ludzie mogli na nas polegać. Zazwyczaj musisz podjąć zobowiązanie wobec pracodawcy, kościół oczekuje od członków zobowiązań finansowych, aby wiedzieć, jaki budżet zaplanować, a jeśli zaciągniesz kredyt na dom, musisz zgodzić się na spłatę tych pieniędzy.

Jednak za każdym razem, gdy podejmujesz zobowiązanie, zadaj sobie pytanie, czy jest to konieczne. Następnie zastanów się, czy poziom tego zobowiązania jest odpowiedni. Na przykład, jeśli potencjalny pracodawca chce, abyś podpisał umowę, która nakłada na ciebie ograniczenia na zawsze po odejściu z pracy, zapytaj siebie i ich, czy rozsądniej byłoby ograniczyć ten okres do zaledwie sześciu miesięcy lub roku. W jednej umowie o pracę wymagano ode mnie, abym zgodził się, że wszelkie oprogramowanie, które opracowałem na boku, niezależnie od tego, czy miało jakikolwiek związek z firmą lub mogło z nią konkurować, czy nie, będzie jej wyłączną własnością. Napisałem więc na podpisanej umowie, że nie dotyczy to rzeczy, nad którymi pracowałem wcześniej, i dołączyłem listę. Następnie podpisałem umowę, wysłałem ją i poinformowałem ich o wprowadzonych zmianach. Nie mieli z tym żadnego problemu.

P: Jak w Księdze Koheleta 5:2 ludzie mogą mieć dziś „pośpieszne serce”?

Odp.: Nieprzemyślane słowa nie są tak bardzo źródłem problemu, ile raczej objawem pochopnego serca. Chociaż wiele osób ma skłonność do myślenia w stylu „rozwiążmy to od razu”, Amerykanie są na to często bardziej podatni niż inni. Ludzie mają tendencję do zapamiętywania sukcesów i próbują zapomnieć o porażkach, więc przeciętny człowiek może postrzegać siebie jako osobę ogólnie bardziej odnoszącą sukcesy.

Jeśli istnieje szansa, że coś się uda, bez względu na to, jak niewielka, zróbmy to, nie zastanawiając się nad prawdopodobieństwem sukcesu ani konsekwencjami porażki. Tego rodzaju głupota jest obecnie aktywnie propagowana w wielu filmach akcji. Zamiast czekać na posiłki, bohater odważnie (lub lekkomyślnie) rusza do akcji, mimo przytłaczającego prawdopodobieństwa, że po prostu marnuje swoje życie bez żadnej korzyści, a dzięki rzadkiemu szczęściu wychodzi z tego żywy i odnosi sukces, a wszyscy gratulują mu tej decyzji.

Przyjrzyjmy się podobieństwom między naszym sercem, inwestowaniem i pieczeniem chleba.

Wyobraź sobie, że masz maklera giełdowego, który pewnego miesiąca ogłosił ci, że zainwestował wszystkie twoje oszczędności życia w bardzo ryzykowne opcje. Jednak zamiast stracić wszystkie twoje oszczędności, odniósł sukces i podwoił twoje pieniądze. Czy pogratulowałbyś mu strategii inwestycyjnej i zatrzymał go jako swojego maklera, czy też zabrałbyś mu wszystkie swoje pieniądze? Lepiej jest poczekać, aż chleb się upiecze, niż po prostu zjeść całe ciasto od razu.

Pochopne serce może z czasem zrujnować fortunę. Załóżmy, że ten sam makler giełdowy przez pięć lat zapewnił ci roczne zyski w wysokości 100%, 100%, 100%, 100% i -100%. Średni roczny zwrot wynosi 300% / 5 lat, czyli 60% rocznie od pieniędzy, które kiedyś posiadałeś, co jest oszałamiająco dobrym wynikiem. Ale spójrz jeszcze raz na te liczby. Jeśli w ostatnim roku straciłeś 100%, oznacza to, że straciłeś wszystko, co miałeś. Chleb piecze się znacznie szybciej, jeśli podgrzejesz piekarnik trzykrotnie, ale wynik może sprawić, że w końcu nie będziesz miał się czym cieszyć.

Teraz jednak makler stosuje bardziej konserwatywną strategię, więc ufasz jego osądowi i ponownie decydujesz się na współpracę z nim. W pierwszym roku osiąga dla ciebie 23%, w drugim roku na rynku dzieją się rzeczy, których nie przewidział, i traci 20%, a tak na przemian co roku. Ile pieniędzy masz na koniec? Na każde 1 000 dolarów to 1 000 * 1,23 * 0,8 * 1,23 * 0,8 * 1,23 * 0,8 = zaledwie 952,76 dolarów. Wahania działają na niekorzyść twoich pieniędzy, a chwiejne serce działa na niekorzyść twoich relacji, twojego słowa i zaufania, jakim obdarzają cię ludzie. Jeśli pieczesz chleb w zbyt wysokiej temperaturze, ale przeplatasz to niższymi temperaturami, tak aby czas pieczenia był średni, wynik i tak jest trudny do przełknięcia.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Koheleta 5:2-7 ludziom tak łatwo przychodzi składanie obietnic, a potem ich łamanie?

Odp.: Ludzie, którzy tak mało cenią swoje własne słowo, mogą sądzić, że inni również nie cenią swojego słowa, i staje się to samospełniającą się przepowiednią. Jeśli ktoś coś obiecuje, zwłaszcza jeśli wynik netto jest dla niego korzystny, a później okazuje się, że już nie jest to dla niego korzystne, to dlaczego nie miałby złamać obietnicy, skoro żyje tak, jakby Bóg nie istniał? Chrześcijanie powinni jednak być ludźmi, na których można polegać. Księga Powtórzonego Prawa 23:21-23 również mówi, że ludzie powinni dotrzymywać swoich ślubów.

Nie ma nic złego w tym, że zamierzasz coś zrobić, a potem zmieniasz zdanie, ale mów, że zamierzasz to zrobić, a nie że obiecujesz to zrobić.

Pytanie: Jakie powinno być nasze podejście do naszych marzeń, o których mowa w Księdze Koheleta 5:3,7?

Odp.: Sny, o których tu mowa, nie odnoszą się do tego, co robimy podczas snu. Sny w tym kontekście to plany i nieprzemyślane nadzieje. Osoba, która sądzi, że zrealizuje niemożliwe marzenia, często zbyt łatwo łamie złożone obietnice i zobowiązania. Ten związek między pochopnymi słowami a szalonymi marzeniami obejmuje nierealne plany, czasem obiecywane bez zastanowienia się, jak je zrealizować. Czasami „nadmierna aktywność marzeń” prowadzi do rozpoczynania wielu projektów, które kończą się niepowodzeniem, głównie dlatego, że nie są doprowadzane do końca. Lepiej jest mieć jeden udany projekt, który trwa i rozwija się, niż wiele projektów, które nigdy nie wyszły z fazy planów.

Czy jako wierzący powinniśmy zrezygnować ze wszystkich marzeń, które chcemy zrealizować? A może powinniśmy szaleńczo marzyć i rozpoczynać wiele projektów, które nie mają szans na sukces? Ani jedno, ani drugie – zamiast tego powierz swoje marzenia Bogu. Niektóre z nich może On odebrać. Ale w przypadku innych możesz odczuwać pragnienie, by je realizować, ponieważ Bóg chce, abyś je realizował. Nawet niektóre marzenia, które mogą wydawać się głupie i niemożliwe, mogą stać się możliwe z Bogiem. Niezależnie od tego, oddaj wszystkie swoje marzenia Bogu i pogódź się z faktem, że On niektóre z nich zabierze.

P: Jakie są dwa powiązania między marzeniami a uciskiem, o których mowa w Księdze Koheleta 5:8?

Odp.: Istnieje kilka sposobów.

Uciśniony: Biedna osoba może marzyć o tym, by stać się bogatą, korzystając wyłącznie z uczciwych środków. W niektórych krajach to marzenie może niestety pozostać jedynie mrzonką. Są chwile, kiedy przesłanie skierowane do nas jest takie samo, jak to, które Bóg przekazał Baruchowi w Księdze Jeremiasza 45:5. Teraz nie jest czas na dążenie do wielkich rzeczy, ale Bóg nas ochroni.

Uciśniciel: Z drugiej strony ktoś może zdać sobie sprawę, że jego marzenie o wzbogaceniu się można zrealizować jedynie poprzez odbieranie bogactwa innym. Na przykład w niektórych krajach afrykańskich i azjatyckich córka jest środkiem do zapewnienia rodzinie bogactwa poprzez posag. Być może nie jest to chłopak, za którego dziewczyna chciałaby wyjść za mąż, ale chciwe serce rodziców stało się ważniejsze niż pragnienia córki.

Ogólnie rzecz biorąc, List do Efezjan 5:8 mówi, że choć kiedyś byliśmy w ciemności, teraz musimy postępować jak dzieci światłości. Musimy porzucić uczynki ciemności i traktować innych z szacunkiem, abyśmy nie bali się, gdy światło oświetli to, co zrobiliśmy, i nasze motywy.

Pytanie: Jaki jest związek między królem a polami w Księdze Koheleta 5:9?

Odp.: W języku hebrajskim jest napisane, że nawet sam król czerpie korzyści z pól. Jednak te same słowa mogą odnosić się do dwóch różnych aspektów.

Czerpie zyski z: nawet bogaty król czuje, że nadal musi pobierać część zysków nawet z niewielkiego pola. Komentarz „Bible Knowledge Commentary: Old Testament” (str. 988) sugeruje, że jest tu aluzja do korupcji urzędników.

Zależność od: nawet największy król musi jeść, a zatem jest zależny od skromnych pól, by przeżyć. Nie ma jednak żadnej innej wskazówki, że cokolwiek innego w tym rozdziale dotyczy utrzymania króla przy życiu.

Skoro więc obie interpretacje są prawdziwe, to która z nich jest tutaj głównym zamierzeniem? Ponieważ wersety 8–11 dotyczą ucisku i chciwości, to „zyski z” są głównym zastosowaniem. Jednak oprócz tego werset 9 stanowi tutaj swego rodzaju „punkt zwrotny”. Wersety 8–9 mówią o ucisku, a wersety 9–11 o chciwości, która często idzie w parze z uciskiem. Werset 9 łączy te dwa elementy, ponieważ nieustannie rosnąca chciwość jest jedną z przyczyn ucisku.

P: Dlaczego w Księdze Koheleta 5:10 osoba, która goni za pieniędzmi, nigdy nie uważa, że ma ich wystarczająco dużo?

Odp.: Dla chciwego serca pieniądze nigdy nie są wystarczające. Nigdy nie będziesz miał wystarczająco dużo pieniędzy, by czuć się naprawdę „bezpieczny”, jeśli swoje bezpieczeństwo powierzasz pieniądzom. Jak wspomina „Believer’s Bible Commentary” na stronie 898, kiedy milioner Cecil Rhodes był bliski śmierci, powiedział: „Wiele znalazłem w Afryce. Diamenty, złoto i ziemia należą do mnie, ale teraz muszę to wszystko zostawić. Nic z tego, co zdobyłem, nie mogę zabrać ze sobą. Nie szukałem wiecznych skarbów, dlatego w rzeczywistości nie mam absolutnie nic” (cytat z kalendarza „Choice Gleanings”). Innymi słowy, był on swego rodzaju odwróconą Kopciuszką – historią o bogactwie, które zamieniło się w nędzę.

Bogactwo bez zadowolenia jest bezużyteczne. Chociaż bogactwo nie przynosi zadowolenia, to rozczarowanie wynikające z pokładania nadziei w bogactwie jako źródle zadowolenia, a następnie zdobycia bogactwa i nadal braku zadowolenia, jest smutne.

Pytanie: W Księdze Koheleta 5:11 – kiedy popyt dorównuje podaży?

Odp.: W ekonomii, gdy zbyt wiele dolarów goni za zbyt małą ilością dóbr materialnych, inwestycji lub nieruchomości, inflacja powoduje wzrost cen tych dóbr, inwestycji lub nieruchomości. Gdy przy stałej sile nabywczej dostępna jest większa podaż danego towaru, jego koszt zazwyczaj spada, a nabywcy mogą kupić nieco więcej.

Na poziomie indywidualnym, gdy ludzie zaczynają zarabiać pieniądze, koszty utrzymania ich stylu życia często rosną, aby się do tego dostosować. Kiedy znów zaczynają zarabiać mniej, pojawia się problem, jeśli koszty ich stylu życia nie spadną.

W branży tworzenia oprogramowania mówi się, że szacowany czas potrzebny na wykonanie zadania rośnie wraz z liczbą dostępnych programistów. Odwrotna sytuacja również może mieć miejsce. Innowacje powstają, gdy jest zbyt wiele do zrobienia, a czasu za mało.

Pytanie: Jaka jest, według Księgi Koheleta 5:11 i następnych wersetów, korzyść z możliwości patrzenia na swoje bogactwa?

O: To wcale nie jest żadna korzyść. Nie chodzi o to, że mogą podziwiać swoje bogactwa, które i tak mogłyby być zamknięte w magazynie. Chodzi raczej o to, że są teraz zmuszeni pilnować swoich bogactw, aby ich nie stracić. 1 List św. Jana 2:16 mówi o pożądliwości oczu jako o jednej z trzech głównych przyczyn grzechu. Podobnie jak kruki, również ludzie mogą być bezmyślnie przyciągani przez błyszczące przedmioty.

P: O jakim „strasznym złu” związanym z bogactwem mowa w Księdze Koheleta 5:13?

Odp.: Hebrajskie słowo oznaczające „straszne zło” może również oznaczać „mdłości”, jak w wyrażeniu „Widziałem coś tak złego, że robi mi się niedobrze”. Chociaż bogactwo samo w sobie nie jest ani dobre, ani złe, to jednak są to bogactwa, które szkodzą ich właścicielowi. Księga Przysłów 30:7-8 (napisana przez Agura, a nie Salomona) zawiera prośbę do Boga, by nie obdarzył go zbyt wielkim bogactwem, bo w przeciwnym razie, będąc nasyconym, mógłby zaprzeć się Boga. Bogactwo nie zapewnia pewnej ochrony przed nieszczęściem. Martwienie się o bogactwo może jednak pozbawić człowieka snu.

Pytanie: W Księdze Koheleta 5:16 pojawia się humorystyczny obraz próby powstrzymania wiatru. Jak ludzie robią to dzisiaj?

Odp.: Jeśli odziedziczysz wiatr, to powodzenia w próbie jego zatrzymania! Gdybyś miał milion dolarów i mógł je wydać, by przedłużyć swoje życie o tydzień, czy zrobiłbyś to? Gdybyś mógł dziś zaznać krótkotrwałej przyjemności kosztem utraty reszty życia, czy zdecydowałbyś się na to? Niestety, odpowiedź brzmi: wiele osób by to zrobiło. Powodem tego nie jest to, że myślą tak nierozsądnie o przyszłości, ale raczej to, że w ogóle nie myślą. Kiedy zapytano młodszych Amerykanów o to, czy wolą wydawać pieniądze teraz, czy oszczędzać na emeryturę, z odpowiedzi niemal wynikało, że postrzegają starszą wersję siebie jako zupełnie inną osobę.

Pytanie: W Księdze Koheleta 5:18-20, jeśli uświadomisz sobie, że w twoim sercu tkwi chciwość, jak postąpisz, aby się jej pozbyć?

Odp.: Najpierw to, co nie jest odpowiedzią, a potem sama odpowiedź.

To, co nie jest odpowiedzią. Sami nie mamy mocy, by oczyścić swoje życie, więc niektórzy mogliby rozumować, że wystarczy po prostu czekać na Boga i nic nie robić. Mogliby racjonalizować, że nie musimy podejmować żadnych działań, ponieważ pokonanie grzechu chciwości jest obowiązkiem Boga, a nie naszym. Problem z tą odpowiedzią polega na tym, że można ją tak łatwo wykorzystać do usprawiedliwienia każdego grzechu, z którym nie chcesz się zmagać, by przestać go popełniać.

Odpowiedź: Ale teraz mamy tę moc – nie z siebie samych, lecz dzięki Bogu, który działa w nas. Chociaż sami nie mamy siły, w Chrystusie otrzymaliśmy zdolność do oczyszczenia się, jak mówi 1 List Jana 3:3: „Każdy, kto ma tę nadzieję w Nim, oczyszcza się”.

Nie stawiaj się w sytuacji, w której próbujesz powiedzieć Bogu, że nawet gdy Twój Duch Święty działa potężnie w moim życiu, Twoja moc po prostu nie jest wystarczająco silna, abym mógł pokonać swoją chciwość lub jakikolwiek inny grzech, który mam. Chociaż nie przestaniemy grzeszyć całkowicie, dopóki nie dotrzemy do nieba, mamy odnosić zwycięstwo w pokonywaniu znacznej części grzechu w naszym życiu już teraz.

Pytanie: Jeśli jesteś chrześcijaninem i nie czujesz się zadowolony tak, jak powinieneś, jakie kroki możesz podjąć, o czym mowa w Księdze Koheleta 5:18-20?

Odp.: Oto kilka kroków, które możesz podjąć, aby czerpać zadowolenie z tego, co masz.

Być może zadowalasz się zbyt małą ilością: może twoja chciwość nie wynika z pragnienia zbyt wiele, ale z pragnienia zbyt mało. Dlaczego miałbyś zadowalać się marną, malutką, malutką rezydencją o powierzchni 10 000 stóp kwadratowych, wartą wiele milionów dolarów, która za sto lat popadnie w ruinę, skoro możesz mieć wieczną rezydencję i panować wraz z Chrystusem w niebie? Po co zadowalać się tylko tanio wyglądającym Lamborghini lub Bugatti, skoro możesz latać między nowym niebem a nową ziemią? Po co w ogóle przejmować się posiadaniem dobrego lekarza, skoro już nigdy więcej nie zachorujesz? Wciąż jesteś w drodze; jeszcze nie dotarłeś do domu.

Czy wygrywasz ten wyścig? Paweł porównał życie chrześcijańskie do zawodów sportowych w Liście do Filipian 3:13-14 oraz 2 Liście do Tymoteusza 2:5. Czy wygrywasz i skąd to wiesz? Być może próbujemy to oceniać na podstawie pieniędzy, prestiżu, zaszczytów lub czegoś innego, czego, jak nam się wydaje, nie mamy wystarczająco dużo, i obawiamy się, że coś nas omija. Być może jednak stosujemy niewłaściwą miarę; wygrywamy poprzez oddawanie chwały Bogu.

Czy wszystko to uważasz za stratę? Wyobraź sobie, że startujesz w wyścigu z pełnym plecakiem na plecach. Prawdopodobnie nie masz szans na zwycięstwo, chyba że zdejmiesz ten plecak. Podobnie niektórzy chrześcijanie nie mogą zwyciężyć w wyścigu życia chrześcijańskiego, dopóki nie zdejmą plecaka pełnego rzeczy doczesnych. Paweł powiedział w Liście do Filipian 3:7-8, że mamy uważać wszystko za stratę w porównaniu z niezrównaną wielkością poznania Chrystusa Jezusa, naszego Pana.

Odpowiedzialność: Czy jesteś gotów poddać się kontroli ze strony innych? Czy są osoby, którym pozwolisz mówić do ciebie szczerze i pytać, jak radziłeś sobie w tej dziedzinie w zeszłym tygodniu? Czy szczerze im powiesz, czy radziłeś sobie dobrze, czy nie?

Pytanie: Jak, zgodnie z Księgą Koheleta 5:20, możemy odnaleźć radość pośród tak wielkiej bezsensowności?

Odp.: Byłoby to dość trudne, a może nawet niemal niemożliwe, gdyby ktoś uważał, że to wszystko, co istnieje, i zastanawiał się nad swoją przyszłością. To nie jest nasz dom. Nie należy do nas; należy do Boga. Ale gdy przemierzamy to ulotne życie, „Bóg zapewnia nam zajęcie”, ucząc nas i przygotowując do naszego stałego domu wiecznej radości z Nim. Kiedy jedziesz drogą, by odwiedzić swoją rodzinę, samo jazdę nie ma żadnego sensu. Celem nie jest jazda, ale spotkanie z rodziną. Nawiasem mówiąc, istnieje termin określający coś, co samo w sobie nie przynosi korzyści, ale jest niezbędne do osiągnięcia celu, który przynosi korzyść. Nazywa się to „działaniem pomocniczym”.

Pytanie: Czy w Księdze Koheleta 6:6 i 9:2-3 naprawdę wszyscy dzielą wspólny los?

Odp.: Pod słońcem – tak. Księga Koheleta 7:2 mówi, że śmierć jest końcem każdego człowieka. Zakres Księgi Koheleta obejmuje jedynie życie na ziemi, a nie życie wieczne. Oczywiście jedną rzeczą, co do której zgadzają się Świadkowie Jehowy, mormoni, muzułmanie, chrześcijanie i wiele innych religii, jest to, że ostatecznie nie wszyscy trafiają w to samo miejsce.

P: W jaki sposób, jak wynika z Księgi Koheleta 6:1-3, życie wydaje się pełne ironii?

O: Podczas gdy koniec rozdziału 5 mówi o tym, jak ludzie mogą cieszyć się życiem, rozdział 6 pokazuje, jak ludzie nie potrafią tego robić. Ciesz się życiem; raduj się wszystkim. Ciesz się chwilami spokoju, ale też wyzwaniami.

Jeśli masz wielkie błogosławieństwa, ale nie potrafisz się nimi cieszyć, to jaki to ma sens? Ludzie wydają się bardziej skupieni na zdobywaniu dobrobytu i błogosławieństw niż na czerpaniu z nich radości. Powinniśmy cieszyć się wszystkim. Powinniśmy cieszyć się prostymi rzeczami, wyzwaniami, które udaje nam się pokonać, oraz lekcjami, których możemy się nauczyć.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Koheleta 7:1 dzień śmierci jest lepszy niż dzień narodzin?

Odp.: Imię danej osoby łączy te dwa dni. Człowiek otrzymuje imię tuż po narodzinach. Jednak to, co ludzie zapamiętają z tego imienia, ustala się dopiero w dniu śmierci. Ta druga część jest ważniejsza i trwalsza niż pierwsza. Należy tu wziąć pod uwagę dwie kwestie.

Księga Koheleta 7:8 dokładnie wyjaśnia, co autor ma na myśli. W dniu śmierci życie pod słońcem dobiega końca, a my zakończyliśmy na ziemi wszystko, co mieliśmy do zrobienia. Zanim zaczniemy czuć dumę z naszych osiągnięć, poczekajmy do końca, do dnia śmierci, aby zobaczyć, jak naprawdę potoczą się sprawy. Doczesne i wieczne dziedzictwo dobrego imienia po śmierci jest lepsze niż chwilowa przyjemność, która nie trwa dłużej niż zapach perfum.

Księga Koheleta 7:2 wyjaśnia, dlaczego powinniśmy to rozważyć. Pamięć o tym, że śmierć spotyka wszystkich, pomoże nam skupić się na perspektywie wiecznej, a nie na chwilowym życiu pod słońcem.

Pytanie: Co ma znaczenie w tym, że autor w Księdze Koheleta 7:1 używa tutaj słowa „olej”?

Odp.: „Olej” zazwyczaj miał intensywny zapach. Używano go w związku z radością (jak w przypadku perfum) (Księga Koheleta 9:8), dobrobytem (Księga Hioba 29:6) oraz reputacją (Pieśń nad Pieśniami 1:3). Olej służył również do namaszczania ciała zmarłego.

P: Czym dokładnie jest głupiec w Księdze Koheleta 7:4-7?

Odp.: Bycie głupcem niekoniecznie oznacza, że ktoś jest mniej inteligentny lub osiąga gorsze wyniki w szkole. Bycie głupcem wiąże się raczej z utratą poczucia równowagi i powściągliwości. Głupcy wypaczają własny umysł i tracą zdolność do wydawania bezstronnych osądów. Pomyśl o osobie, która zdaje sobie sprawę z niebezpieczeństw związanych z nielegalnymi narkotykami, a mimo to decyduje się je zażywać.

P: Czym jest „pieśń głupców” z Księgi Koheleta 7:5?

Odp.: W przeciwieństwie do mądrej i potrzebnej reprymendy ze strony mądrej osoby, pieśń głupców to radosna pieśń mówiąca, że wszystko jest w porządku, nawet jeśli tak nie jest. Być może sensem pieśni głupców jest wzmacnianie przekonania, że należy być szczęśliwym, zadowolonym i nie ma potrzeby wprowadzania żadnych zmian, niezależnie od rzeczywistości.

P: Czy w Księdze Koheleta 7:7 łatwiej jest głupcowi stać się mądrym, czy mądremu stać się głupcem?

Odp.: Mądrzejszemu łatwiej jest stać się głupcem. Nauka mądrości stanowi pewne wyzwanie, ale jeszcze większym wyzwaniem i wysiłkiem jest praktykowanie i stosowanie mądrości w życiu. Naszą naturalną skłonnością jest postępowanie w sposób głupi, dążenie do maksymalizacji krótkotrwałej przyjemności kosztem przyszłości.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Koheleta 7:10-12 ludzie tęsknią za starymi dobrymi czasami?

O: Kiedy ludzie z nostalgią wspominają stare dobre czasy, czasami patrzą na przeszłość przez różowe okulary. Pamiętamy to, co dobre, a staramy się zapomnieć o tym, co złe. Pamiętamy dobre rzeczy, które nam zrobiono, a nie ludzi, którzy zostali niesprawiedliwie zabici. Na przykład pod koniec XIX wieku miała miejsce ogromna masakra podczas wojny Trójprzymierza w Ameryce Południowej, powstanie Taiping w Chinach oraz konflikt znacznie mniejszy niż oba te wydarzenia, który Amerykanie nazywają wojną secesyjną. W XX wieku świat doświadczył epidemii grypy hiszpańskiej w 1918 roku, głodu w Indiach, wielu ludobójstw, a Stany Zjednoczone borykały się z epidemią polio w 1952 roku, a później świat dotknęła epidemia AIDS, która szczególnie mocno uderzyła w Afrykę. Świat był świadkiem I wojny światowej, II wojny światowej, wojny koreańskiej i wojny w Wietnamie. Potem nastąpiła zimna wojna i strach przed wojną nuklearną. W XIX i XX wieku działo się też wiele dobrych rzeczy. Ale te złe były tak straszne, że po prostu zapamiętajmy te dobre.

P: W Księdze Koheleta 7:12, w jaki sposób mądrość wykazuje pewne podobieństwa do pieniędzy?

Odp.: Oba mogą pomóc uchronić się przed nieszczęściem. Oba mogą być pomocne w osiągnięciu celu. I tak jak ludzie zamożni są rzadkością, tak samo prawdziwie mądrzy ludzie mogą być rzadkością.

Pytanie: Jak, zgodnie z Księgą Koheleta 7:14, możemy rozróżnić, co możemy zmienić, a czego nie?

Odp.: Niektóre rzeczy możemy zmienić łatwo, czasem nawet zbyt łatwo – na lepsze lub na gorsze. Niektóre rzeczy można zmienić z trudem, a innych nie możemy zmienić, ale Bóg może. Chociaż nie możemy wyprostować tego, co Bóg uczynił krzywym (Księga Koheleta 7:13), Księga Izajasza 40:4 mówi, że Bóg może wyprostować i wygładzić to, co było krzywe. Niektórych rzeczy nie możemy zmienić, a Bóg również postanawia ich nie zmieniać. Pierwszym krokiem jest zaakceptowanie każdej z tych rzeczy. Zamiast martwić się i frustrować, zamiast być biernymi i fatalistycznymi, powinniśmy być cierpliwi, wytrwali i modlić się.

Pytanie: Czy w Księdze Koheleta 7:15 (NIV) powinno być „bezsensowne życie”, czy „ulotne życie”?

Odp.: Uczeni mają dwa poglądy: „krótkie życie” lub „bezsensowne życie”. Niezależnie od tego Biblia naucza zarówno tego, że nasze życie na ziemi jest bardzo krótkie, jak i tego, że życie bez Boga jest bezsensowne.

P: Jak w Księdze Koheleta 7:16 ludzie nie powinni być nadmiernie sprawiedliwi, skoro mamy dążyć do doskonałości, jak mówi 2 Kor13:11 ?

Odp.: W Liście do Filipian 3:12-14 Paweł zachęca wierzących, by dążyli do celu, a my mamy starać się być doskonali, tak jak doskonały jest nasz Ojciec Niebieski, zgodnie z Ewangelią Mateusza 5:48. Nigdy nie możemy być zbyt podobni do Chrystusa. Jednak ludzie mogą być „nadmiernie sprawiedliwi” nie tylko w jeden, ale w trzy sposoby.

Pycha: Niestety, możemy stać się dumni z naszej sprawiedliwości, naszej służby innym, czytania Biblii i naszego życia z Bogiem. Istniała dobra książka chrześcijańska zatytułowana „Siedem grzechów głównych cnót”. Opisywała ona, jak nawet dobre cnoty, takie jak uczciwość, pracowitość itp., gdy towarzyszy im pycha, mogą zamienić się w wady.

Samoprzeświadczenie o własnej sprawiedliwości: Jest to w rzeczywistości nieco inne (i być może gorsze) niż zwykła pycha. Możemy zacząć ufać własnej sprawiedliwości zamiast ufać Bożej łasce i miłosierdziu, tak jak uczynili to Żydzi w Liście do Rzymian 10:3. Książka „When Critics Ask” (str. 258) używa innych słów, by wyrazić tę samą myśl: człowiek nie może być zbyt sprawiedliwy, ale może być nadmiernie sprawiedliwy.

Błąd bezgrzesznej doskonałości: Niektórzy ludzie, zwłaszcza w niektórych kościołach świętości, wierzą, że mogą osiągnąć bezgrzeszną doskonałość w tym życiu, co jest sprzeczne z 1 Listem Jana 1:10. Tacy ludzie albo nie znają dobrze samych siebie, albo – co częściej ma miejsce – nie rozumieją zbyt dobrze, czym jest grzech. Pewnego razu przywódca takiej grupy powiedział dyrektorowi obozu, że osiągnął bezgrzeszną doskonałość. Dyrektor obozu, lekko zaskoczony tym twierdzeniem, poprosił o numer telefonu tego mężczyzny. Przywódca zapytał, dlaczego. Dyrektor obozu odpowiedział, że chce zadzwonić do jego domu i zapytać żonę, czy uważa, że jest on bezgrzesznie doskonały. Przywódca wycofał się i powiedział: „Nie miałem na myśli, że nie popełniam drobnych błędów”. Niektórzy fałszywi nauczyciele, tacy jak wielebny Moon, twierdzą, że są bezgrzeszni i doskonali. Katolicy twierdzą, że Maryja była bezgrzeszna i doskonała. Jednak kiedy Maryja wielbiła Boga w Ewangelii Łukasza 1:46-55, w wersecie 47 nazwała Jezusa również swoim Zbawicielem. Najwyraźniej nawet Maryja potrzebowała Zbawiciela.

Podobnie człowiek może być „nadmiernie mądry”, tak jak może być nadmiernie bogaty. Nadmierne bogactwo nie jest kwestią konkretnej kwoty, ale raczej sytuacji, w której to nie pieniądze służą tobie, lecz ty służysz pieniądzom. Wykorzystywanie mądrości, nawet mądrości Bożej, aby wiedzieć, co należy czynić i jak podobać się Bogu, jest dobre, ale czasami główny cel może się przesunąć z naśladowania Boga na samo zdobywanie wiedzy i mądrości.

Książka „Trudne powiedzenia Biblii” (str. 295–296) mocno podkreśla, że ten werset nie oznacza, iż wydajemy się innym zbyt sprawiedliwi, ale raczej, że forma zwrotna tego czasownika oznacza, iż postrzegamy samych siebie jako bardziej sprawiedliwych, niż faktycznie jesteśmy. Jest to podobne do Księgi Przysłów 3:7, gdzie jest napisane: „Nie uważaj się za mądrego we własnych oczach”.

Pytanie: W Księdze Koheleta 7:19 w jaki sposób mądry człowiek jest potężniejszy niż dziesięciu władców?

Odp.: Ktoś, kto potrafi zapobiec wojnie, będzie miał silniejszą armię niż ten, kto właśnie zakończył wojnę. Ktoś, kto z łatwością nawiązuje przyjaźnie i sojusze, jest bezpieczniejszy niż ten, kto zawsze musi walczyć o przetrwanie.

Salomon osobiście tego doświadczył. W czasach wielkiego królestwa Salomona Asyria i Babilon były raczej słabe. Największymi potęgami na Bliskim Wschodzie, zarówno na lądzie, jak i na morzu, były Egipt i Fenicja, a Salomon utrzymywał z nimi bardzo przyjazne stosunki.

P: Jakie są ograniczenia mądrości, o których mowa w Księdze Koheleta 7:23-24?

Odp.: Mądrzy ludzie wciąż nie potrafią pojąć wielu rzeczy, co do których nie mają danych. Księga Koheleta 6:10–11:7 dziesięć razy używa sformułowania podobnego do „nie wie/nie może wiedzieć/odkryć”.

Zarówno mądrzy, jak i głupi umrą, i wszyscy mogą cierpieć z powodu ucisku. Z Księgi Koheleta 7:12 wynika więc, że zarówno pieniądze, jak i mądrość mogą być pomocne, ale istnieje granica ich przydatności.

P: Dlaczego w Księdze Koheleta 7:28 nauczyciel znalazł jednego prawego mężczyznę na tysiąc, ale żadnej prawej kobiety?

Odp.: Po pierwsze, skąd ta liczba 1000? Być może dlatego, że według 1 Królów 11:3 Salomon miał 700 żon i 300 konkubin. To właśnie odkrył osobiście Salomon na przykładzie wszystkich swoich żon i konkubin; nie jest to jednak to, co Bóg ogłasza jako prawdę na zawsze. W rzeczywistości jednak istnieje jeden prawy człowiek – Jezus – a w Niebie wszyscy mężczyźni i kobiety będą prawi.

P: Czego mogą nas nauczyć właściwe maniery w obecności króla, o których mowa w Księdze Koheleta 8:1-5?

Odp.: Służąc Królowi królów, powinniśmy nie tylko postępować właściwie, ale także robić to we właściwy sposób i we właściwym czasie. Na przykład, gdy ktoś jest bardzo zły, może to nie być dobry moment, by poruszać jakąś sprawę. Podobnie, jeśli ktoś właśnie doświadczył tragedii lub nawet coś dobrego przyćmi twoją wiadomość, lepiej nie poruszać tematu bezpośrednio po tym wydarzeniu.

Nie należy też poruszać pewnych spraw, gdy sam jesteś bardzo zły lub bardzo zmęczony. Karząc swoje dzieci, powinieneś robić to wyłącznie dla ich dobra, z miłości do nich, a nie z powodu własnego gniewu. Jeśli czujesz się bardzo zły z powodu czegoś, co zrobiło dziecko, całkowicie w porządku jest powiedzieć mu: „Zamierzam cię ukarać, ale nie teraz. Najpierw muszę trochę ochłonąć”.

Pytanie: Jak na podstawie Księgi Koheleta 8:1-5 rozpoznać, kiedy można zgłosić swoje zastrzeżenia osobie sprawującej władzę, a kiedy nie należy tego robić?

Odp.: Jeśli król, urzędnik państwowy lub dyrektor firmy ma władzę, by pozbyć się ciebie lub twojego stanowiska z kaprysu, warto zachować ostrożność w podejściu do sprawy. Niektóre sprawy, które mogą wydawać się jedynie środkiem do osiągnięcia celu, takiego jak większe zyski czy lepsza kondycja gospodarki, wcale nim nie są, lecz w oczach władcy stanowią cel sam w sobie. Są to „święte krowy” w tym sensie, że nie da się ich krytykować bez poniesienia konsekwencji.

Jeśli uznasz, że jest to „święta krowa”, nie poruszaj tego tematu. Jeśli jednak uważasz, że tak nie jest, możesz najpierw zapytać, czy rozmówca jest zainteresowany wysłuchaniem alternatywnego rozwiązania. Jeśli wyrazi chęć, spróbuj zaproponować lepsze rozwiązanie, nie stawiając w złym świetle osób, które popierały pierwotne podejście, ani nie sprawiając wrażenia, że je krytykujesz.

Jeśli to możliwe, jeśli będzie wyglądało na to, że wspólnie wpadliście na dobry pomysł, będzie on miał większą szansę na akceptację niż gdybyś wymyślił go sam.

Nie staraj się po prostu postępować słusznie. Staraj się postępować słusznie, we właściwy sposób i we właściwym czasie. Jezus faktycznie mówił o czasie żniw, o nocy, kiedy nikt nie może pracować, oraz ogólnie o wyczuciu czasu. Jak Jezus powiedział swoim braciom w Ewangelii św. Jana 7:6: „Chociaż wasz czas jest zawsze bliski, mój czas jeszcze nie nadszedł”.

Pytanie: Czy w Księdze Koheleta 8:2-5 powinniśmy zawsze być posłuszni królom, niezależnie od tego, czy nakazują dobro, czy zło?

Odp.: Nie. Pomocna może być tutaj analogia. Niezależnie od tego, czy gubernatorowi podobają się wszystkie prawa danego kraju, patriotyczni obywatele powinni przestrzegać praw obowiązujących w prowincji, z wyjątkiem sytuacji, gdy prawa te są sprzeczne z prawami kraju. Niezależnie od tego, czy premierowi podobają się prawa Boże, czy nie, wszyscy obywatele powinni przestrzegać praw kraju, z wyjątkiem sytuacji, gdy prawa te są sprzeczne z prawem Bożym.

Pytanie: Jakie czynniki hamujące wpływają na postawę człowieka w Księdze Koheleta 8:9-11, jeśli myśli on: „Zrobię to, jeśli ujdzie mi to na sucho”?

Odp.: Jednym z argumentów Salomona jest to, że nie powstrzymują ich skutki, jakie widzą w tym życiu. Na każdego złego przestępcę, który zostaje złapany, przypada więcej niż jedna zła osoba, która pozostaje na wolności. Jedyną przeszkodą dla takiego nastawienia jest to, że po śmierci nadejdzie sprawiedliwość i Bóg odpowiednio im odpłaci.

Pytanie: Jak to się dzieje, że w Księdze Koheleta 8:12 niegodziwiec może żyć długo, skoro Bóg obdarza sprawiedliwych długim życiem?

Odp.: Księga Koheleta8:12 nie obiecuje niczego niegodziwym, lecz zwraca uwagę na niesprawiedliwość życia postrzeganą wyłącznie „pod słońcem”. Niektórzy (nie wszyscy) niegodziwi rzeczywiście żyją długo na ziemi. Oczywiście nawet najdłuższe życie na ziemi jest niczym w porównaniu z życiem wiecznym.

Martin Gardner, były felietonista magazynu „Scientific American” i samozwańczy „filozoficzny teista”, napisał świetny esej, w którym poruszył właśnie tę kwestię w swojej książce „The Whys of a Philosophical Scrivener”. Oczywiście Gardner doszedł do tego wniosku prawie 3000 lat po Salomonie. Laktancjusz (ok. 303–325 r. n.e.) przedstawił podobną myśl w dziele „Instytucje boskie”, tom 6, rozdział 9, str. 171–172.

Pytanie: Czy w Księdze Koheleta 9:5–6 i Psalmie 6:5 ludzie po śmierci są nieprzytomni i nieistniejący, skoro zmarli nic nie wiedzą?

Odp.: Zmarli nie mają pamięci w tym świecie, a nie nie mają pamięci o tym świecie, jak stwierdza książka „When Critics Ask” na str. 259. Głównym przesłaniem Księgi Koheleta jest bezsens życia pod słońcem. Z jednej strony ludzie na ziemi zapomną to, co o nich pamiętali. Z drugiej strony, oni sami nie będą już uczestniczyć w sprawach tego świata. Jednak, jak pokazuje Łukasz 16 w przypowieści o bogaczu i żebraku, ludzie nadal będą pamiętać rzeczy i innych ludzi, których znali na ziemi.

Hebrajskie słowo oznaczające „znać” w Księdze Koheleta 9:5-6, yada, jest interesujące, ponieważ ma szeroki zakres znaczeń. Konkordancja Stronga podaje: „pierwotny rdzeń; znać (właściwie: ustalać poprzez widzenie); używane w bardzo różnorodnych znaczeniach: przenośnych, dosłownych, eufemistycznych i sprawczych. Nauczanie, wyznaczanie, karanie itp. [jak poniżej]:” uznawać, znajomość (być zaznajomionym z), doradzać, odpowiadać, mianować, z całą pewnością, być świadomym itp. Inne interesujące synonimy w Konkordancji Stronga to: ogłaszać, pouczać, mówić i odczuwać.

Spośród różnych słów oznaczających „wiedzieć” to słowo jest tutaj właściwe, ponieważ „umarli nic nie wiedzą” przynajmniej w czterech znaczeniach.

1. Zmarli nie widzą (nie stwierdzają) już niczego pod słońcem.

2. Niezależnie od tego, jaką wiedzę i doświadczenie zdobyli, wiedza ta jest utracona pod słońcem, ponieważ nie mogą jej przekazać.

3. Jak w wersecie 5, zmarli (duchowo i fizycznie) nie mają nadziei ani wiedzy o przyszłym stanie. Nawet niegodziwcy na tej ziemi mogą mieć nadzieję na pokutę i zbawienie, dopóki jeszcze oddychają powietrzem pod słońcem.

4. Nie wiedzą o żadnej nagrodzie. Jak w Księdze Hioba 14:21, zmarli nie mają wiedzy o czci lub hańbie, jaką otacza się ich pamięć, ani o tym, jak szybko zostaną zapomniani.

Księga Hioba 19:25-27; Psalm 16:10 oraz Księga Izajasza 25:8 również nauczają o życiu pozagrobowym. Więcej informacji można znaleźć w omówieniu Psalmu 6:5.

P: Czy Księga Koheleta 9:7-9 i 11:3-10 podkreślają, że powinniśmy cieszyć się życiem pod słońcem, mimo że jest ono bezsensowne?

Odp.: Ironia polega na użyciu różnych słów w celu wyrażenia czegoś dokładnie przeciwnego do ich zwykłego znaczenia. Bóg posługuje się ironią w wielu miejscach Biblii, a oto wyraźny przykład.

Ludzie „pod słońcem”, którzy nigdy nie będą szukać Boga, powinni bardzo się starać, by cieszyć się życiem tak bardzo, jak tylko mogą, ponieważ po śmierci nie będą mieli już żadnej radości. Zastanów się nad tą dającą do myślenia myślą, gdy pędzisz, by cieszyć się przyjemnościami tej pory roku – i baw się dobrze.

Pytanie: Co w Księdze Koheleta 9:10 oznacza „cokolwiek znajdziesz do zrobienia rękami”?

Odp.: Jest to fragment szerszego fragmentu, Księga Koheleta 9:7-10, w którym rada skierowana do tych, którzy nie podążają za Bogiem, ma charakter ironiczny. (Ironia to stwierdzenie, które ma znaczenie przeciwne do tego, co sugerują słowa, na przykład: „powinieneś dziś ciężko pracować, aby zarobić pieniądze dla siebie, jeśli jutro umrzesz”). Znaczenie tego fragmentu jest takie, że jeśli masz żyć pod słońcem (bez Boga), pracuj ciężko we wszystkim, co robisz, ponieważ to wszystko przeminie, gdy umrzesz.

Istnieje również drugie znaczenie dla wierzących, którzy żyją pod opieką Boga. Dla nich nie jest to ironia, ale raczej powinniśmy czerpać radość i jednocześnie ciężko pracować nad wszystkim, co robimy, ponieważ czynimy to dla Pana, jak mówi List do Kolosan 3:23.

P: Jak w Księdze Koheleta 9:11 może być tak, że „czas i przypadek spotykają wszystkich”, skoro Bóg suwerennie rządzi wszystkim?

Odp.: Bóg jest poza czasem, jednak czas został najwyraźniej stworzony przez Niego dla Jego stworzeń. Bóg nie musi niczego zgadywać, ale ustanowił prawa prawdopodobieństwa jako część prawa naturalnego dla swojego stworzenia. Chaos i to, co powszechnie nazywamy przypadkiem, to tylko niektóre z „pędzli”, których Bóg używa do malowania fresku rzeczywistości.

Pytanie: Czym jest przypadek w Księdze Koheleta 9:11b?

Odp.: Nic nie dzieje się poza tym, co Bóg wie i na co pozwala. Jednak kiedy ludzie używają słowa „przypadek”, mają na myśli jedną z dwóch różnych rzeczy i zazwyczaj nie rozróżniają tych dwóch pojęć. Po pierwsze, w naturze „czysty przypadek” to coś, co dzieje się bez żadnej naturalnej przyczyny. Nie wiemy zbyt wiele o rozpadzie atomowym i cząstkach subatomowych, ale poza tą mętną dziedziną naukowcy nigdy nie zaobserwowali w naturze niczego, co byłoby „czystym przypadkiem”.

Po drugie, kiedy ludzie mówią o przypadku, zazwyczaj mają na myśli coś, co matematycy nazywają „chaosem”. Chaos to coś, czego nie da się w naturalny sposób przewidzieć z jakąkolwiek dokładnością. Na przykład, gdybyś próbował przewidzieć temperaturę w amerykańskim mieście za miesiąc z dokładnością do 0,001 stopnia, mógłbyś odczytać wszystkie temperatury oraz prędkość wiatru w Stanach Zjednoczonych z dokładnością do 0,001 stopnia w odstępach co 100 stóp od powierzchni ziemi aż do wysokości 60 mil. Jednak nawet przy takiej precyzji nadal mógłbyś się pomylić, ponieważ nie uwzględniłeś faktu, że niektórzy ludzie w Europie włączają wentylatory. Upraszczając, chaos to niewielkie zmiany w danych wejściowych powodujące duże zmiany w wynikach. Pomyśl o rzucie kostką. Nieco silniejsze ruchy nadgarstka mogą sprawić, że kostka, która wylądowała dokładnie na krawędzi, nabierze nieco większej prędkości i obróci się jeszcze raz, pokazując „6” zamiast „1”.

Dlaczego po prostu nie rozegra się tylko jednego meczu w ramach baseballowej World Series lub krajowych mistrzostw w koszykówce? Ponieważ istnieje znaczna „szansa”, że lepsza drużyna może nie wygrać pierwszego meczu. Kiedy odnosimy sukces w czymś, możemy chcieć ukryć lub zminimalizować rolę, jaką odegrał w tym przypadek/chaos. Jednak niektórzy ludzie dostrzegają to bez trudu. Na przykład, gdy J. Paul Getty został zapytany, w jaki sposób osiągnął tak wielki sukces, odpowiedział: „Niektórzy znajdują ropę. Inni nie”.

Pytanie: Skoro w Księdze Koheleta9:12 jest napisane, że nikt nie wie, kiedy nadejdzie jego godzina, to co z przestępcami, którzy mają wyznaczoną datę i godzinę egzekucji?

Odp.: Ludzie na ogół nie wiedzą, kiedy umrą, a kiedy to nastąpi, często wydaje się to tak nagłe. Jednak ten werset jest prawdziwy nawet wtedy, gdy przestępcy podano dokładną sekundę jego egzekucji. Bo dopóki to się nie wydarzy, nawet skazani na śmierć nie wiedzą na pewno, czy umrą w tej sekundzie, czy też w ostatniej chwili zostaną ułaskawieni.

P: Dlaczego w Księdze Koheleta 10:1 coś, co jest w połowie dobre, a w połowie złe, nie jest w połowie dobre, ale raczej cuchnie?

Odp.: To ciekawe prawo natury, czyli prawo entropii, że odrobina zgnilizny psuje całą partię. Dotyczy to lekarstw, jedzenia, a nawet budynków i piękna, podobnie jak perfum. Czy byłbyś zainteresowany kupnem bardzo dużego, eleganckiego i drogiego domu z pęknięciem w fundamentach, przez które widać wnętrze domu? 99% domu jest nadal w dobrym stanie. W podobny sposób odrobina zła w naszym życiu może zepsuć całą masę dobra. Odrobina zła tolerowana w kościele może wyrządzić wiele szkód. Łatwiej jest coś zniszczyć niż zbudować.

Pytanie: Czy w Księdze Koheleta 10:2 Bóg jest uprzedzony wobec osób leworęcznych?

Odp.: Nie. W Księdze Sędziów 20:16 niektórzy mężczyźni z plemienia Beniamina byli cenieni jako żołnierze właśnie dlatego, że byli leworęczni. Chociaż Beniamici zgrzeszyli, wyruszając na wojnę, a leworęczność została wyraźnie wspomniana, to fakt, że byli leworęczni lub praworęczni, nie miał nic wspólnego z tym, czy byli dobrzy, czy źli.

W Księdze Koheleta 10:2 po prostu użyto potocznego języka na określenie dobra i zła. Bóg może komunikować się w łatwym do zrozumienia, potocznym języku, tak jak sobie tego życzy.

Pytanie: Co oznacza w Księdze Koheleta 10:2 stwierdzenie: „mądry po prawej, a głupi po lewej”?

Odp.: Większość ludzi była praworęczna. Dlatego wykonywanie czynności prawą ręką jest naturalne, pełne wdzięku i wydajne. Wykonywanie tego samego zadania ręką niedominującą może być niezręczne, nieporadne lub zabawne – przynajmniej w oczach innych. Jednym ze skutków mądrego życia jest to, że twoje słowa i czyny są pełne wdzięku, rozsądne i konsekwentnie odzwierciedlają to, kim jesteś. Jednym ze skutków życia w sposób głupi jest to, że twoje słowa i czyny mogą wydawać się kapryśne i hipokrytyczne, tak jakbyś nie miał żadnych podstawowych wartości, a po prostu mówił to, co w danym momencie wydaje się najbardziej przyjemne dla słuchaczy.

P: Jakie są, według Księgi Koheleta 10:3, sposoby, w jakie głupcy pokazują wszystkim (oprócz samych siebie), że są głupcami?

Odp.: Jednym z najczęstszych sposobów jest przechwalanie się. Nie zdają sobie sprawy, że przechwalanie się może powiedzieć innym więcej o tym, jak postrzegają swoją własną ważność, niż o tym, czym się przechwalają. Głupcy mogą czuć, że muszą poniżać innych, aby podnieść swoją wartość. Jeśli nieznajomy powie mi coś złego o kimś innym, moją pierwszą myślą jest zastanowienie się, dlaczego mi to mówi, a drugą – co jest z nim nie tak, skoro uważa, że musi mi to powiedzieć.

Mądry człowiek będzie wypowiadał mądre słowa, ale unikał nadmiernej gadatliwości. Gdy słów jest wiele, grzech jest nieunikniony, jak mówi Księga Przysłów 10:19. Łagodna odpowiedź rozprasza gniew, ale ostre słowo wzbudza złość, jak uczy Księga Przysłów 15:1.

Pijany idący drogą chwieje się na boki. Jeśli opowiadasz kłamstwa różnym osobom, musisz teraz pamiętać, komu co powiedziałeś, i możesz mieć kłopoty, jeśli spotkają się oni w jednym pomieszczeniu.

Pytanie: Jakie są dobre sposoby reagowania, gdy ktoś sprawujący władzę jest na nas zły, zgodnie z Księgą Koheleta 10:4?

Odp.: List Jakuba 1:20 mówi, że gniew człowieka nie prowadzi do sprawiedliwości, której pragnie Bóg. Łatwo jest w gniewie powiedzieć coś, czego później będziesz żałować. Niektórzy przeciwnicy mogą nawet chcieć, abyś zareagował gniewem, aby mogli poczuć się lepiej, gdy cię pokonają.

Lepiej jest wyobrazić sobie, że jesteś zewnętrznym obserwatorem, obiektywnie przyglądającym się sytuacji z udziałem dwóch innych osób. Co jest najlepszym rozwiązaniem, które możesz podjąć teraz, a także co najlepiej zrobić później, aby maksymalnie zwiększyć swoje szanse na osiągnięcie pożądanego rezultatu? Sprzeciwianie się rozgniewanej osobie, zanim zdąży się uspokoić, prawie nie daje szans na przekonanie jej. Jedynym momentem, w którym można to ewentualnie zrobić, jest sytuacja, gdy są świadkowie i musisz bronić swojej reputacji lub swoich działań.

P: Co należy zrobić, gdy władze rządzą według własnego kaprysu, jak opisano w Księdze Koheleta 10:5-7?

Odp.: Jeśli jesteś ich przełożonym, możesz zastąpić ich uczciwymi ludźmi spośród swoich podwładnych. Jeśli jednak jesteś ich podwładnym, czasami niewiele możesz zrobić. Jeśli są gotowi uczyć się od ciebie i rozważyć alternatywny, być może lepszy sposób postępowania, to świetnie. Jeśli jednak nie, sugerując coś, możesz ich tylko rozgniewać. Jeśli to możliwe, przynajmniej w sytuacji zawodowej, spróbuj sprawdzić, czy możesz uwolnić się spod ich władzy. Jeśli nie, zastanów się, czy jest coś, co możesz zrobić, aby się zabezpieczyć lub złagodzić ich gniew lub niechęć wobec ciebie, nie narażając przy tym swojego charakteru.

P: W Księdze Koheleta 10:6-7 – kiedy rozsądniej jest nie krytykować niekompetentnego lub skorumpowanego przywódcy?

Odp.: Gdy istnieje niewielka szansa na wprowadzenie zmian, które przyniosą korzyść, a duża szansa na odwet. Czasami głupota okrywa się wielką godnością, ponieważ dana osoba zostaje umieszczona na stanowisku władzy na podstawie tego, czy ludziom podoba się to, co mówi, a nie ze względu na jej mądrość czy to, co jest najlepsze.

P: Co w Księdze Koheleta 10:7 oznacza wyrażenie „słudzy na koniach, a książęta jak słudzy”?

Odp.: Czy najlepsi ludzie dochodzą na szczyt, przynajmniej w większości przypadków? Często tak, ale w wielu sytuacjach wcale nie. Niektórzy władcy byli szaleni lub byli moralnymi potworami. Skutki ich niegodności można złagodzić, jeśli mają pod sobą mądrych ministrów, ale dlaczego w takim razie ci mądrzy ministrowie nie mogliby po prostu sami zostać władcami? Z drugiej strony ludzie podziwiają geniusz Augustyna, Galileusza, Tomasza z Akwinu, Newtona, Gaussa, Fermiego i Einsteina i twierdzą, że świat rodzi tylko bardzo niewielką liczbę takich osób. Z drugiej strony prawda może być zupełnie inna. Na każdą z tych osób może przypadać sto innych, które miały potencjał, by być takie jak one, ale którym nigdy nie pozwolono – lub które same sobie na to nie pozwoliły – osiągnąć swojego potencjału.

Być może cechą charakterystyczną organizacji odnoszącej stałe sukcesy jest umiejętność rozpoznawania utalentowanych osób i umieszczania ich na odpowiednich stanowiskach, zamiast zatrudniania kogokolwiek na podstawie przypadkowych okoliczności.

P: Co mówi Księga Koheleta 10:8-9 o tym, by uważać, aby nie ponieść szkody z powodu tego, co się wytwarza?

Odp.: Istnieją trzy zastosowania.

W sensie fizycznym, jeśli zrobisz coś bez odpowiednich środków ostrożności, może to obrócić się przeciwko tobie.

Z moralnego punktu widzenia, jeśli robisz lub tworzysz coś złego, może to się obrócić przeciwko tobie, ponieważ zło często nie zna lojalności.

Jeśli chodzi o serce, możesz włożyć w coś tak wiele serca, że zacznie to cię opanowywać i zawładnąć tobą. Nawet w przypadku dobrego uczynku – czy jesteś gotów w każdej chwili się od niego odwrócić, gdyby Bóg tego od ciebie oczekiwał?

Być może większość rzeczy, które robisz – zarówno dobrych, jak i złych – może potencjalnie wyrządzić ci krzywdę. Lekcja nie polega na tym, by niczego nie robić, ale raczej na tym, by kontynuować to, co powinieneś robić, podejmując jednocześnie wszelkie możliwe środki ostrożności.

Pytanie: Jakie są w Księdze Koheleta 10:10 przykłady pracy z tępym siekierą, które nie dotyczą sfery fizycznej?

Odp.: Również w sposób niefizyczny można pracować przy użyciu nieodpowiednich narzędzi. Ponadto można zaniedbać ostrzenie siekiery, a raczej nie podtrzymywać swoich umiejętności, wiedząc, że będą one potrzebne w przyszłości.

P: Jakie są w Księdze Koheleta 10:12-13 „szalone słowa”, „wulgarne słowa”, „łaskawe słowa”, „pochlebne słowa” i „nieprawdziwe słowa”?

Odp.: Istnieje wiele różnych sposobów mówienia, a niemal tę samą informację można przekazać każdym z nich.

Słowa szalone zaskakują tym, że mogą bez powodu zniszczyć reputację zarówno mówiącego, jak i innych. Księga Koheleta 10:20 również wspomina o słowach szalonych, choć nie używa tego terminu. Księga Przysłów 26:18-19 również wspomina o szalonych słowach wypowiadanych żartobliwie. Szalone słowa to po prostu wylewanie głupoty, o czym mowa w Księdze Przysłów 12:23; 15:2 i następnych; oraz 14:3a. Księga Przysłów 16:28 mówi, że niewłaściwe słowa mogą rozdzielić nawet najlepszych przyjaciół.

Wulgarne słowa wypowiada się bez względu na ich wpływ na innych, tj. bez uwzględnienia kontekstu społecznego. Nie powinniśmy po prostu mówić prawdy, ale raczej mówić prawdę w miłości, jak to jest napisane w Liście do Efezjan 4:15. Nie chcemy wypowiadać niegodziwych słów, jak to jest napisane w Liście do Efezjan 4:29a.

Łaskawe słowa, o których mowa tutaj oraz w Liście do Efezjan 4:29 i następnych, leczą, budują, a także korygują i upominają, gdy jest to konieczne. Utrzymują i wzmacniają relacje oraz pomagają innym, jak uczy Księga Przysłów 16:23. Łagodna odpowiedź może odwrócić gniew, jak czytamy w Księdze Przysłów 15:1a. Łaskawe słowa mają swoje właściwe miejsce, jak pokazuje Księga Przysłów 25:11-12.

Słowa pochlebne, o których mowa w Księdze Przysłów 28:23, na pierwszy rzut oka przypominają łaskawe słowa; nie służą one jednak pomocy drugiej osobie; odwołują się do jej dumy, często dla własnej korzyści. Paradoksalnie często kończą się one zranieniem osoby, której się schlebia, jak mówi Księga Przysłów 29:5.

Słowa nieprawdziwe, o których mowa w Księdze Przysłów 12:19, 22 i 13:5, obejmują również niektóre pochlebne słowa oraz fałszywe twierdzenia, które mogą być wypowiadane w celu osiągnięcia krótkotrwałej korzyści, na przykład w celu zawarcia sprzedaży. Czasami słowa nieprawdziwe zawierają w sobie ziarno prawdy i prawdziwe szczegóły, ale ich intencją jest wprowadzenie w błąd.

Jezus powiedział w Ewangelii Mateusza 10:16, abyśmy byli roztropni jak węże, a niewinni jak gołębie.

Pytanie: W Księdze Koheleta 10:15, w jaki sposób łatwe męczenie się lub znudzenie jest oznaką głupoty?

Odp.: Głupcom zależy wyłącznie na natychmiastowej satysfakcji. Niektóre rzeczy, które są naprawdę warte zachodu, wymagają czasu i ciężkiej pracy. Niektórzy ludzie nie patrzą wystarczająco daleko w przyszłość, by się na to zdecydować.

Pytanie: Jaki problem dostrzega się w Księdze Koheleta 10:16, gdy królem jest dziecko?

Odp.: Salomon był dorosły, gdy został królem, więc nie odnosi się to osobiście do niego. Jednak Salomon miał możliwość słyszeć o wielu królach w innych krajach.

Gdy król jest małym dzieckiem, łatwo można go nakłonić do wykonywania poleceń innych. Księga Przysłów 22:15a mówi, że głupota tkwi w sercu dziecka. Król lub osoba sprawująca wysoką władzę często nie otrzymuje upomnienia, gdy tego potrzebuje.

P: W Księdze Koheleta 10:19, w jaki sposób pieniądze są odpowiedzią na wszystko?

Odp.: Pod słońcem pieniądze mogą wydawać się odpowiedzią na wszystko, przynajmniej pod słońcem. W starożytności, a dziś w niektórych krajach muzułmańskich, morderca mógł zostać uniewinniony, jeśli on sam lub jego rodzina zapłacili rodzinie ofiary wystarczającą kwotę „okupu za krew”. Nawet we współczesnych Stanach Zjednoczonych zamożni klienci, korzystający z usług drogich prawników, uniknęli kary za gwałt na nieletniej i inne przestępstwa dzięki swoim pieniądzom.

P: Dlaczego w Księdze Koheleta 10:20 powinniśmy być tak ostrożni, gdy wyrażamy negatywną opinię lub krytykujemy coś?

Odp.: Nie chodzi tu o unikanie myśli i ptaków. Raczej o to, że niemal każdy w pewnym momencie ma błędne przekonanie, że jego słowa i czyny docierają do znacznie mniejszej grupy odbiorców, niż jest to w rzeczywistości; podczas gdy inni dowiadują się o tym z drugiej lub trzeciej ręki.

Pytanie: Co oznacza w Księdze Koheleta 11:1-2 „rzucanie chleba na wodę” i „rozdawanie porcji siedmiu lub ośmiu osobom”?

Odp.: Istnieją dwa poglądy.

Dywersyfikacja: Nie wiadomo, co okaże się opłacalne, a co nie. W rzeczywistości niektóre rzeczy, które wydają się pewnym zyskiem, często przynoszą odwrotny skutek. Dlatego najlepiej jest rozdzielić swoje inwestycje na różne rzeczy w różnych obszarach. Jeśli coś ulegnie zniszczeniu, nadal pozostają inne części. Coś podobnego mówi Księga Koheleta 11:6. Pamiętaj, że Księga Koheleta 11:2 i następne nie mówią, by robić to „jeśli” wydarzy się coś katastrofalnego, ale „kiedy”.

Pomaganie innym: Może to również odnosić się do pomagania innym. Nie wiesz, jakie pozytywne skutki wywrze to na życiu osób, którym pomagasz, a za dobro, które uczyniłeś, możesz nawet otrzymać zapłatę – w dobrym tego słowa znaczeniu. Taką interpretację podają żydowski Talmud, Miszna i Targumy.

Pytanie: Czego uczą nas tutaj chmury i deszcz w Księdze Koheleta 11:3a?

Odp.: Ciemne, niosące deszcz chmury widać już z daleka. Nawet jeśli jeszcze nie pada, można mieć wielką pewność, że deszcz nadchodzi.

P: Czy Księga Koheleta 11:3f dowodzi, że po śmierci nie ma szansy na zbawienie, jak twierdzą niektórzy?

Odp.: Księga Koheleta 11:3 ani tego nie potwierdza, ani nie zaprzecza. Jest to poetycki sposób przypomnienia nam, że niektóre rzeczy w naszym życiu są nieodwracalne. Po śmierci nie można już nic więcej zrobić w tym życiu.

P: Jakie są przykłady porażek wynikających z nadmiernej ostrożności lub zbyt długiego zastanawiania się, o których mowa w Księdze Koheleta 11:4,9?

Odp.: Kilka przykładów to dobry Samarytanin, który nigdy nikomu nie pomaga, ponieważ istnieje ryzyko, że ktoś go wykorzysta. Inwestorzy, którzy nie zainwestują w nic, bez względu na to, jak obiecujące jest to przedsięwzięcie, chyba że mają niemal pewność, że nie stracą pieniędzy. Dyrektor generalny firmy, której przedsiębiorstwo przegrywa z nowymi graczami na rynku, ponieważ nie chce finansować niczego, co nie jest pewnym sukcesem.

Zadaj sobie pytanie, czy nie popadasz w paraliż analityczny; co konkretnego zmieni się w wyniku dalszej analizy? Zastanów się, czy dążysz do pewności co do czegoś, czy do pewności samej w sobie.

Pytanie: Co daje mądrość, skoro, jak czytamy w Księdze Koheleta 11:5-6, wydarzenia zewnętrzne często sprawiają, że przewidywania stają się bezwartościowe?

Odp.: Mądrość czasami trafnie przewiduje wynik, jak pokazuje Księga Koheleta 11:3; ale czasami tego nie robi, jak pokazują wersety 11:5-6. Mądrość to coś więcej niż tylko przewidywanie przyszłego wyniku. Mądrość wiąże się również z odpornością; planowaniem na nieprzewidziane sytuacje poprzez przygotowanie planu awaryjnego. Podczas II wojny światowej generał Eisenhower powiedział: „Plany są bezużyteczne, ale planowanie jest niezbędne”. W tamtych czasach wojny wiedzieli, że wszystkie ich plany staną się nieaktualne w ciągu tygodnia lub dwóch. Mieli jednak świadomość, że posiadanie tych planów – choćby były one niedoskonałe i tymczasowe – zapewni im lepszą sytuację niż brak jakiegokolwiek planowania. O tym samym mówi również Salomon w Księdze Koheleta 11:1-2.

P: Co oznacza Księga Koheleta 11:6-7?

Odp.: Te wersety w zwięzły sposób poruszają kilka złożonych rodzajów wydarzeń. Przeplatają się tu dwa wzorce.

Odwracalność a nieodwracalność: Kiełkujące ziarno z Księgi Koheleta 11:6 jest przykładem zdarzenia nieodwracalnego, podczas gdy Księga Koheleta 11:7 przedstawia zdarzenie „odwracalne”. Często tragedie i katastrofy „mają charakter ostateczny”. Księga Koheleta 11:8 mówi o starzeniu się. Czy jesteś przygotowany na swoje ostateczne zdarzenie, które jest naturalnie nieuniknione i nieodwracalne?

Nadzieja a nieuchronność: Mądrym postępowaniem rolnika jest ciężka praca na wszystkich swoich polach, nawet jeśli nie wie, które z nich przyniosą plony, ani czy w ogóle jakieś przyniosą. Z drugiej strony, bez Boga nadchodzące „dni ciemności” są nieuchronne.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Koheleta 11:8, w dobrych czasach, warto pamiętać o nadchodzących dniach ciemności?

Odp.: To nie jest nasz ostateczny dom, więc nie rozgośćcie się tu zbytnio! Wszystkie ziemskie dobra w końcu przeminą, ale dla wierzących zostaną one zastąpione jeszcze wspanialszymi w niebie.

Z drugiej strony, gdy sytuacja wydaje się zła, jest to tylko tymczasowe, ponieważ nie jest to nasz ostateczny dom. Niezależnie więc od tego, czy czujemy się teraz, jakbyśmy żyli w świetle słonecznym, czy w ciemności, musimy zachować perspektywę wieczną.

P: Czy w Księdze Koheleta 11:9 młody człowiek powinien podążać za głosem swojego serca, czy za drogą Boga?

Odp.: W Piśmie Świętym czasami pojawia się sarkazm, a ironiczny sarkazm z Księgi Koheleta 11:9 staje się jasny dopiero w ostatnim zdaniu tego wersetu. Innymi słowy: ciesz się, rób wszystko, czego pragniesz, „ale wiedz, że za to wszystko Bóg cię osądzi”.

Wszyscy żydowscy komentatorzy – Menasseh ben Israel, Aben Ezra i Rashi – traktują to jako ironię. Ironia oznacza, że stwierdzenie przekazuje coś przeciwnego do dosłownego znaczenia słów, na przykład gdy ktoś mówi: „więc baw się dobrze bez Boga”, gdy ktoś uświadamia sobie, jak puste i pozbawione radości będzie ostatecznie życie wieczne bez Boga.

Niektórzy ludzie potrafią uczyć się, obserwując innych, a inni muszą doświadczyć tego na własnej skórze. Ktoś kiedyś powiedział: „doświadczenie jest najlepszym nauczycielem, ale też najdroższym”.

Oczywiście najlepszym sposobem jest szukanie Boga całym sercem, jak mówi Jeremiasz 29:13, a wtedy nie ma żadnej różnicy.

P: Dlaczego w Księdze Koheleta 11:10 młodość i wigor są bez znaczenia?

Odp.: Dla kogoś żyjącego „pod słońcem” miniona młodość i wigor mogą wydawać się zupełnie bezsensowne, gdy jest już stary.

P: Skoro wszystko, co napisał autor Księgi Koheleta w rozdziale 11, wersecie 10, jest słuszne i prawdziwe, dlaczego niektóre stwierdzenia w Księdze Koheleta dotyczące życia „pod słońcem” wydają się sprzeczne z innymi fragmentami Biblii?

Odp.: Legalista to ktoś, kto odrzuca uwzględnianie kontekstu, a kontekst życia „pod słońcem” jest tu szczególnie ważny. Jednym z najbardziej rażących przykładów wyrywania wersetu z kontekstu jest dermatolog, który twierdził, że Biblia mówi: „skóra za skórę, człowiek odda wszystko, co ma, za swoją skórę”. Zapomniał jednak o trzech poprzedzających słowach: „I rzekł szatan”.

P: Dlaczego, jak czytamy w Księdze Koheleta 12:1, niektórzy starsi ludzie nie odczuwają radości w życiu, a inni tak? Jak pielęgnować radość w naszym życiu?

Odp.: Radość jest efektem ubocznym twoich wyborów. Radość zależy od tego, na czym skupiasz swoją uwagę. Tak jak niektórzy aktorzy i aktorki mogą rozważać samobójstwo lub mniej autodestrukcyjne zachowania, gdy wraz z wiekiem traci się urodę, tak niektórzy ludzie mogą popadać w depresję, jeśli uważają, że ich wygląd lub młodość to wszystko, co mają. Jednak ci, którzy patrzą dalej – na przyszłą, wieczną radość – oraz ci, którzy rozglądają się wokół siebie, dostrzegając swoją rodzinę i relacje z bliskimi, mają wiele powodów do radości, a to, jak szybko potrafią przebiec milę, nie ma już większego znaczenia.

Pytanie: Dlaczego fragment z Księgi Koheleta 12:1-8 jest tak przygnębiający? Przecież już w Księdze Koheleta 11:8 zrozumieliśmy sedno sprawy.

Odp.: Żyjąc pod słońcem, zbyt łatwo jest nam zapomnieć, że większość naszego istnienia NIE będzie miała miejsca pod słońcem. Nawet dzisiaj ogromna liczba ludzi wciąż nie rozumie sensu życia na wieczność, a nie tylko na dziś. Być może ludzie powinni bardziej się nad tym zastanowić.

P: Jak w Księdze Koheleta 12:2-4 światło ciemnieje, silni mężczyźni garbią się, a odgłosy mielenia i śpiewu cichną?

Odp.: Odnosi się to do tego, co wierzący uważają za krótki, przejściowy stan: starość. W szczególności drżenie może odnosić się do trzęsienia się, na przykład spowodowanego chorobą Parkinsona. Chociaż pochylanie się silnych mężczyzn może odnosić się do zgarbionych pleców, bardziej prawdopodobne jest, że chodzi o nogi. Ustanie zgrzytania może odnosić się do tego, że naszych zgrzytaczy (tj. zębów) staje się coraz mniej. Zgaszenie światła, zamknięcie drzwi i zamglenie wzroku tych, którzy spoglądają przez okna, może oznaczać, że wzrok nie jest już tak dobry.

Pytanie: Jaki jest sens wstawania na śpiew ptaków, o którym mowa w Księdze Koheleta 12:4?

Odp.: Ptaki mogą wstać o świcie, gdy tylko zrobi się wystarczająco jasno, by szukać nasion i owadów. Osoba, która wstaje wraz z ptakami, prawdopodobnie nie śpi dobrze.

P: Co symbolizują drzewo migdałowe i konik polny w Księdze Koheleta 12:5?

Odp.: W środku zimy w Palestynie drzewa migdałowe mają kwiaty, które u podstawy są różowe lub czerwone, a w pozostałej części białe. Symbolizuje to siwe włosy. Konik polny, który pod koniec życia z trudem się czołga, może symbolizować ogólny brak energii lub brak popędu seksualnego.

P: Jak myślisz, co symbolizują srebrna nić, złota miska, dzban i koło w Księdze Koheleta 12:6?

Odp.: Najprawdopodobniej są to metafory naszego ciała. Rdzeń kręgowy to srebrna nić, nasza głowa może być złotą misą, dzban (przechowujący płyn) może symbolizować nasze serce, a koło, które wyciąga rzeczy, może oznaczać nasz układ pokarmowy lub płuca. W pewnym momencie przestają one działać tak dobrze.

P: Jakie znaczenie mają w Księdze Koheleta 12:7 „proch” oraz „wiatr/duch”?

Odp.: Księga Koheleta 11 przygotowuje grunt pod tę myśl, wskazując, że wiele rzeczy w życiu jest nieodwracalnych. Księga Rodzaju 3:19 mówi, że skoro nasze ciała zostały stworzone z prochu, to w proch się obrócą. Bóg dał nam ducha, a nasz duch opuści nasze ciało i powróci.

P: Jaki jest tutaj przejmujący sens słów „wszystko jest marnością” z Księgi Koheleta 12:8?

O: Tak jak proch i wiatr tworzą człowieka pod słońcem, a potem zataczają pełny krąg, tak samo opisana marność zatacza pełny krąg. Pozostała część Księgi Koheleta, aż do tego miejsca, pokazuje, że wszystkie inne rzeczy, osiągnięcia pod słońcem i wszystko, czego możemy poszukiwać, jest marnością. Jednak rozdział 12 pokazuje nam, że nasza młodość i nasze własne życie są również marnością, czyli prochem i wiatrem, pozbawionymi znaczenia poza Bogiem.

P: Jaki jest sens wypowiedzi kaznodziei w Księdze Koheleta 12:9-11?

Odpowiedź: Fragment od tego miejsca aż do końca rozdziału mógł równie dobrze zostać napisany przez sekretarza lub kogoś innego. Chodzi o to, że chociaż wszystkie te rzeczy są marnością, kaznodzieja uczynił coś, co nie było marnością: pomógł innym zrozumieć, co jest marnością, a co nią nie jest.

P: Czy Księga Koheleta 12:9-14 jest dodatkiem napisanym później?

Odp.: Nie mamy żadnych zewnętrznych dowodów potwierdzających ani zaprzeczających tej tezie. W samej Księdze Koheleta tekst jest napisany w pierwszej osobie, z wyjątkiem zakończenia, więc jest to możliwe. Jeśli ktoś inny napisał dodatek do Księgi Koheleta, nie stanowi to żadnego problemu dla nieomylności Pisma Świętego.

P: Kto jest tym jedynym Pasterzem w Księdze Koheleta 12:11 i następnych wersetach?

Odp.: Jest tylko jeden Pasterz, a tym Pasterzem jest Bóg. Skoro owce nie są zbyt mądre, skąd wiedzą, gdzie są drapieżniki, gdzie znajdują się zielone pastwiska, gdzie położyć się na noc i dokąd udać się zimą? Owce wiedzą, że muszą podążać za pasterzem. Podobnie Bóg obdarza nas mądrością. Bóg nadaje również sens naszemu życiu. Jak mówi rosyjskie przysłowie: „Jeśli droga nie prowadzi do kościoła, to po co ona w ogóle jest?”.

P: W Księdze Koheleta 12:12 – kiedy studiowanie książek i zdobywanie wiedzy jest czymś złym?

Odp.: Nie zawsze jest to dobre. Wiele publikacji, które podają się za oparte na faktach, stanowi stratę czasu dla kogoś, kto pragnie poznać prawdę. Złe jest to również wtedy, gdy chcesz tylko się uczyć, ale nie chcesz być posłuszny Bogu i stosować w życiu znaną ci boską mądrość. Gdybyś 100% czasu, w którym nie jesz ani nie śpisz, poświęcał wyłącznie na czytanie, nie zdążyłbyś przeczytać wszystkiego. W pewnym momencie musisz przestać czytać wyłącznie dla siebie i zacząć kochać również ludzi wokół ciebie.

Czasami zdarza się, że ktoś przychodzi do kościoła wyłącznie po to, by dowiedzieć się czegoś z kazania. Śpiewanie i inne formy oddawania czci Bogu nie interesują go, podobnie jak przebywanie z innymi – liczy się tylko nauka. Chociaż poznawanie Słowa Bożego jest dobre, osoba ta nie zrozumiała sedna sprawy. Powinniśmy czerpać radość z uczestniczenia w działaniach wraz z innymi, w których Bóg chce, byśmy brali udział, nawet jeśli niczego się przy tym nie nauczymy.

P: Jaki jest główny sens tej księgi biblijnej, o której mowa w Księdze Koheleta 12:13-14?

Odp.: Cała Księga Koheleta, z wyjątkiem ostatnich sześciu wersetów, jest pełna ironii. Jednak na wypadek, gdyby ktoś zupełnie nie zrozumiał sedna sprawy, autor na końcu rezygnuje z ironii. Nie ma sensu żyć pod słońcem zamiast w bojaźni Pańskiej. Cokolwiek zdecydujesz się zrobić, pamiętaj, że Bóg wynagrodzi każde dobro i ukarze każde zło.

P: Jakie są najwcześniejsze rękopisy Księgi Koheleta, które zachowały się do dziś?

Odp.: Zwoje znad Morza Martwego: (175–150 p.n.e.) – trzy odrębne kopie znalezione w jaskini nr 4. Kopie te noszą oznaczenia 4Q109 i 4Q110. 4Q110 składa się z dwóch fragmentów. Datuje się je na koniec II wieku p.n.e.

Jednakże „Wycliffe Bible Dictionary” (str. 436–438) podaje, że istniały tylko dwa odrębne egzemplarze. Wspomina się tam, że jeden z nich powstał w latach 175–150 p.n.e. Spośród tych dwóch egzemplarzy starszy, oznaczony jako 4QQoholeth(a), datowany jest na lata 175–150 p.n.e.; zawiera on fragmenty Księgi Koheleta 5:13–17; 6:1; 6:3–8; 6:12; 7:1–10; 7:19–20. Nowszy, 4QQoholeth(b), datowany jest na ok. 50 r. p.n.e. Zawiera on Księgę Koheleta 1:10–14, 15?.

Ogólnie rzecz biorąc, w zwojach znad Morza Martwego zachowały się następujące wersety z Księgi Koheleta:1:10 –14, 15?5:13 –17; 6:1, 3–8, 12; 7:1–10, 19–20.

Chrześcijańskie rękopisy Biblii, pochodzące z około 350 r. n.e., zawierają Stary Testament, w tym Księgę Koheleta.

Papirus Med. 13 (III wiek) zawiera fragment Księgi Koheleta.

Vaticanus (325–350 r. n.e.), Sinaiticus (340–350 r. n.e.) i Alexandrinus (ok. 450 r. n.e.) zachowały w całości Księgę Koheleta.

Pytanie: Którzy z wczesnych pisarzy odwoływali się do Księgi Koheleta?

Odp.: Pisarze z okresu przed nicejskiego, którzy odwoływali się lub nawiązywali do wersetów z Księgi Koheleta, to:

„Pasterz Hermasa” (ok. 115–155 r. n.e.)

Melito/Meleto z Sardes (170–177/180 r. n.e.) wymienia wszystkie księgi Starego Testamentu i uwzględnia w tym spisie wszystkie księgi, które posiadamy, z wyjątkiem Księgi Nehemiasza i Księgi Estery. Fragment 4 z Księgi Wyciągów, str. 759.

Pięć ksiąg Tertuliana przeciwko Marcionowi (207/208 r. n.e.)

Hipolit (222–235/6 r. n.e.) wymienia z nazwy Księgę Przysłów, Księgę Mądrości, Księgę Koheleta oraz Pieśń nad Pieśniami we „Fragmencie komentarza do Pieśni nad Pieśniami”, str. 176

Orygenes (225–254 r. n.e.)

Cyprian, biskup Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.)

Grzegorz Cudotwórca (240–265 r. n.e.) napisał całe dzieło pt. „Metafraza Księgi Koheleta”.

Dionizy z Aleksandrii (246–256 r. n.e.)

Piotr z Aleksandrii (306,285–310/311 n.e.) cytuje Księgę Koheleta 1:15 jako: „W nich bowiem spełnia się to, co powiedział Kaznodzieja”. List kanoniczny, kanon 4, str. 270

Metodiusz z Olimpu i Patary (270–311/312 r. n.e.)

Po soborze nicejskim:

Atanazy (367 r. n.e.) wymienia wszystkie księgi Starego Testamentu w Liście wielkanocnym 39, rozdz. 4, s. 552.

Grzegorz z Nazjanzu (330–391 r. n.e.) wspomina o Księdze Koheleta w swoim wierszu poświęconym Pismu Świętemu. Wiersz Grzegorza znajduje się (w języku greckim) w tomie 37 dzieł Grzegorza w Patrologii Greckiej Migne’a, kolumny 471–474 (Carmina Dogmatica, księga 1, sekcja 1, Carmen XII). Więcej informacji można znaleźć na stronie http://www.bible-researcher.com/gregory.html.

Augustyn z Hippony (388–430 r. n.e.) wspomina o Księdze Koheleta w dziele „O państwie Bożym”, księga 17, rozdział 5, str. 345 oraz księga 17, rozdział 20, str. 358

Epifaniusz z Salaminy (360–403 r. n.e.) wspomina o Księdze Koheleta w dziele „Panarion”.

Cyryl z Jerozolimy (ok. 349–386 r. n.e.) cytuje Księgę Koheleta 9:7,8 jako dzieło Salomona w „Kazaniach” w wykładzie 22, rozdz. 8, s. 152

Jan Chryzostom (zm. 407 r. n.e.) stwierdził, że Księga Koheleta 7:2 została napisana przez Salomona, tom 10, Komentarz do Ewangelii według św. Mateusza, homilia 40, str. 263

Wśród heretyków i dzieł fałszywych

Pelagiański heretyk Teodor z Mopsuestii (392–423/429 r. n.e.) nawiązuje do Księgi Koheleta 12:7 w Komentarzu do Księgi Malachiasza, rozdz. 22, str. 411

Pytanie: Jakie są różnice w tłumaczeniu Księgi Koheleta między tekstem hebrajskim a grecką Septuagintą?

Odp.: Oto kilka z nich. W poniższych przykładach jako pierwszy podano tekst masorecki, chyba że zaznaczono inaczej. Skupiłem się głównie na pierwszym rozdziale, aby uzyskać próbkę całej księgi. Pierwsza wersja to tekst masorecki, a druga to Septuaginta, o ile nie zaznaczono inaczej.

Księga Koheleta 1:1 „król w Jerozolimie” a „król Izraela w Jerozolimie”

Koh 1:6 „wiatr” a „to” zmierza na południe i wraca na północ

Koh1:11 : „to, co minęło” vs. „pierwsze rzeczy”

Koh1:11 : „będzie potem” a „był ostatni”

Koh1:13 : „niebiosa” a „niebo”

Koh1:15 „odważone” kontra „policzone”

Koh1:17 „poświęciłem swoje serce, by poznać mądrość” a „moje serce wiele wiedziało”

Koh 2:3 „głupota” a „radość”

Koh 2:25 „więcej niż ja” (masoretycki, Targum, Wulgata) kontra „bez Niego” (niektóre wersje masoretyckie, Septuaginta, syryjski)

Koh8:10 : „chwała” (hebrajski i Septuaginta, Akwila, Wulgata) kontra „chwała i są zapomniani” (inne teksty hebrajskie)

Koh 9:2 „dobro i zło” (niektóre teksty hebrajskie, Septuaginta, syryjski, Wulgata) kontra „dobro” (większość rękopisów hebrajskich)

Koh 9:14 „pułapki” (tekst masorecki) a „fortyfikacje/urządzenia oblężnicze” (Septuaginta, syryjski, Wulgata)

Koh 12:6 „rozwiązane” (Qere, Targum) a „usunięte” (Kethib) a „złamane” (Septuaginta, Wulgata)

O ile nie zaznaczono inaczej, cytaty biblijne pochodzą z Biblii „The Holy Bible, Berean Standard Bible” (BSB), która została udostępniona w domenie publicznej: https://berean.bible