< Pytanie biblijne z Ewangelii według św. Marka

Pytania odnoszące się do więcej niż jednej Ewangelii są omawiane w tej Ewangelii, w której się pojawiają, lub w sekcji poświęconej Ewangeliom.

Pytanie: Jakie są charakterystyczne cechy Ewangelii według św. Marka?

Odp.: Ewangelia Marka jest ewangelią działania. Marek często używa słowa „natychmiast”. Podkreśla ona Chrystusa jako sługę. Uzdrawiał, nakarmił, wyganiał demony i oddał swoje życie jako okup za wielu. W Ewangelii Marka odnotowano trzynaście cudów. Chrystus jest nadzieją dla prostych ludzi. Kluczowym fragmentem jest Mk 10,45.

Jeśli chodzi o język, niektórzy dostrzegają podobieństwa w słownictwie Piotra i Marka. Marek faktycznie był tłumaczem Piotra. Ewangelia Marka charakteryzuje się najprostszym słownictwem spośród wszystkich ewangelii.

Jeśli chodzi o podobieństwa, około 90% wersetów z Ewangelii Marka ma swoje odpowiedniki w Ewangelii Mateusza.

Jeśli chodzi o fałszywe religie, fragmenty z Ewangelii Marka 1:9-11 oraz Mateusza 3:16-17 są dobrymi przykładami, które pokazują pentekostalistom wyznającym jedność, że Ojciec, Syn i Duch Święty nie są tożsami ani jedynie trzema „trybami” jednej osoby.

P: Co wiemy o Marku jako osobie na podstawie Ewangelii Marka?

Odp.: Marek był tłumaczem Piotra, więc Ewangelię Marka można by w pewnym sensie nazwać „Ewangelią Piotra”. Jednak sam Marek był prawdopodobnie naocznym świadkiem, a jesteśmy tego dość pewni na podstawie szczegółu, którego nikt inny by nie zauważył. Ewangelia Marka 14:51 opowiada o młodym mężczyźnie w Ogrodzie Getsemani, który uciekł nagi. Pierwsi chrześcijanie również uznali Marka za autora tej Ewangelii.

W Ewangelii Marka występuje większa liczba słów łacińskich niż w innych ewangeliach, takich jak: spis ludności, denar, legion i pretorium. Marek to imię łacińskie, a Jan – imię hebrajskie. Komentarz „Bible Knowledge Commentary: New Testament” (str. 99) podaje, że w Ewangelii Marka 5:9; 6:27; 12:15,42; 15:16,39 użyto terminów łacińskich zamiast ich greckich odpowiedników. W dwóch frazach, w Ewangelii Marka 3:6 i 14:65, Marek stosuje konstrukcję łacińską, a nie grecką, tak jakby łacina była jego pierwszym językiem, a greckiego nauczył się później. W Ewangelii Marka 6:48 i 13:35 użyto rzymskiego sposobu liczenia czasu. Wyrażenia aramejskie zostały przetłumaczone na grecki w Ewangelii Marka 3:17; 5:41; 7:11,34; 9:43; 10:46; 14:36; 15:22,34.

Pytanie: Dlaczego w Ewangelii Marka nie ma rodowodu, tak jak w Ewangelii Mateusza i Łukasza?

Odp.: Wydaje się, że cele, jakie przyświecały Markowi podczas pisania, nieco różnią się od celów Mateusza i Łukasza.

Ewangelia Mateusza została napisana raczej z myślą o Żydach, którzy przywiązywali dużą wagę do genealogii, a Mateusz podkreśla, że Chrystus jest królem, a genealogia jest ważna dla królów.

Marka podkreśla, że Chrystus był sługą, i kładzie nacisk na Jego czyny oraz posługę.

Łukasz podkreślał człowieczeństwo Jezusa, a jego dzieło zostało niewątpliwie napisane raczej z myślą o greckich odbiorcach. Łukasz odnotowuje najwięcej przypowieści.

Jan podkreśla, że Jezus jest Bogiem, i skupia się na siedmiu znakach, których dokonał Jezus.

P: Marek, używając słowa „natychmiast”, sprawia wrażenie, jakby posługa Jezusa trwała zaledwie kilka miesięcy – od zbierania zboża podczas żniw w rozdziale 2 do Paschy w rozdziale 11. „Jesus, Interrupted”, str. 42

Odp.: Przeczytałem całą przednicejską literaturę chrześcijańską z wyjątkiem dwóch książek, a także znaczną część zachowanej literatury gnostyckiej i ebionickiej, i nie znalazłem ani jednego przednicejskiego pisarza – chrześcijańskiego czy gnostyckiego – który uważałby, że Marek wskazuje, iż posługa Jezusa trwała zaledwie kilka miesięcy. Badacze powinni uważać, by nie wczytywać w starożytne pisma swoich własnych nowatorskich teorii. Jestem pewien, że różni ludzie mogą znaleźć w Biblii najróżniejsze wrażenia, jeśli tylko wystarczająco się postarają.

P: Czy w Mk 1,2 Marek uzupełnia tutaj fragment z Mal 3,1?

Odp.: Marek sparafrazował Malachiasza tuż przed tym, jak odwołuje się do Izajasza.

W tekście masoreckim Malachiasza 3:1 brzmi: „Oto posyłam mojego posłańca, a on przygotuje drogę przede mną…” (dosłowne tłumaczenie Greena)

W Septuagincie Malachiasza 3:1 brzmi: „Oto posyłam mojego posłańca, a on zbada drogę przede mną…” (Sir Lancelot C.L. Brenton)

W Ewangelii Marka 1:2 czytamy: „Oto posyłam mojego posłańca przed Twoim obliczem, który przygotuje przed Tobą drogę” (dosłowne tłumaczenie Greena). Zwróć uwagę na dodanie słów „przed Twoim obliczem” oraz „Twój/Ciebie” zamiast „mój/Mnie”.

W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

1. Marek zmienił zaimki, co nie zmienia tutaj znaczenia.

2. Ponieważ „przed mną” jest ostatnim wyrażeniem, dodanie „przed Twoim obliczem” w celu powtórnego podkreślenia również nie zmienia znaczenia.

Pytanie: Czy w Mk 1,2 jest napisane „w prorokach”, czy „w proroku Izajaszu”?

Odp.: W tym miejscu występuje wariant rękopiśmienny.

Sformułowanie „w prorokach” występuje w następujących rękopisach: Aleksandryjskim, syryjskim, koptyjskim bohairskim, ormiańskim, etiopskim, Ireneusza oraz w innych rękopisach. Co najważniejsze, to samo podaje lekcjonarz bizantyjski.

Wyrażenie „W proroku Izajaszu” lub „W Izajaszu, proroku” występuje w większości pozostałych rękopisów, w tym w Sinaiticusie, Vaticanusie, koptyjskim rękopisie sahidskim, gotyckim, Bezae Cantabrigiensis itp., gdzie pojawia się wzmianka o Izajaszu. W greckim Nowym Testamencie (Aland i in., wydanie trzecie) tej odmianie przypisano stopień niepewności „A”, co oznacza, że „tekst jest praktycznie pewny” co do wzmianki o Izajaszu.

Jest to interesujące miejsce, w którym Textus Receptus odbiega od rodziny tekstów bizantyjskich, jednak KJV i NKJV podążają za Textus Receptus.

Pytanie: Czy w Mk 1,2 Izajasz powiedział to wszystko?

Odp.: Nie, jest to zestawienie trzech proroctw (Wj 23,20 (LXX), Mal 3,1 (tekst masorecki) oraz Iz 40,3 (LXX)). Komentarz „Bible Knowledge Commentary: New Testament” (str. 102) wskazuje, że odzwierciedla to powszechną praktykę cytowania kilku fragmentów o wspólnym temacie. Każda z tych proroctw łączy pełne nadziei oczekiwanie na poprzednika z ostrzeżeniem w przypadku nieposłuszeństwa. Nazywa się to „łańcuchem świadectw”.

Pytanie: Jakie są różnice między wersami Starego Testamentu w tekście masoreckim a tłumaczeniem Septuaginty (LXX) w Mk 1,2?

Odp.: Mk 1,2 stanowi łańcuch świadectw (zwany również połączeniem) trzech wersetów.

W Księdze Wyjścia 23:20 w tekście masoreckim czytamy: „Oto posyłam przed tobą anioła, aby cię strzegł w drodze i doprowadził cię do miejsca, które przygotowałem”. W tłumaczeniu Septuaginty (LXX) brzmi to: „A oto posyłam mojego anioła przed twoim obliczem, aby cię wprowadził do ziemi, którą dla ciebie przygotowałem”.

W tekście masoreckim Księga Malachiasza 3:1 brzmi: „przetarcie drogi”, podczas gdy w tłumaczeniu Septuaginty (LXX) czytamy: „wytyczenie drogi”.

W tekście masoreckim Księgi Izajasza 40:3 czytamy: „ten, który woła… prostą drogę na pustyni”. W tłumaczeniu Septuaginty (LXX) brzmi to: „ten, który woła… proste ścieżki”.

Tłumaczenie hebrajskie pochodzi z „Literal Translation” Jaya P. Greena. Tłumaczenie Septuaginty pochodzi z przekładu Sir Lancelota C.L. Brentona pt. „The Septuagint: Greek and English”.

Pytanie: Czym dokładnie jest odpuszczenie grzechów, o którym mowa w Mk 1,4?

Odp.: Odpuszczenie grzechów to to samo, co przebaczenie grzechów. Przed czasami Jezusa Izraelici wielokrotnie dokonywali rytualnych obmyć w celu oczyszczenia. W Jerozolimie znajdowało się wiele „mikw”, czyli ceremonialnych basenów do obmywania. Żydzi przeprowadzali również jednorazowe „chrzty” nawróconych pogan, aby zmyć z nich pogańską nieczystość. Chrzest wodny jest czymś, co czynimy jako znak naszego zbawienia. Jest on również przyrzeczeniem dobrego sumienia wobec Boga (1 Piotra 3:21).

Bardziej szczegółową odpowiedź można znaleźć w książce „Trudne powiedzenia Biblii”, str. 404–406.

Pytanie: Skoro w Mk 1:4,9 i Łk 3:3 chrzest miał służyć przebaczeniu grzechów, dlaczego Jezus został ochrzczony, skoro zgodnie z Listem do Hebrajczyków 4:15; 2 Listem do Koryntian 5:21, Ewangelią według św. Jana 8:46 i 1 Listem Piotra 1:19 był bez grzechu?

Odp.: Jan Chrzciciel najwyraźniej miał w głowie to samo pytanie, gdy w Ewangelii Mateusza 3:14 zapytał Jezusa, dlaczego ten przyjmuje chrzest. Jezus nawiązał do odpowiedzi w Ewangelii Mateusza 3:15-16. Jezus nie powiedział, że sam przyjął chrzest dla przebaczenia, ale stwierdził, że miało to na celu „wypełnienie wszelkiej sprawiedliwości”. Mamy naśladować przykład Chrystusa, a Chrystus przyjął chrzest.

P: W Ewangelii Marka 1:5 jest mowa o tym, że cała Judea wyszła, by zobaczyć Jana. Czy oznacza to wszystkich?

Odp.: Nie. Nie jest tam mowa o każdej pojedynczej osobie, ale raczej o tym, że wielu ludzi ze wszystkich części Judei wyszło, by zobaczyć Jana.

Pytanie: Jak w Mk 1,8 Jezus chrzci Duchem Świętym?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę cztery kwestie.

1. Kiedy ktoś pokutuje i wierzy w Chrystusa, zostaje odrodzony w Chrystusie i ochrzczony Duchem Świętym.

2. Wówczas Duch Święty zamieszkuje w niej.

3. Wszyscy chrześcijanie mają Ducha Świętego. (Rzymian 8:10, 11, 15)

4. Otrzymanie Ducha Świętego ma miejsce przed chrztem wodnym, jak pokazuje Dzieje Apostolskie 10:44-48.

P: Czy fakt, że w Mk 1:10 Duch Święty zstąpił z nieba w postaci gołębia, świadczy o tym, że Duch Święty nie jest osobą, jak mogliby sądzić Świadkowie Jehowy?

Odp.: Nie. Zdolność do pojawiania się w postaci gołębia w żaden sposób nie ogranicza inteligencji, emocji ani innych cech Ducha Świętego. Podobnie w Starym Testamencie pojawienie się Boga w postaci płonącego krzewu w żaden sposób nie umniejszało Jego wielkości.

Pytanie: Dlaczego w Mk 1:12 Duch Święty wysłał Jezusa na pustynię, aby był kuszony?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia. Być może należało to załatwić, zanim Jezus mógł rozpocząć swoją służbę. Jeśli jesteś chrześcijaninem, czy są jakieś pokusy, nad którymi musisz nieustannie zwyciężać, zanim Bóg będzie mógł cię wykorzystać w większym stopniu?

Pytanie: Czy w Mk 1,14 „ewangelia królestwa Bożego” to to samo, co „ewangelia Chrystusa”?

Odp.: Tak, z tym wyjątkiem, że w tym czasie Jezus nie głosił jeszcze o swojej śmierci, zmartwychwstaniu i powtórnym przyjściu. To, co Jezus głosił w tym miejscu, stanowiło więc część Jego ostatecznego przesłania.

P: Dlaczego w Mk 1,14-15 Marek rozpoczął od posługi w Galilei, pomijając pierwszą posługę w Judei opisaną w J 1,1-4,54?

Odp.: Jezus rozpoczął swoją posługę w Galilei. Wydarzenia opisane w Ewangelii św. Jana 1:43–2:12 miały miejsce w Galilei. Fragmenty z Ewangelii św. Jana 2:13–4:3 dotyczą Judei, a fragmenty z Ewangelii św. Jana 4:4–42 – Samarii. Marek nie odnotował tych części. Chociaż Marek nie podaje powodu, możliwe jest, że nie towarzyszył Jezusowi podczas wczesnej fazy Jego posługi i nie zapisał tego, co Piotr o tym powiedział.

Na marginesie, Galilea miała zaledwie 30 mil szerokości i 60 mil długości. Dla porównania: Galilea jest nieco większa niż stan Rhode Island (37 mil szerokości i 48 mil długości) oraz Luksemburg (35 mil szerokości i 57 mil długości).

Pytanie: Jak w Mk 1,15 królestwo Boże mogło być blisko?

Odp.: Królestwo Boże było blisko, jest tutaj, w nas, i nadejdzie.

Było blisko: Jezus jest królem królów, a tam, gdzie On jest, można powiedzieć, że królestwo Boże jest blisko.
Jest w nas: Królestwo Boże jest dzisiaj w wierzących. Nie objawiło się jednak w żadnej widzialnej postaci na ziemi. Osoba, która wierzy w Chrystusa, stała się obywatelem Królestwa Bożego.

Nadejdzie: Królestwo Boże nie urzeczywistni się w sposób widzialny na tym świecie, dopóki Mesjasz nie powróci i nie ustanowi swojego królestwa na ziemi.

Pytanie: W jaki sposób, zgodnie z Mk 1,16-18, pozyskiwanie uczniów przypomina łowienie ryb?

Odp.: Oba są sztuką. Oba wymagają cierpliwości, umiejętności, rozeznania, wytrwałości i spokoju. Spokój oznacza ustąpienie na dalszy plan i wysunięcie Chrystusa na pierwszy plan.

Pytanie: Jakie pięć oświadczeń dotyczących swojej władzy wygłosił Jezus w Ewangelii Marka 1,16-45?

Odp.: Oto pięć sposobów, w jakie Jezus potwierdził tu swoją władzę.

Mk 1,16-20 Jezus potwierdza swoją władzę w powoływaniu ludzi na swoich uczniów.

Mk 1,21-22 Jezus potwierdza swoją władzę w nauczaniu.

Mk 1,23-28 Jezus potwierdza swoją władzę nad duchami nieczystymi.

Mk 1,29-34 Jezus potwierdza swoją władzę nad chorobami, zarówno nad gorączką, jak i nad chorobami w ogóle

Mk 1,39-45 Jezus potwierdza swoją władzę szczególnie nad trądem.

Pytanie: W Ewangelii według św. Marka widzimy, że Jezus utrzymywał swoją mesjańską tożsamość w tajemnicy (Mk 1,24; 1,34; 5,43; 8,30; 9,9), ale w pozostałych ewangeliach zazwyczaj zwracał na siebie uwagę ludzi w sposób jawny, przedstawiając się jako Syn Boży poprzez swoje słowa lub czyny. Dlaczego?

Odp.: Na początku swojej posługi wśród Żydów Jezus przedstawiał się jako ten, który czynił dzieła Boże, a później jako Mesjasz, Syn Boży. Ta początkowa dyskrecja nie dotyczy tylko Ewangelii Marka; również w Ewangelii Mateusza 5:1–11:24 nie ma żadnej wzmianki o byciu Mesjaszem ani Synem Bożym. Po śmierci Jana Chrzciciela Jezus zaczyna ujawniać więcej, począwszy od Ewangelii Mateusza 11:27. W Ewangelii Łukasza 6:5 Jezus stwierdził, że jest Panem szabatu, ale nie posunął się dalej, dopóki Ojciec nie dokonał cudu przemienienia w Ewangelii Łukasza 9. Oczywiście, gdy Jezus zapytał Szymona Piotra, za kogo ludzie Go uważają, stał się bardziej bezpośredni.

Pytanie: Dlaczego w Ewangelii Marka 1:24 demony publicznie uznały Jezusa?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia. Być może chciały zbyt wcześnie ujawnić tajemnicę Jezusa jako Mesjasza, ale nie jest to zbyt prawdopodobny powód. Bardziej prawdopodobne jest, że miały nadzieję, iż jeśli uznają Jezusa, On może zostawić demony w spokoju, aby mogły pozostać w ludziach. Być może takie było racjonalne uzasadnienie demonów z , albo też demony niekoniecznie zawsze działają racjonalnie.

P: Czy w Mk 1,24-26 w tym człowieku był jeden demon, czy wiele?

Odp.: Możliwe są obie opcje. W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę cztery kwestie.

1. Kiedy w Mk 1,24 pojawia się słowo „my”, może ono odnosić się do wielu demonów, do jednego demona i tego człowieka, do wielu osobowości w tym człowieku lub do jednego demona.

2. W Mk 1,25-26 Jezus zwracał się do demona tylko jako do jednego.

3. Demon mógł być tylko jednym, ale podawał się za wiele.

4. Nic nie wskazuje na to, że demon musi być istotą indywidualną, taką jak zwierzę. Nic w Piśmie Świętym nie zabrania, by niektóre demony były podobne do roślin lub komórek, które się dzielą, choć Pismo Święte milczy na temat tej spekulacji.

Pytanie: Dlaczego w Mk 1,34; 3,11-12; Łk 4,34-35 i Łk 4,41 Jezus nie pozwolił demonom mówić?

Odp.: Wszystkie te sytuacje miały miejsce na początku działalności Jezusa. W Ewangelii Marka 1:34 czytamy, że stało się tak, ponieważ demony wiedziały, kim był Jezus. Człowiek uzdrowiony na początku działalności Jezusa otrzymał polecenie, by nikomu o tym nie mówił (Ewangelia Marka 1:44-45). Kiedy Piotr wyznał, że Jezus jest Chrystusem, Jezus nakazał wówczas uczniom, by nikomu o tym nie mówili (Mt 16,20; Mk 8,30). Prawdopodobnie powodem tego było to, że Jezus nie chciał jeszcze, aby ogłoszono, że jest Mesjaszem. Chciał, aby ludzie obserwowali Jego życie, nauczanie i cuda oraz mieli czas na podjęcie własnej decyzji.

Więcej informacji na temat tego, dlaczego Jezus chciał, aby w tym czasie pozostało to tajemnicą, można znaleźć w książce „Trudne powiedzenia Biblii”, str. 406–408.

Pytanie: Skoro w Mk 1,37 „wszyscy” szukali Jezusa, to czy naprawdę każda osoba szukała Jezusa?

Odp.: Niemal każda osoba w najbliższej okolicy szukała Jezusa z jakiegoś powodu. Niestety nie oznacza to, że wszyscy szukali u Jezusa zbawienia. Wielu mogło po prostu szukać Jezusa dla dreszczyku emocji związanego z obejrzeniem cudu.

Pytanie: Dlaczego w Mk 1,38 Jezus nie pozostawał zbyt długo w jednym miejscu?

Odp.: Najwyraźniej Jezus nie liczył na to, że powtarzanie tego samego przyciągnie do Niego ludzi. Gdy ludzie mieli już wystarczająco dużo informacji, by podjąć decyzję co do Niego, Jezus udawał się do innych, którzy jeszcze Go nie widzieli.

P: Jakiego rodzaju wątpliwości miał trędowaty w Mk 1,40-41?

Odp.: Trędowaty nie wątpił, że Jezus posiada boską moc, by go uzdrowić, ale wątpił, czy Jezus zechce go uzdrowić. Niektórzy dzisiejsi sceptycy wątpią w moc Boga. Inni natomiast wątpią w miłość Boga lub w to, że chce On się o nas troszczyć.

Jezus pokazał, że osobiście troszczy się o tego człowieka. Zgodnie z Prawem osoba, która dotknęła trędowatego, stawała się nieczysta. Jezus nie tylko wypowiedział słowa uzdrowienia trędowatego, ale go dotknął.

P: Czy w Mk 1,40-44 trędowaty był dobry, czy nie?

Odp.: Trędowaty się zmienił. Nie był ani całkowicie dobry, ani zły przed cudem ani po nim, ale zmienił się po cudzie. Przed cudem trędowaty pokornie przyszedł z prośbą do Jezusa z wiarą, wierząc w moc Chrystusa. Wydawało się jednak, że trędowaty miał wątpliwości, czy Jezus chce go uzdrowić, czy nie. Z drugiej strony trędowaty dał Jezusowi łagodną możliwość wycofania się, gdyby Jezus nie chciał go teraz uzdrowić. Po tym wielkim cudzie trędowaty poczuł potrzebę, by opowiedzieć o tym wszystkim. Zwykle można by pomyśleć, że to coś dobrego. Jednak Jezus poprosił trędowatego, by okazał posłuszeństwo w jeden prosty sposób: nie opowiadając wszystkim o tym cudzie – przynajmniej nie od razu. Trędowaty nie potrafił nawet wykonać tej jednej prostej rzeczy.

Pytanie: Dlaczego w Mk 1,44-45 ten człowiek nie posłuchał Jezusa i opowiedział wszystkim o swoim uzdrowieniu?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia, ale dziś widzimy ludzi, którzy pragną błogosławieństw i dobrodziejstw płynących z chrześcijaństwa, ale nie mają pojęcia o posłuszeństwie ani odpowiedzialności. Poza chrześcijaństwem zjawisko to może być jeszcze bardziej powszechne. Niektórzy postrzegają atrakcyjność ruchu New Age i innych ruchów duchowych jako obietnicę duchowości bez żadnych zobowiązań.

Nie była to kwestia psychologii odwrotnej; Jezus nie chciał, aby ten człowiek przedwcześnie opowiadał o tym innym.

P: Jak w Mk 2,4 udało im się zdjąć dach i spuścić tamtego człowieka na dół?

Odp.: Typowe domy w tamtych czasach były zazwyczaj zbudowane ze strzechy, wyschniętego błota i trochę drewna. Wystarczyło tylko zdjąć strzechę i przekopać się przez wyschnięte błoto.

Mogło to być krępujące zarówno dla paralityka, jak i jego przyjaciół, ale prawdopodobnie nie myśleli o tym, a jedynie o tym, by ich przyjaciel został uzdrowiony. Czy byłbyś gotów przejść przez dach dla przyjaciela?

Pytanie: Dlaczego w Ewangelii Marka 2:7 uczeni w Piśmie uznali, że Jezus bluźni, mówiąc, iż grzechy tego człowieka zostały odpuszczone?

Odp.: Żydzi mieli świadomość, że aby nastąpiło przebaczenie i przywrócenie do społeczności, sprawca musi poprosić o przebaczenie tego, komu wyrządził krzywdę, a ten, kto został skrzywdzony, musi je udzielić. Kiedy Jezus udzielił przebaczenia, stanął w miejscu Boga ( ). Samo „grzeszenie” nie byłoby wykroczeniem przeciwko samemu Jezusowi – chyba że Jezus był Bogiem.

W Ewangelii Marka 2:8-9, choć równie łatwo jest powiedzieć jedno, co drugie, równie niemożliwe jest dla zwykłego człowieka uczynić jedno, co drugie.

Pytanie: Czy w Mk 2,10 byłoby bluźnierstwem, gdyby Jezus powiedział, że grzechy zostały odpuszczone, gdyby Jezus nie był Bogiem?

Odp.: W tym kontekście – tak. Jednak Jezus później ogłosił Boże przebaczenie dla tych, którzy pokutują i zwracają się ku Chrystusowi, a my możemy głosić w imieniu Boga to, co On ogłosił. Dlatego zarówno protestanci, jak i księża mogą ogłaszać, że grzechy danej osoby zostały odpuszczone, ponieważ nie twierdzą, że sami mają taką moc, lecz głoszą to, co powiedział Bóg. Z pewnością byłaby to trudna do przyjęcia wypowiedź w umysłach niektórych słuchaczy Jezusa. Czasami jednak Bóg przekazuje nam trudne słowa, abyśmy je przetrawili i doszli do nowego, głębszego zrozumienia tego, kim On jest.

Pytanie: Czy w Mk 2,15 Jezus miał własny dom?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

1. Matka Jezusa gdzieś mieszkała, a „baza” Jezusa znajdowała się w Kafarnaum, więc być może Jezus miał tam swój dom.

2. Słowo „jego” odnosi się tutaj raczej do Lewiego, a nie do Jezusa, więc mowa jest o domu Lewiego, a nie Jezusa.

3. Oczywiście w innym sensie Jezus, jako Bóg, jest właścicielem wszystkich domów na świecie. Jednak nie jest to znaczenie słowa „jego” w tym kontekście.

Pytanie: Dlaczego w Mk 2,17 Jezus powiedział, że nie wzywa sprawiedliwych?

Odp.: Jezus nie wykluczał nikogo, jak pokazuje List do Rzymian 3:3-10, 23-24, ponieważ nikt nie był sprawiedliwy. Jezus miał tu na myśli, że nie zbawiał tych, którzy uważali się za tak sprawiedliwych, że nie potrzebowali Zbawiciela.

P: Dlaczego w Mk 2,18-20 uczniowie Jezusa nie pościli?

Odp.: Wielu Żydów pościło z powodu zwyczaju i tradycji, a nie z oddania Bogu, i z tego powodu uczniowie nie mieli potrzeby pościć. Chrześcijanie pościją do dziś, aby skupić się na modlitwie oraz jako kolejny sposób wyrażenia swojego smutku lub gorliwości w prośbach kierowanych do Boga.

Z lżejszej strony, wystarczy spojrzeć na dowolnego chrześcijanina, który musi zrzucić kilka funtów, by dostrzec osobę o tak wspaniałym potencjale do wyrażania swoich modlitw poprzez post.

Mówiąc poważnie, chrześcijanie poszczą również po to, by zbliżyć się do Boga. Jezus nie był przeciwny postowi, ale ponieważ uczniowie już przebywali z Nim, nie musieli w tym momencie pościć w tym celu.

Pytanie: Jakie znaczenie mają dwie przypowieści o szatach i bukłakach z Mk 2,21-22 i Mt 9,16-17?

Odp.: Faryzeusze twierdzili, że w tym czasie należy przestrzegać tradycji postu, podczas gdy Jezus głosił, że Ewangelia jest czymś zasadniczo nowym.

Zewnętrznie czasami nie da się naszyć nowych rzeczy na stare, ponieważ stare tego nie wytrzymują.

Wewnętrznie czasami nowa treść nie może zmieścić się w starych formach bez ich zniszczenia.

W szczególności w odniesieniu do Ewangelii nie można jej po prostu „dopasować” do tego, co już wiadomo o Starym Testamencie; nie jest to bowiem jedynie przeformułowanie tego, co znajduje się w Starym Testamencie, ale „tajemnica”, o której wspominało się jedynie w sposób aluzyjny, aż do przyjścia Chrystusa.

Nawiasem mówiąc, nie ma pewności, czy „stare” w tych dwóch przypowieściach odnosiło się do Starego Testamentu, czy też do Starego Testamentu wzbogaconego o tradycje faryzeuszy. Niezależnie od tego, jakie tradycje żydowskie lub inne tradycje religijne dana osoba wyznaje, Dobra Nowina nie jest czymś, co można po prostu nałożyć na jakąkolwiek istniejącą już tradycję. Na koniec, zachowajcie serca otwarte na Boga; Być może zechce On pokazać wam nowe rzeczy, których się nie spodziewacie.

Pytanie: W Mk 2,22 – w jaki sposób organizacje stają się jak stare bukłaki i tracą zdolność dostosowywania się do nowych rzeczy?

Odp.: Kiedy mylą cele z zadaniami. Chociaż zadania mogły pierwotnie dobrze odpowiadać celowi, mogą stać się przestarzałe lub mogą pojawić się ważniejsze zadania. Wtedy nadal realizują pierwotne cele ze względu na tradycję lub po to, by trzymać się ustalonego procesu. Jednak nawet świeże, dobre cele w ramach dobrego procesu nie są w stanie uwzględnić wszystkich przypadków. Kiedy organizacje i ludzie tracą elastyczność w dostosowywaniu się oraz zdolność do kompromisu w sprawach, które nie mają znaczenia, mogą stracić swoją użyteczność.

P: Co w Mk 2,23-24 uznano za niewłaściwe w zbieraniu ziaren?

Odp.: Stary Testament nie mówi, że było w tym coś złego. Jednak faryzeusze uważali każde zbieranie ziarna, bez względu na to, jak niewielkie, za żniwa. Ponieważ zbieranie ziarna było pracą, zabronili tego w szabat.

Pytanie: Czy wydarzenia opisane w Mk 2,26 miały miejsce za czasów Abiatara, czy jego ojca Achimeleka?

Odp.: Sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 909) twierdzi, że jest to „błąd merytoryczny”, ale w tym przypadku się myli. Zarówno Abiatar, jak i Achimelek żyli wówczas, choć ojciec Abiatara, Achimelek, zginął wkrótce potem. Zgodnie z „Encyklopedią trudności biblijnych” (str. 362) greckie sformułowanie epi Abiathar archiereos oznacza po prostu „za czasów Abiatara, arcykapłana”. Abiatar nie tylko żył wówczas, ale był również obecny, gdy to się wydarzyło. Wyrażenie to jest podobne do stwierdzenia „za czasów Dawida, władcy Izraela”, mimo że Dawid został władcą Izraela dopiero później.

Podsumowując, miało to miejsce za czasów Abiatara, który później został arcykapłanem. Jak stwierdza książka „When Critics Ask” (str. 370): „miało to miejsce za czasów Abiatara, ale nie podczas sprawowania przez niego urzędu”.

Pytanie: Czy w Mk 2,27, skoro szabat został ustanowiony dla człowieka (anthropos w języku greckim), oznacza to, że cała ludzkość musi przestrzegać szabatu?

Odp.: Nie, z trzech powodów.

1) Nawet gdyby całej ludzkości nakazano go przestrzegać, to po zmartwychwstaniu Jezusa Nowy Testament w Liście do Kolosan 2:16-17 stwierdza, że szabatów (jak również nowiu księżyca i przepisów żywieniowych) nie trzeba już przestrzegać. Stare Przymierze jest obecnie przestarzałe zgodnie z Listem do Hebrajczyków 8:13.

2) Nawet w czasach Starego Testamentu Bóg nie przekazał nikomu poza Żydami, że mają przestrzegać szabatu. Szabaty, święta i nowie księżyca były trwałym nakazem dla Izraela, zgodnie z 2 Kronik 2:3.

3) W Ewangelii Marka 2:27 słowo „anthropos” jest po prostu ogólnym określeniem mężczyzny (lub człowieka). Nie można jednak nadmiernie podkreślać, że „anthropos” odnosi się wyłącznie do mężczyzn, ponieważ kobiety również miały przestrzegać szabatu. Jednak szabat nigdy nie został nakazany nikomu poza Żydami, ponieważ zgodnie z Księgą Wyjścia 31:12-13 był on znakiem wyłącznie między Bogiem a Izraelem. W niebie i obecnie odpoczynek szabatowy, o którym mowa w Listach do Hebrajczyków 3-4 (który trwa codziennie teraz i w przyszłości), jest oferowany wszystkim wierzącym wymienionym w tym liście.

Ogólnie rzecz biorąc, my i adwentyści dnia siódmego możemy się zgodzić (a przynajmniej powinniśmy się zgodzić), że:

a) Gdybyśmy byli Żydami w czasach Starego Testamentu, powinniśmy byli przestrzegać szabatu.

b) Jednak nawet gdybyśmy byli Żydami w czasach Nowego Testamentu, po zmartwychwstaniu Chrystusa, powinniśmy być posłuszni Pawłowi (a także innym autorom Nowego Testamentu i Jezusowi).

c) Gdy Nowy Testament zmienia, uchyla lub uzupełnia coś z Starego Testamentu, to Nowy Testament ma pierwszeństwo.

d) Powinniśmy bardziej skupiać się na tym, czego Bóg nauczał i co nakazał w Biblii, niż na sprawach, o których Bóg nie wspominał.

Pytanie: Co w Mk 3,6 jest tak hipokrytycznego w zachowaniu faryzeuszy i herodian (zwanych też saduceuszami)?

Odp.: Można postępować „zgodnie z prawem”, a mimo to być złym człowiekiem (niektórzy adwokaci zajmujący się sprawami karnymi dobrze o tym wiedzą). Żydzi mieli przepisy zakazujące zabijania zwierząt w szabat, ale ponieważ nie istniało żadne pisemne prawo zabraniające knucia w szabat spisku mającego na celu zabicie ich Mesjasza, najwyraźniej uznali, że jest to w porządku. Było to na początku służby Jezusa i nawet jeśli nie chcieli uznać Jezusa za swojego Mesjasza, knuli spisek, by zabić człowieka, który z ich punktu widzenia nie złamał żadnego prawa zasługującego na śmierć.

Faryzeusze mieli uparte serca w tym sensie, że postanowili nie dać się pouczyć. Dzisiaj ludzie często nie dają się pouczyć. Czasami nie wynika to z ich wyboru, ale czasami tak właśnie jest.

Ponieważ król Herod stracił Jana Chrzciciela, być może mieli nadzieję, że uda im się przekonać Heroda, by postąpił tak samo z Jezusem.

Pytanie: Dlaczego w Mk 3,11-12 Jezus nie przyjął prawdziwego świadectwa o sobie, skoro pochodziło ono od demonów? Czy istnieją dzisiaj świadectwa, których Bóg nie przyjmuje?

Odp.: Odpowiedź składa się z kilku punktów.

Demony zawłaszczające przesłanie: Gdy ludzie słyszeli, jak demony chwalą Jezusa, mogło się wydawać, że są po Jego stronie. Po odejściu Jezusa ludzie mogli nadal chcieć słuchać tych demonów, bo w końcu chwaliły one Jezusa. Paweł wygnał demona z dziewczyny w Dziejach Apostolskich 16:16-19 z podobnego powodu. Dzisiaj przywódcy sekt często słownie oddają cześć Jezusowi, ale potem nauczają rzeczy, które pokazują, że nie wierzą w to, czego Jezus nauczał i co nakazał.

Bóg zna serca: Jezus nigdy nie przyjmował świadectwa demonów. Jeśli chodzi o ludzi, 1 Księga Samuela 16:7 mówi, że ludzie patrzą na to, co widzą na zewnątrz, ale Bóg patrzy na serce. Bóg mniej interesuje się tym, co mówimy, a bardziej tym, z jakiego serca to mówimy. Dzisiaj niektórzy mogą chwalić Boga na pokaz, ale nie szczerze.

Pytanie: Skoro w Ewangelii według św. Marka 3:14,19 Jezus powołał dwunastu uczniów, to dlaczego jeden z nich, Judasz Iskariota, później Go zdradził?

Odp.: W Dziejach Apostolskich 2:23 czytamy, że Jezus został wydany na śmierć zgodnie z postanowieniem i przewidzeniem Bożym. To Judasz zdecydował się zdradzić Jezusa, ale został postawiony w sytuacji, w której mógł dokonać tego wyboru.

Wiele osób mogło poczuć się zdradzonych przez Jezusa w Ewangelii św. Jana 13:21. Mogliby oni interpretować Jego cuda i twierdzenia w ten sposób, że miał On moc wyparcia Rzymian, a mimo to postanowił tego nie robić. Jeśli uważasz, że Bóg istnieje po to, by służyć twoim celom, prędzej czy później prawdopodobnie poczujesz się również zdradzony przez Boga – dopóki nie uświadomisz sobie, że to my jesteśmy tutaj, by służyć Jego celom, a nie na odwrót.

Pytanie: Dlaczego w Ewangelii Marka 3,14-19 Jezus chciał mieć dwunastu uczniów?

Odp.: Nie wiemy tego na pewno, ale możemy dostrzec co najmniej trzy powody.

Aby mogli uczyć się, przebywając blisko Niego.

Aby Jezus mógł ich wysłać, by głosili Ewangelię

Aby mieli moc uzdrawiania chorych i wypędzania demonów.

Pytanie: Jak myślisz, dlaczego w Mk 3,14-19 Jezus nie wybrał żadnych znawców Pisma Świętego ani osób, które już wcześniej głosiły?

O: Spośród dwunastu uczniów czterech było rybakami, jeden był celnikiem, a jeden zelotą. O pozostałych sześciu nic nie wiemy. Jednak z punktu widzenia świata wszyscy oni wydawali się zwykłymi ludźmi. Nie jest ważne, kim jesteś, gdy przychodzisz do Chrystusa; ważne jest raczej to, kim Chrystus cię czyni.

P: Jak w Mk 3,17 słowo „boanerges” oznacza „synów gromu”?

Odp.: Otrzymali ten przydomek z powodu swojego porywczego charakteru. Słowo „boanerges” jest grecką transliteracją aramejskiego wyrażenia „benai regesh”, co oznacza „synów gniewu”. Jednak związek między „regesh” a „nerges” nie jest zbyt bliski.

P: Co lub kogo w Mk 3,27 określa się tutaj jako „posiadłości szatana”?

O: Są to ludzie uwięzieni w niewoli szatana. Nikt nie lubi, gdy ktoś ingeruje w to, co uważa za swoje, i szatan też tego nie lubi. My jednak mamy zabierać to, co szatan uważa za swoje, i przyprowadzać to do Boga.

Pytanie: Dlaczego w Mk 3,31-35 Jezus wspomniał tutaj o swojej matce, braciach i siostrach?

Odp.: Jezus bez wątpienia kochał i cenił swoją rodzinę, ale nie przedkładał jej nad podążanie za Bogiem i swoją posługę. Jego rodzina przebyła około 30 mil z Nazaretu do Kafarnaum, aby zabrać Jezusa z powrotem, ale Jezus nie zamierzał z nimi iść. My również powinniśmy mieć właściwe nastawienie. Musimy być posłuszni naszym rodzicom w Panu, ale są sytuacje, w których powinniśmy nie słuchać bezpośrednich poleceń rodziców lub sprzeciwić się ich domniemanym życzeniom, jeśli to, czego chcą, nie jest zgodne z wolą Bożą.

Pytanie: Czy w Mk 3,31-35 Jezus zgrzeszył, nie okazując szacunku swojej matce?

Odp.: Nie, ponieważ nie prosili Jezusa, by przerwał nauczanie w połowie i przyszedł do nich właśnie w tym momencie, a Jezus wiedział, że Bóg Ojciec chce, by właśnie teraz nauczał. Rodzina Jezusa uważała, że Jezus postradał zmysły (Mk 3,20-21). Hipotetycznie rzecz biorąc, gdyby Jego matka poprosiła Jezusa, by na stałe zaprzestał nauczania , Jezus musiałby nie posłuchać tego (hipotetycznego) polecenia, aby wykonać polecenie Boże.

Pytanie: Dlaczego w Mk 3,31-35 nie było Józefa?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia. Jednak tradycja kościelna głosi, że Józef był znacznie starszy od Marii i mógł już wtedy nie żyć.

P: Dlaczego w Mk 4,10-20 Jezus wyjaśnił znaczenie tych przypowieści tylko dwunastu uczniom?

Odp.: Pismo Święte nie wyjaśnia, dlaczego tłumy nie słyszały wszystkich wyjaśnień, ale Jezus szczególnie chciał, aby Jego uczniowie nie zrozumieli tego źle. Oczywiście każdy z tłumu, kto tego pragnął, mógł stać się uczniem Jezusa i również uczyć się od Niego oraz od Dwunastu.

W pewnym sensie tak samo jest również dzisiaj. Każdy może usłyszeć coś o Ewangelii, ale jeśli naprawdę chce w pełni ją zrozumieć, musi studiować Słowo Boże i uczyć się wraz z innymi chrześcijanami.

Jednak nawet dla wierzących może to być wysiłek – zgłębianie Pisma Świętego w poszukiwaniu Bożego przesłania. Najwyraźniej Bóg czasami chce, abyśmy musieli się postarać, by poznać Jego prawdę; być może w ten sposób lepiej ją zapamiętamy. Księga Przysłów 25:2 mówi: „Chwałą Boga jest ukrywanie sprawy, a chwałą królów – jej odkrywanie”.

Zobacz książkę „Trudne powiedzenia Biblii”, str. 417–419, gdzie znajdziesz inną, ale uzupełniającą tę odpowiedź.

Pytanie: Dlaczego w Mk 4,11-12 Jezus celowo zaciemniał ewangelię, mówiąc w przypowieściach, tak aby ludzie nie zrozumieli, nie nawrócili się i nie otrzymali przebaczenia? Czyż nie przyszedł po to, aby wszyscy ludzie zostali zbawieni? (Kwestię tę poruszył Ahmad Deedat).

Odp.: Jezus odnosił się do Księgi Izajasza 6:9,10. Jezus mówił w przypowieściach, aby okazać miłosierdzie! Oto cztery punkty wyjaśniające tę odpowiedź.

1) Bóg pragnie, aby wszyscy zostali zbawieni (2 Piotra 3:9; Ezechiela 17:23).

2) Jednak niektórzy zdecydowali się odrzucić Słowo Boże, a to pociąga za sobą konsekwencje w tym życiu. Tacy ludzie stają się nieczuli na to, co słyszą, zatwardzając swoje serca (Księga Wyjścia 8:15, 32; 9:17, 34; List do Rzymian 1:18-20; List do Hebrajczyków 3:12-15; Księga Zachariasza 7:12).

3) Dla ludzi, którzy odrzucają Boga, lepiej jest nie znać prawdy niż poznać ją i odwrócić się od niej, zgodnie z 2 Listem Piotra 2:20-22.

4) Przypowieść jest właściwa, ponieważ ci, którzy chcą podążać za Bogiem, mogą zostać poprowadzeni do zrozumienia jej znaczenia, a ci, którzy nie chcą podążać za Bogiem, nie zrozumieją jej.

Jeśli ktoś już odrzucił prawdę, którą zna o Bogu, Bóg nie ma obowiązku udzielać mu dalszej prawdy.

Pytanie: W Mt 13,1-23; Mk 4,14-20 i Łk 8,5-15, w przypowieści o siewcy, w jaki sposób ludzie przypominają cztery rodzaje gleby?

Odp.: Oto kilka przykładów.

1. Niektórzy od samego początku nie interesują się Ewangelią. Szatan działał tak, aby Ewangelia od początku nie mogła wniknąć w twardą glebę. Niektórzy ludzie są bardzo przeciwni chrześcijaństwu. Inni nie są, ale jak słyszałem, „przyjdą na studium biblijne, jeśli nie będą mieli nic lepszego do roboty”.

2. Niektórzy na początku chcą przyjąć Ewangelię, ale odpadają w obliczu trudności lub prześladowań.

3. Niektórzy ludzie wzrastają w Ewangelii, ale są duszeni przez troski tego życia lub pokusy otaczającego ich społeczeństwa. Materializm, oglądanie treści niemoralnych i przemocy oraz alkoholizm to jedne z większych „cierni”, na które należy uważać w społeczeństwie zachodnim. Jeśli diabeł nie może powstrzymać cię trudnościami, udusi cię rozpraszającymi cię rzeczami.

4. Niektórzy zarówno reagują, jak i wytrwają. Spośród nich różni ludzie przynoszą różne owoce. W tamtych czasach plon w stosunku 10 do 1 był uważany za bardzo dobry, zgodnie z „The Bible Knowledge Commentary: New Testament”, str. 118.

Pytanie: Czy w przypowieści z Mk 4:14-20 siewca nie był zbyt nieostrożny z nasionami?

Odp.: Nie był niedbały, ale hojny w rozsiewaniu nasion – to prawda. Nie ma „piątego rodzaju” gleby, która byłaby urodzajna, gdyby tylko siewca nie zapomniał tam zasiać. Prawda jest taka, że żadna gleba nie mogłaby się usprawiedliwić stwierdzeniem: „Byłabym urodzajną glebą, ale mogę winić siewcę za to, że nie zasiał na mnie nasion”. Można by zarzucić siewcy, że był „zbyt hojny z ziarnem”, dając szansę każdej glebie, nawet jeśli była to sprawa przegrana. Jednak nikt nie może słusznie zarzucić siewcy, że był zbyt skąpy z ziarnem.

Pytanie: Jak w dzisiejszych czasach mamy „świecić”, o czym mowa w Mk 4,21-25; Mt 5,14-16; Łk 8,16-17?

Odp.: Kiedy już przyjdziemy do Chrystusa, nadal pozostajemy na ziemi jako świadkowie Bożej miłości, która świeci przez nas, aby ludzie mogli dostrzec Chrystusa poprzez nasze słowa, czyny i życie. Jesteśmy listem Chrystusa do świata, o którym mowa w 2 Liście do Koryntian 3:3. W rzeczywistości możemy być jedynym listem, jaki niektórzy ludzie przeczytają. 2 List do Koryntian 3:7-18 porównuje chwałę, która dziś w nas jaśnieje, jako bardziej chwalebną niż ta, która jaśniała przez Mojżesza, tak że musiał on zakrywać twarz zasłoną. Tak więc to światło musi jaśnieć z nas, jak mówi 2 List do Koryntian 4:6. Mamy świecić jak gwiazdy na czarnym niebie świata, jak mówi List do Filipian 2:15-16.

Pytanie: Jakie rzeczy, podobnie jak kosz, kradną, ukrywają lub gaszą światło, o czym mowa w Ewangelii według św. Marka 4:21-25?

Odp.: Istnieją dwa rodzaje „koszy”.

W większości przypadków „kosz”, który zasłania światło, to coś, co sami wierzący decydują się nałożyć na swoje światło. Nie chcą mówić ludziom, że są chrześcijanami, albo nie chcą dzielić się swoim życiem i tym, co Jezus w nim uczynił. Prostym, małym krokiem, by to przezwyciężyć, jest rozmowa z innym chrześcijaninem – a ludzie mogą to przypadkowo usłyszeć.

Czasami jednak społeczeństwo nakłada na nas ten „koszyk”, a my po prostu biernie się z tym godzimy. Kiedy chwali się zło, a dobre rzeczy i dobrzy ludzie są poniżani, czy powinniśmy po prostu milczeć? A może w odpowiednim czasie i w odpowiedni sposób powinniśmy zabrać głos, bronić uciśnionych i pomagać tym, którzy potrzebują wsparcia?

Pytanie: Jakie rzeczy zostaną później ujawnione, o czym mowa w Mk 4,22?

Odp.: Każdy uczynek, dobry i zły, zostanie ujawniony w dniu sądu. Zgodnie z Ewangelią według św. Mateusza 12:36-37 będziemy musieli zdać sprawę z każdego bezsensownego słowa, które wypowiemy. Bóg jest sędzią charakteru, a ktoś kiedyś powiedział, że charakter to to, kim jesteś, gdy myślisz, że nikt nie patrzy.

P: Co oznacza stwierdzenie zawarte w Mk 4,24; Łk 6,38 i innych wersetach, że miarą, jaką używasz/dajesz, będzie miara, jaką otrzymasz?

Odp.: Wszystkie te wersety mówią w istocie: „korzystaj z tego, bo inaczej stracisz”, ale istnieją trzy zastosowania tej zasady.

Ewangelia Marka 4:24 podkreśla, że im więcej korzystasz z Bożej mądrości i darów, tym więcej zostanie ci dane. Jeśli nie wykorzystasz tego niewielkiego, co masz, nawet to zostanie ci odebrane.

Łk 6,38 jest podobny, ale kładzie nacisk na to, co dajesz innym – czy to dobre rzeczy, czy też przebaczenie i miłosierdzie, o czym wspomina Łk 6,37.

Mateusz 18:35; 6:12 nauczają, że Bóg nam przebaczy, tak jak my przebaczamy innym. Miara miłosierdzia i przebaczenia, jaką okazujemy innym, pokazuje, co sami otrzymamy.

Podsumowując: niektóre aspekty Bożego sądu na końcu czasów oraz błogosławieństwa w tym życiu są absolutne i niezmienne dla wszystkich. Niektóre aspekty zależą od wiedzy, jaką posiada dana osoba (Rzymian 4:15; 5:13; 2 Piotra 2:21-22 itp.). Niektóre aspekty tego, co dana osoba otrzyma, zależą od tego, co daje innym.

Pytanie: Jaki jest sens tej przypowieści z Mk 4,26?

Odp.: Jest to jedyna przypowieść występująca wyłącznie w Ewangelii według św. Marka. Ani osoba siejąca ziarno, ani gleba, która je przyjmuje, nie dostrzegają tego, co się dzieje w trakcie wzrostu ziarna. Widzą jedynie wynik i korzyść.

Pewnego razu mały chłopiec zasadził ziarenko grochu w kubeczku z ziemią. Podlewał je i zapewniał mu słońce, ale roślina grochu nigdy nie wyrosła. Nie rozumiał, dlaczego. Każdego dnia wyjmował ziarenko, aby sprawdzić, jak się ma. Czasami zbytnio skupiamy się na wynikach, które widzimy od razu, przez co możemy przeoczyć rzeczy ważniejsze.

Pytanie: Dlaczego w Mk 4,31 napisano, że ziarno gorczycy jest najmniejsze ze wszystkich nasion, skoro istnieją nasiona mniejsze?

Odp.: Ziarna gorczycy są niezwykle małe; około 725–760 z nich waży jeden gram. Nie są one jednak najmniejszymi nasionami roślinnymi na świecie. Były to najmniejsze nasiona, jakie ludzie wysiewali na polach, i najmniejsze, jakie znali w tamtych czasach.

P: Dlaczego w Mk 4,32 roślina gorczycy jest największą ze wszystkich ziół, skoro istnieją większe zioła?

Odp.: Jezus nie próbował tutaj udzielać lekcji botaniki. Jezus przemawiał z myślą o swoich słuchaczach i używał terminów, które oni rozumieli. Roślina gorczycy była największą ze wszystkich roślin, które oni uznawali za zioła.

P: Czy w Mk 4,33 ptaki są tutaj dobre, czy złe?

Odp.: Chociaż ptaki były złe w Ewangelii Marka 4:4, tutaj mają charakter neutralny. Symbolizują one ludzi, którzy czerpią korzyści z gałęzi drzewa, nie wkładając żadnego wysiłku w jego zasadzenie.

P: Dlaczego w Mk 4,34 Jezus nauczał wszystkiego w przypowieściach?

Odp.: Stosując tę szczególną formę nauczania, Jezus mógł uczyć tych, którzy chcieli się uczyć, i ukrywać to przed tymi, którzy nie chcieli za Nim podążać.

P: Jak to się stało, że w Mk 4,38 Jezus spał na łodzi podczas burzy?

O: Jezus mógł być zmęczony po całym dniu nauczania. Ponadto być może Ojciec chciał, aby Jezus właśnie w tym momencie pogrążył się w głębokim śnie, aby pokazać uczniom, jak ważne jest, by prosili.

P: Jak to się stało, że w Mk 4,39 wiatr ucichł tak nagle?

Odp.: Wiatr jest wynikiem różnic ciśnienia między dwoma obszarami. Chociaż wiatr może nagle ustać w sposób naturalny, ten fragment wskazuje, że ustanie wiatru było cudem. Termin przetłumaczony na angielski jako „be still” (pephimoso w języku greckim) to „ ”, co dokładniej można przetłumaczyć jako „be muzzled”, tak jak w Ewangelii Marka 1:25. Jest to termin techniczny oznaczający pozbawienie demona jego mocy, zgodnie z „The Bible Knowledge Commentary: New Testament”, str. 122 oraz „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 8, str. 656.

Pytanie: W Mk 4,39 szalejące wichury były dość niebezpieczne, a rybacy wiedzieli, że grozi im realne niebezpieczeństwo, gdyby nie osoba, z którą siedzieli w łodzi. Jak w obliczu burz, z którymi spotykamy się w życiu, możemy mieć pewność, że jesteśmy „w łodzi” z Jezusem?

Odp.: Są dwa aspekty.

Dołącz do Jego grona: Po pierwsze, upewnijmy się, że naprawdę podążamy za Jezusem tam, dokąd On nas prowadzi, a nie tylko prosimy Jezusa o pomoc w dotarciu tam, gdzie sami chcemy się udać. Kiedy Bóg zamyka drzwi, możesz usilnie próbować je ponownie otworzyć i czasami ci się to udaje. Jednak ostatecznym rezultatem nie będzie sukces, a raczej porażka.

Wpuść Go do swojej łodzi: Po drugie, nie zapraszaj Jezusa tylko do swojego życia, ale zaproś Go do każdego jego aspektu. Czy są w twoim życiu sprawy, których nie powierzyłeś Bogu, mówiąc Mu raczej: „W porządku, tą częścią zajmę się sam”? Są w życiu sprawy, w których Bóg chce, abyś sam rozważał różne alternatywy i uczył się podejmować dobre decyzje. Ale tak jak twoje dzieci czasami podejmują złe (miejmy nadzieję, że drobne) decyzje i uczą się na swoich błędach, tak i twój Ojciec Niebieski może pozwolić ci podejmować złe decyzje i wyciągać z nich wnioski. Daj jednak Bogu okazję, by do ciebie przemówił, i z radością pozwól Mu zmienić twoje decyzje.

P: Gdzie w Mk 5,1 znajduje się kraina Gadareńczyków?

Odp.: Jest to obszar w pobliżu miasta Gerasa, które leżało około 35 mil na południowy wschód od Morza Galilejskiego, na terenie dzisiejszej Jordanii. Jedną milę na południe od współczesnej wsi Khersa znajduje się strome wzgórze oddalone o 40 jardów od brzegu. Dwie mile dalej znajdują się grobowce jaskiniowe, które najwyraźniej służyły również jako domy.

Pytanie: W Mk 4,39 Jezus w bardzo różny sposób postąpił wobec uczniów, którzy Go tam pytali, oraz wobec demonów i ludzi, którzy Mu się sprzeciwiali. Jak powinniśmy postępować z ludźmi, którzy w różny sposób nas kwestionują lub sprzeciwiają się nam?

Odp.: Oto sześć kroków, które warto rozważyć.

Krok 1: Zanim zajmiemy się kimkolwiek innym, musimy najpierw uporać się z samym sobą i z wszelką dumą, jaką możemy w sobie nosić. Niektórzy uważają, że każda krytyka ich działań lub decyzji jest atakiem na ich osobę. Nie rozumieją oni, czym w czasie wojny jest „lojalna opozycja”. Niektórzy sądzą, że zawsze muszą podejmować właściwą decyzję, a jeśli tak nie jest, boją się, że ktoś może odkryć, iż popełnili błąd. Upewnij się, że nie masz nic przeciwko temu, by inni widzieli, że popełniasz błędy, zanim w ogóle spróbujesz zająć się innymi. Wreszcie, słuchaj uważnie. Czasami osoba, która z tobą rozmawia, myli się i NIE powinieneś stosować się do jej rad, ale w środku jej błędnej sugestii może kryć się ziarno prawdy, które i tak warto rozważyć. Umiej to dostrzec.

Krok 2: Uświadom sobie, że nie każdy, z kim rozmawiasz, sam wykonał krok 1. Spróbuj ocenić, czy dana osoba będzie traktować każdą krytykę jako osobisty atak na siebie. Kiedy mówisz, potwierdź jej wartość, podkreśl działanie lub decyzję, którą podjęła błędnie, oraz co należy teraz z tym zrobić.

Krok 3: Kiedy ludzie udzielają ci rady, o której wiesz, że nie należy jej stosować, grzecznie wyjaśnij, dlaczego nie zamierzasz jej zastosować – przynajmniej na tyle, na ile pozwolą ci mówić. Nie pozwól, by to, co uznajesz za dobre, było przedstawiane jako złe, jak mówi List do Rzymian 14:16.

Krok 4: Gdy ludzie udzielają ci rady, której powinieneś się trzymać, szybko się z nią zgódź, podziękuj im za pouczenie lub pomoc, a następnie zastosuj się do niej. Nie ma potrzeby kłócić się o to, co uważasz za słuszne, tylko po to, by zachować twarz. Nie ma znaczenia, czy osoba udzielająca dobrej sugestii jest dzieckiem, czy zajmuje niższe stanowisko niż ty. Jeśli to dobra rada, zastosuj się do niej mimo wszystko.

Krok 5: Gdy uważasz, że rada nie jest ani szczególnie dobra, ani szczególnie zła, bądź gotów pójść na kompromis. Jeśli druga strona jest w tej sprawie zdecydowana, zastanów się, ile szkody lub krzywdy wyrządziłoby, gdybyś po prostu zgodził się w sprawie, która dla ciebie jest nieistotna. Jest to szczególnie przydatne w małżeństwie.

Krok 6: Gdy dana osoba zajmuje pozycję wyższą od ciebie – na przykład jest szefem, urzędnikiem państwowym lub twoim mężem – a jej polecenie lub rada nie są słuszne, sytuacja może być trudna. Najpierw spróbuj wyjaśnić jej zalety innego rozwiązania. Jeśli jednak nadal nie chce cię słuchać, może to oznaczać, że się mylisz lub że masz rację, ale nie wiesz czegoś, co ona wie. Z drugiej strony może się zdarzyć, że ta osoba podejmuje w tej sprawie nierozsądną decyzję. Po tym, jak ją ostrzegłaś – co (zazwyczaj) jest twoim obowiązkiem – czasami musisz się z tym pogodzić.

P: Jak to możliwe, że w Mk 5,3-4 ten opętany przez demona człowiek był tak silny, że potrafił zerwać łańcuchy i kajdany?

Odp.: Nawet ludzie, którzy nie są opętani przez demony, potrafią dokonywać niezwykłych wyczynów siłowych w stresujących sytuacjach, w których chodzi o życie i śmierć. Słyszałem o alarmie dotyczącym grożącej eksplozji w zakładzie chemicznym (która na szczęście nie nastąpiła), a jeden z operatorów przeskoczył ogrodzenie z siatki o wysokości ośmiu stóp. Kiedy wrócił do zakładu, patrzył na to ogrodzenie z podziwem, bo prawie nie mógł uwierzyć w to, co zrobił.

Słyszałem również o kobiecie, która – gdy zaparkowany samochód miał właśnie przygnieść jej dziecko – podniosła róg tego samochodu.

P: Dlaczego w Mk 5,6 człowiek opętany przez demona biegł do Jezusa, by Go czcić?

Odp.: Chociaż Pismo Święte tego nie wyjaśnia, oto jedna z hipotez. Jeśli demon sądził, że Jezus przybywa po niego i że nie ma ucieczki, być może chciał pobiec do Jezusa jako pierwszy, by błagać Go o łaskę. Demon wiedział, że Jezus nadchodzi, i w desperacji oddał Mu hołd, prosząc, by oszczędził mu męki, mimo że to właśnie demon dręczył tego człowieka.

Na marginesie, podczas gdy poprzednia historia pokazała władzę Jezusa nad siłami natury wykorzystywanymi przez demony, ta ilustruje bezpośrednio władzę Jezusa nad demonami.

Pytanie: Dlaczego w Mk 5,9 i Łk 8,30 imię demona brzmiało „Legion”?

Odp.: Rzymski legion liczył około 5 000 do 6 000 żołnierzy. Innymi słowy, ten człowiek nie miał jednego problemu z demonem, miał 5 000 lub 6 000 problemów z demonami. Bóg nie dba o to, ile mamy problemów – Pan może je wszystkie rozwiązać.

Można się zastanawiać, czy każdy z obecnie istniejących demonów istniał niezależnie od czasów Ogrodu Edenu, czy też nie. Być może demony mogły się rozmnażać (podobnie jak zarazki) zarówno poza człowiekiem, jak i w jego żyznej glebie. To jednak tylko spekulacje.

Pytanie: Dlaczego w Mk 5,10-14 i Łk 8,32 Jezus wydawał się „zawierać umowę” z demonami?

Odp.: Chociaż Jezus miał taką swobodę, Pismo Święte nie mówi w rzeczywistości, że uczynił coś więcej niż tylko udzielił im pozwolenia. Jezus niekoniecznie wyświadczył demonom jakąkolwiek przysługę; świnie utonęły.

P: Czy w świetle Mk 5,10-14 chrześcijanie powinni dziś zawierać umowy z demonami?

Odp.: Nie ma żadnych dowodów, że powinniśmy. Nie dysponujemy taką wiedzą, jaką posiadał Jezus. Biorąc pod uwagę, że demony postrzegają rzeczywistość w innym wymiarze niż my, mogą być bardziej inteligentne, a nie ma żadnej gwarancji, że są uczciwe lub godne zaufania, nie wydaje się, aby istniała jakakolwiek istotna potrzeba, by w ogóle rozmawiać z jakimkolwiek demonem, z wyjątkiem nakazania im, by zostały związane lub by odeszły.

P: Dlaczego w Mk 5,12 i Łk 8,30-33 demony chciały wejść w świnie?

Odp.: Pismo Święte daje nam jedynie najkrótszy wgląd w sposób myślenia demona. Najwyraźniej doszły one do wniosku, że wejście w świnie było w tym momencie lepszym rozwiązaniem niż pójście do otchłani.

Pismo Święte nie mówi, czy demony celowo doprowadziły do utonięcia świń, czy stało się to przypadkowo, ani nawet czy w ogóle wiedziały, że świnie utoną. Wreszcie, Pismo Święte nie wyjaśnia, czy demony i szatan są całkowicie przy zdrowych zmysłach, czy też czasami popadają w obłęd.

P: Co każdy powinien wywnioskować z tego wydarzenia opisanego w Mk 5,13 na temat opętania przez demony?

Odp.: Celem opętania przez demony jest zniszczenie ich nosicieli, czy to świń, czy ludzi. Osoby, które twierdziły, że komunikują się z demonami, często żyły krócej. Jeśli ktoś bawi się okultyzmem lub traktuje to poważniej, należy zapytać go, dlaczego? Czy regularnie wprowadzają truciznę do swojego krwiobiegu? Jeśli nie chcą tego robić, to dlaczego mieliby chcieć rozmawiać z demonami, które zabiłyby ich tak samo, jak zabiły świnię?

P: Dlaczego w Mk 5,13 Jezus rzekomo zniszczył 2000 świń, aby uzdrowić jednego człowieka? (Kwestię tę poruszył Ahmad Deedat.)

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

a) Zakładam, że Deedat zgodziłby się, iż jesteśmy warci więcej niż wiele świń. Ludzie, czy to w Arabii Saudyjskiej, Indiach, czy na Zachodzie, nieustannie zabijają wiele zwierząt w celu pozyskania pożywienia. Te świnie, hodowane przez nie-Żydów mieszkających po wschodniej stronie Morza Galilejskiego, były przeznaczone na mięso, ponieważ w przeciwieństwie do owiec czy krów mlecznych nie ma innego celu hodowli świń.

b) To demony, a nie Jezus, zabiły świnie. Kiedy legion demonów opuścił tego człowieka, weszły one w świnie, co doprowadziło do ich utonięcia.

c) Zaskakuje mnie, że Deedat udaje współczucie dla tych świń, podczas gdy Koran opowiada o proroku Boga, mądrzejszym od Mojżesza, który po prostu podszedł do małego chłopca i skręcił mu kark, zabijając go. (Nie, chłopiec nie został potem wskrzeszony ani nic takiego; po prostu pozostał martwy.) Znajduje się to w surze 18:63-82. W hadisach Bukhari, tom 1, księga 3, nr 124, str. 92, rozwinięta jest historia al-Khidra. Abu Dawud, tom 3, nr 4688–4690, str. 1319

tłumaczy to stwierdzeniem, że chłopiec, którego zabił al-Khidr, urodził się jako niewierny. Czy zatem bycie małym chłopcem, który nie wierzył w Boga, wystarczyło, by w oczach muzułmanów zasłużyć na złamanie karku?

Pytanie: Dlaczego w Mk 5,17 i Łk 8,37 tłum poprosił Jezusa, by odszedł?

Odp.: Ci ludzie wyraźnie dostrzegali dobroć i moc Jezusa, a mimo to prosili Go, by odszedł. Hodowali świnie, na które nie było popytu wśród ludu Bożego przestrzegającego Bożego prawa.

Jednym z błędnych przekonań jest to, że ludzie muszą się zmienić, zanim przyjdą do Chrystusa. Nie muszą, ponieważ nie są w stanie tego zrobić o własnych siłach. To Jezus ich zmieni. A co, jeśli nie chcą się zmienić? Wtedy nie będą chcieli przyjść do prawdziwego Jezusa.

Dzisiaj typową reakcją ludzi całkowicie niegodziwych, widzących dobroć i czystą miłość Boga, jest próba pozbycia się jej. Dotyczy to zwłaszcza tych, którzy dziś duchowo „sprzedają świnie”. Ale ci ludzie byli inni; nie wydawało się, by mieli coś przeciwko Jezusowi osobiście (w przeciwieństwie do uczonych w Piśmie i faryzeuszy). Raczej Jezus, choć był interesujący i potężny, był dla ich obecnego stylu życia gościem zbyt kosztownym.

Pytanie: Dlaczego w Mk 5,18-20 Jezus nie pozwolił temu człowiekowi towarzyszyć Mu?

Odp.: Jezus bez wątpienia dostrzegał, że przebywanie tego uwolnionego mężczyzny wśród tych, którzy go znali, będzie większą służbą niż wysłanie tego, który stał się już normalnym poganinem, do Żydów, którzy go nie znali i widzieli już cuda Jezusa.

Dzisiaj możemy naturalnie mieć skłonność do angażowania się w bardziej „efektowną” posługę, ale Bóg może mieć dla nas większy cel, wysyłając nas gdzie indziej lub zatrzymując nas tam, gdzie jesteśmy. Zamiast pytać, dlaczego Bóg nie umieści cię w posłudze gdzie indziej, powinieneś raczej zapytać, jak możesz być bardziej skuteczny tam, gdzie jesteś.

Pytanie: Dlaczego w Ewangelii według św. Marka 5:27-34, kiedy kobieta cierpiąca na krwotok dotknęła Jezusa, Jezus publicznie zapytał, kto Go dotknął?

Odp.: Istnieją dwie możliwe odpowiedzi.

1. Ponieważ Jezus, przychodząc na ziemię, przyjął na siebie pewne ograniczające cechy ludzkie, takie jak brak wszechwiedzy, naprawdę nie wiedział, kto został cudownie uzdrowiony poprzez dotknięcie Go.

2. Niezależnie od tego, czy Jezus wiedział, kto to był, chciał, aby ona wystąpiła naprzód. Była tu pewna niedokończona sprawa, a mianowicie to, że Jezus chciał z nią porozmawiać i ogłosić, że to jej wiara ją uzdrowiła, oraz że ma odejść w pokoju i zostać uwolniona od cierpienia.

Pytanie: Skoro w Mk 5,30-33 Jezus mógł wiedzieć, co kryje się w sercu danej osoby, dlaczego w ogóle ją o to zapytał?

Odp.: Jezus zapytał dla jej dobra, a nie dla swojego. Chciał jej pomóc, ale chciał, by to ona pierwsza o to poprosiła.

Pytanie: Dlaczego w Mk 5,35 i Łk 8,49 powiedziano, by nie niepokoić Jezusa po śmierci córki Jaira?

Odp.: Chociaż Jezus potrafił uzdrawiać chorych, prawdopodobnie sądzili, że nawet On nie jest w stanie wskrzesić zmarłych.

P: Dlaczego w Mk 5,39 i Łk 8,52-53 Jezus powiedział, że córka Jaira nie umarła, lecz śpi?

Odp.: Istnieją dwie możliwe odpowiedzi.

Śpiączka: Być może córka rzeczywiście nie była martwa, a jedynie znajdowała się w stanie śpiączki bliskiej śmierci. Pismo Święte nie mówi wprost, że była martwa. Raczej Łk 8,49 mówi, że inni twierdzili, iż jest martwa, Łk 8,53 mówi, że „wiedzieli”, iż jest martwa, a Łk 8,55 mówi, że jej duch „powrócił”. Jednak bardziej prawdopodobna jest kolejna odpowiedź.

Śmierć: W rzeczywistości była martwa. Jednak śmierć uważa się za ostateczny stan fizyczny, a Jezus posłużył się metaforą, że ona po prostu śpi, ponieważ wiedział, że ją wskrzesi.

Pytanie: Dlaczego w Mk 5,41 i Łk 8,54 Jezus powiedział: „Dziewczynko, wstań”?

Odp.: Gdyby Jezus po prostu powiedział „wstań”, być może wszyscy zmarli by powstali. Nie byłoby dobrze, gdyby Jezus powiedział „wstań”, wszyscy zmarli by powstali, a potem Jezus dodał: „ale po namyśle…”

P: Dlaczego w Mk 5,42 i Łk 8,56 Jezus powiedział rodzicom dziewczynki, żeby nikomu nie opowiadali o tym cudzie?

Odp.: Być może chodziło tu o moment; być może Jezus nie chciał, aby o tym cudzie mówiono, gdy przebywał w mieście. Ludzie z pewnością w końcu by się o tym dowiedzieli, ale Jezus nie chciał, aby kolejni ludzie próbowali podążać za Nim „tylko dla popisu”.

P: Dlaczego w Mk 5,41 i 7,34 Marek wyjaśnia swoim czytelnikom wyrażenia aramejskie?

Odp.: Ewangelia Marka została napisana w języku greckim i choć wielu mieszkańców Palestyny posługiwało się obydwoma językami, Marek przewidział, że wielu jego greckich czytelników może nie rozumieć terminów aramejskich. W przeciwieństwie do tego Papiasz twierdzi, że Ewangelia Mateusza została najpierw spisana w języku hebrajskim. Należy jednak zwrócić uwagę na niejasności związane z tym stwierdzeniem, o których mowa w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 8, str. 11–12.

Pomocny komentarz na ten temat znajduje się w sceptycznym „Asimov’s Guide to the Bible” (s. 911). Asimov twierdzi, że styl Marka wydaje się bliższy aramejskiemu niż nawet styl Mateusza. „W rzeczywistości część niedoskonałości greckiego tekstu tej Ewangelii wydaje się wynikać z tego, że zawiera on liczne aramejskie formy wyrazu, przetłumaczone dosłownie, tak jakby Marek pisał po grecku, ale myślał po aramejsku”.

Pytanie: Czy w Mk 5,41 Jezus mówił po aramejsku czy po grecku?

Odp.: Jezus z pewnością mówił po aramejsku, o czym świadczą Jego aramejskie wyrażenia. Jednak wielu mieszkańców Galilei i Dekapolu posługiwało się obydwoma językami, ale lepiej czuli się w języku greckim. Ponieważ Jezus pochodził stamtąd, prawdopodobnie zwracał się do ludzi w obydwu językach.

Oto konkretne zapiski aramejskich wyrażeń

A1. „Synowie gromu” Mk 3,17

A2. „Dziewczynko, mówię ci, wstań!” Mk 5,41

A3. „Otwórz się / Otwórz się całkowicie” (ephphatha) Mk 7,34

A4. „pustogłowy” – Ewangelia według św. Mateusza 5:22

A5. „Abba, Ojcze” Mk 14,36

A6. „Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił?” Mateusz 27:46; Marek 15:34

A7. „czy uzdrowi w szabat, aby mogli znaleźć powód do oskarżenia go” (Łk 6,7) to greckie wyrażenie o specyficznej gramatyce (zależny bezokolicznik uzupełniający), które według książki *A Wandering Aramean*, str. 12–13, może sugerować niuans aramejski.

W wizji Pawła opisanej w Dziejach Apostolskich 26:13-15 Jezus mówił po hebrajsku.

Oto cztery rzeczy wskazujące, że Jezus posługiwał się również językiem greckim.

G1. Ewangelia Mateusza 16:15-18 (Petros, Petra)

G2. Imiona Filip i Andrzej były greckie. Imię Bartymeusz jest hybrydą aramejsko-grecką, zgodnie z „Dictionary of Jesus and the Gospels”, str. 316.

G3. Kiedy Jezus udał się na północ z Palestyny do Tyru i rozmawiał z kobietą syro-fenicką (Ewangelia według św. Marka 7:24-29), jest niezwykle prawdopodobne, że mówiła ona wyłącznie po grecku.

G4. Wreszcie trudno byłoby uwierzyć, że skoro co najmniej trzy Ewangelie zostały pierwotnie napisane w języku greckim, a Paweł i inni pisali listy w tym języku, Jezus nie znałby języka, którym posługiwali się nawet galilejscy rybacy.

Sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova, str. 911, również omawia aramejskie wyrażenia Jezusa.

Pytanie: Czym była „ojczyzna” Jezusa, o której mowa w Mk 6,1?

Odp.: Był to region wokół Nazaretu w Galilei.

Pytanie: Dlaczego w Mk 6,1-6 wielu mieszkańców rodzinnego miasta Jezusa nie wierzyło w Niego?

Odp.: Niektórzy wierzyli. Jednak wielu ludziom trudno było pojąć, że ktoś, kto kiedyś był dzieckiem i dorastał w pobliżu miejsca, gdzie oni sami dorastali, mógłby być kimś wielkim, a tym bardziej Mesjaszem.

Pytanie: Jakie są, w kontekście Mk 6,1-6, przykłady tego, w jaki sposób ludzie dzisiaj traktują Jezusa jako coś oczywistego, nie odrzucając Go jednak wprost?

Odp.: Zarówno niewierzący, jak i wierzący mogą traktować Jezusa jako coś oczywistego.

Niewierzący mogą traktować Jezusa jako coś oczywistego, wiedząc, że On zawsze tam był. Kiedy zmęczą się swoim dotychczasowym życiem, myślą, że zawsze mogą się do Niego zwrócić. Nie wiemy jednak, kiedy nasze życie się skończy, i tak naprawdę nie mamy pewności, czy w ogóle doczekamy jutra.

Wierzący, którzy już oddali swoje życie Chrystusowi, również mogą traktować Jezusa jako coś oczywistego. Ich miłość może ostygnąć, a oni mogą mieć świadomość, że zawsze mogą okazać skruchę i powrócić do Niego. Jednak ponownie – tak naprawdę nie wiemy na pewno, czy w ogóle doczekamy jutra. Najlepszym momentem na pogodzenie się z Bogiem jest właśnie teraz.

Pytanie: Jak w kontekście Mk 6,3 można zachęcić ludzi, by nie traktowali Jezusa jako coś oczywistego?

Odp.: Módl się za nich i postaraj się, by spojrzeli na Jezusa świeżym okiem. Zastanów się, co On wycierpiał dla nas (List do Hebrajczyków 12:2-3). Zastanów się, dlaczego Jezus chciał to uczynić, jak czytamy w środkowej części wersetu 12:2 Listu do Hebrajczyków. Wreszcie, „skup się na nagrodzie” i pamiętaj o celu, jakim jest przebywanie z Jezusem w niebie na zawsze.

Pytanie: Czy fakt, że Jezus nie był w stanie dokonać żadnych cudów, jak podaje Mk 6,5, dowodzi, że nie jest Bogiem, jak twierdzą Świadkowie Jehowy w publikacji „Rozważania na podstawie Pisma Świętego”, str. 150 (1989)?

Odp.: Nie. W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

Na ziemi Jezus dobrowolnie ogołocił samego siebie, przyjmując postać niewolnika, jak mówi List do Filipian 2:6-7. Jezus doświadczył posłuszeństwa, cierpienia i fizycznego bólu podczas swojego pobytu na ziemi.

Decyzja o niedokonywaniu cudu to coś innego niż fizyczna niemożność jego dokonania. Niezależnie od tego, że Jezus się ogołocił, Bóg Ojciec mógłby zdecydować się na dokonanie cudu, ale ze względu na brak wiary ze strony ludzi nie postanowił tego zrobić.

Pytanie: Dlaczego, jak podaje Mk 6,5, Jezus nie był w stanie dokonać żadnych wielkich cudów w swoim rodzinnym mieście?

Odp.: Ponieważ ludzie na ogół nie chcieli wierzyć w chłopca z ich miasta, dokonanie cudu nie wzmocniłoby ich wiary. Mogło to być również aktem miłosierdzia ze strony Jezusa. 2 List Piotra 2,21-22 mówi, że lepiej jest dla kogoś nie znać drogi prawdy, niż ją poznać i odwrócić się od niej.

Pytanie: Dlaczego w Mk 6,8-9 uczniowie nie mogli zabrać ze sobą torby, chleba ani miedzianych monet w pasach?

Odp.: Po prostu dlatego, że nasz Pan im tego zabronił. Możemy przypuszczać, że chciał, aby polegali na Bogu i innych, a nie na swoich zasobach finansowych.

Pytanie: Dlaczego w Mk 6,10 i Łk 9,4–5 nie wolno im było odwiedzać wielu domów w jednym mieście?

Odp.: Jezus tego nie wyjaśnił, ale możemy dostrzec szereg praktycznych powodów, dla których nie należało odwiedzać wielu domów.

1. Istniało większe ryzyko, że ludzie poczują się urażeni, że dojdzie do nieporozumień lub sporów między nimi o to, kto będzie gościć przybyszów.

2. Ciągłe martwienie się o to, gdzie się zatrzymać, byłoby rozpraszające dla ludzi, nie mówiąc już o uczniach.

P: W Mk 6,11: gdybyś żył w tamtych czasach i otrzymał proroctwo dotyczące tego, co uczyni Judasz Iskariota, czy powinieneś był przyjąć Judasza do swojego domu?

Odp.: Tak, gdybyś wiedział, że właśnie tego oczekuje od ciebie Jezus. Najważniejszym czynnikiem, o który należy zapytać przy podejmowaniu każdej decyzji, jest pytanie: „Czego Jezus by od ciebie oczekiwał?”.

Pytanie: Dlaczego w Mk 6,14-29 niektórzy ludzie, jak na przykład Herod, robią złe rzeczy, o których wiedzą, że nie chcą ich robić?

Odp.: Herod znalazł się w trudnej sytuacji. Cieszył się, że trzymał Jana przy życiu jako więźnia. Z drugiej jednak strony nie chciał publicznie okazać przed swoimi gośćmi, że nie dotrzymuje słowa. Jako król Herod zabił wielu ludzi, więc zabicie jeszcze jednej osoby prawdopodobnie nie wydawało mu się niczym poważnym.

Dotrzymywanie słowa jest godne szacunku, ale niektórzy uważają, że zawsze należy przedkładać dotrzymanie słowa ponad wszystko inne. Herod nie chciał zrobić niczego, co mogłoby wyglądać na niehonorowe. Jefte mógł czuć się podobnie, gdy popełnił zło, zabijając swoją córkę, aby dotrzymać słowa.

Pytanie: W Mk 6,14-29 Herod wprawdzie nie odrzucił Jana Chrzciciela, ale w jaki sposób to, że Herod traktował Jana Chrzciciela jako coś oczywistego, różni się od tego, że inni traktowali Jezusa jako coś oczywistego?

Odp.: Herod miał do Jana Chrzciciela stosunek pełen sprzecznych uczuć – miłości i nienawiści. Nienawidził tego, że Jan był wolny, krytykował go z zewnątrz i mógł wywoływać kłopoty. Z drugiej strony lubił rozmawiać z Janem Chrzcicielem i podobało mu się, że może trzymać tego potencjalnego sprawcę kłopotów pod kluczem i pod swoją kontrolą. Lubił mieć Jana Chrzciciela, a raczej lubił mieć go dokładnie tam, gdzie mógł nim kierować. Niektórzy dzisiaj lubią Jezusa, lubią uczyć się o Nim, ale nie podoba im się, że Jezus stawia wymagania wobec ich życia i chce, by znajdowali się pod Jego kontrolą.

Pytanie: Dlaczego w Mk 6,17-18 nie było zgodne z prawem, by Herod Antypas poślubił żonę swojego brata?

Odp.: Jan dobrze znał Stary Testament. Poślubienie przez Heroda żony swojego brata, podczas gdy ten jeszcze żył, było sprzeczne z Księgą Kapłańską 18:16; 20:21.

P: Jak to się stało, że w Mk 6,20 Herod Antypas bał się Jana i szanował go, skoro później go zabił?

Odp.: Biorąc pod uwagę poświęcenie Jana, który porzucił wygodne życie na rzecz życia na pustyni, oraz jego śmiałość w głoszeniu prawdy bez względu na koszty, Herod darzył Jana prawdziwym szacunkiem. Jednak jakkolwiek wielki był ten szacunek, jego pochopna przysięga, że poślubi swoją przybraną córkę ( ), oraz strach przed tym, by uchodzić za kogoś, kto złamał przysięgę, okazały się silniejsze niż szacunek i pragnienie postępowania zgodnie z tym, co słuszne, jak pokazuje Ewangelia Marka 6:22-28.

Choć brzmi to dziwnie, u niektórych ludzi pragnienie dotrzymania słowa i chęć uchodzenia za sprawiedliwych przeważają nad pragnieniem bycia rzeczywiście sprawiedliwym.

Pytanie: Czy w Mk 6:21, Mt 14:6-10 i Rdz 40:20-22 – skoro Herod kazał zabić Jana Chrzciciela w dniu swoich urodzin, a faraon kazał zabić głównego piekarza w dniu swoich urodzin – te wersety sugerują, że nie powinniśmy obchodzić urodzin, jak twierdzą Świadkowie Jehowy w publikacji „Rozważania na podstawie Pisma Świętego”, str. 68-69 (1989)?

Odp.: Nie. To Herod i faraon byli źli, a nie same urodziny. Sama okazja nie była ani dobra, ani zła. Fakt, że obie te rzeczy miały miejsce w pomieszczeniach, nie oznacza również, że nigdy nie powinniśmy przebywać w pomieszczeniach.

P: Dlaczego w Mk 6:30–34 potrzebowali odpoczynku i czy było to niezbędne?

Odp.: Uczniowie byli tak zajęci, że nie mieli nawet czasu na posiłek. Potrzebowali czasu nie tylko na jedzenie, ale także na relaks i odprężenie.

Jednak ich potrzeba odpoczynku była podporządkowana tłumom, które za nimi podążały. Ponieważ trawa była zielona, oznacza to, że miało to miejsce późną zimą lub wczesną wiosną. Ten cud nie miałby miejsca, gdyby uczniowie trzymali się planu i po prostu odpoczywali, jak informuje nas „Believer’s Bible Commentary” na stronie 1336.

P: Jakie miejsce w życiu chrześcijańskim zajmuje odpoczynek, o czym mowa w Mk 6,30-32?

Odp.: Czasami Bóg chce, abyśmy poświęcili czas, który w innym przypadku moglibyśmy przeznaczyć na służbę, na relaks i zbliżenie się do Niego.

Nie uzasadnia to jednak luksusowych wakacji dla chrześcijańskich przywódców, jak przypomina nam „Believer’s Bible Commentary” (s. 1335–1336).

Pytanie: Dlaczego w Mk 6,38 i Mk 8,5 przed każdym z tych dwóch nakarmień Jezus pytał, ile jest dostępnego jedzenia?

Odp.: Z perspektywy czasu ilość jedzenia, od której Jezus zaczynał, nie wydawała się istotna. Jezus mógłby nakarmić wszystkich nawet jedną okruchą, gdyby tylko tego pragnął. Jezus chciał raczej, aby ludzie dostrzegli, że jedzenia nie wystarczyło na nakarmienie wszystkich, że pod koniec było go więcej niż na początku, a użycie znaczących liczb 12 i 7 po prostu pokazuje, że ilości te nie były przypadkowe.

Te bochenki były małe; według „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 8, str. 763, podczas jednego posiłku można było zjeść kilka całych bochenków. Sąsiednie wioski Kafarnaum i Betsaida liczyły zaledwie od 2 000 do 3 000 mieszkańców, jak podaje „ ” w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 8, str. 675. Dlatego też okolicznym wioskom trudno byłoby nakarmić wszystkich tych ludzi.

P: Dlaczego w Mk 6,38 Jezus wydał polecenie niemożliwe do wykonania?

Odp.: Kiedy Jezus nakazał uczniom nakarmić tłum, w języku greckim nacisk kładziony jest na słowo „wy” (liczba mnoga). Z pewnością nie był to ostatni raz, kiedy Bóg nakazał komuś zrobić coś, co było niemożliwe przy pomocy ludzkiej mocy, ale wszystko jest możliwe dzięki mocy Bożej.

Pytanie: Jaka duchowa lekcja płynie dla nas z opisu chlebów w Mk 6,38-44?

Odp.: Źródłem tego cudu był Jezus, który jest Chlebem Życia. Pierwotne bochenki, zanim zostały pobłogosławione przez Boga i zanim zostały połamane, nie wystarczały na bieżące potrzeby. Było to jednak wszystko, co mieli, a Bóg i tak je przyjął. Jednak dzięki Bożemu błogosławieństwu zostały one połamane. A dzięki temu błogosławieństwu i połamaniu nie tylko zaspokoiły one bieżącą potrzebę, ale pozostały nawet resztki. I nie tylko pozostały resztki, ale było ich nawet więcej niż na początku. Bóg nie nakarmił tych ludzi bezpośrednio, lecz dał pożywienie swojemu ludowi, uczniom, aby to oni ich nakarmili. Było tego więcej niż wystarczająco dla wszystkich, ale nie marnowali tego, ponieważ zebrali resztki.

Pytanie: Dlaczego w Mk 6,48 Jezus miał ich minąć?

Odp.: Jezus, idąc po wodzie, poruszał się szybciej niż uczniowie wiosłujący pod wiatr. Niemniej jednak Jezus nie zmierzał w stronę łodzi, lecz szedł tak, by ich minąć, dopóki nie zawołali Go.

Dzisiaj Jezus i Boże błogosławieństwa mogą zmierzać w naszym kierunku, ale miną nas, jeśli nie zawołamy do Boga, by przyszedł do nas, a nie tylko obok nas. Czy żyjemy tak, by nie oddalać się zbytnio od Boga, czy też tak, by być jak najbliżej Niego?

Pytanie: Co wiemy o regionie Genezaret z Mk 6,53-56?

Odp.: W przeciwieństwie do poprzednich odległych miejsc, Genezaret był bardzo żyzną krainą położoną po zachodniej stronie Morza Galilejskiego, a zatem dość gęsto zaludnioną, jak podaje „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 8, str. 676. W okolicy znajdowało się kilka źródeł mineralnych, a chorzy przybywali tam w poszukiwaniu ukojenia i nadziei.

Pytanie: Czy w Mk 6,53-56 ludzie mogliby zinterpretować to tak, że Jezus jest dla nich jedynie źródłem utrzymania? Dlaczego Jezus mimo to tak postąpił i co zrobił, aby złagodzić to wrażenie?

Odp.: Wielu przychodziło nie tyle po to, by podążać za Jezusem, ani nawet po to, by uczyć się z Jego nauk. Przybywali po to, co Jezus mógł dla nich uczynić. Jezus chciał pokazać, kim jest, ale być może jednym z powodów, dla których tak często przemieszczał się dalej, było to, że po pokazaniu, kim jest, mógłby zostawić tych, którzy szukali jedynie pożywienia lub uzdrowienia. Jednak oni i tak podążali za Nim, dokądkolwiek się udał.

Dzisiaj przywódcy kościelni muszą uważać na tych, którzy przychodzą do kościoła tylko po to, by zjeść posiłek lub skorzystać z tego, co kościół może dla nich zrobić. Być może ich motywacja zmieni się później na lepsze. Przywódcy kościelni muszą jednak znaleźć równowagę między okazywaniem miłości a byciem po prostu wykorzystywanym.

Pytanie: Co w Mk 7,2-5 uznano za niewłaściwe w jedzeniu nieumytymi rękami?

O: Faryzeusze rozszerzyli starotestamentową koncepcję tego, co czyste, a co nieczyste, na wiele dziedzin. Nie było w tym nic złego, ale kiedy zaczęli utożsamiać swoje poglądy ze słowem Bożym, właśnie wtedy doszło do konfliktu z Jezusem. 1 List do Koryntian 4:6 oraz Księga Przysłów 30:5-6 pokazują, że wykraczanie poza słowo Boże jest błędem.

W czasach Jezusa była to jedynie tradycja ustna, ale około 200–300 r. n.e. wiele z tych tradycji zostało spisanych w żydowskiej Misznie. Według „New International Bible Commentary” (str. 1165) nie tylko Jezus, ale także saduceusze odrzucali tradycję faryzeuszy.

Pytanie: W Mk 7,6-8 faryzeusze byliby dość zaskoczeni odpowiedzią Jezusa. W jaki sposób faryzeusze – a także współcześni ludzie – praktykowali sztukę samooszukiwania się?

Odp.: Samookłamanie przychodzi ludziom dzisiaj zbyt łatwo i na wiele sposobów. Może być niezamierzone lub celowe; może polegać na dostrzeganiu rzeczy, których tak naprawdę nie ma, nie dostrzeganiu rzeczy, które są, oraz zaprzeczaniu temu, co naprawdę się widzi. Czasami, gdy ludzie najpierw oszukują innych, a nie samych siebie, w końcu zaczynają wierzyć w to, o czym początkowo wiedzieli, że jest kłamstwem.

Przeprowadzono badanie, w którym poproszono uczestników o obejrzenie nagrania i spróbowanie policzenia, ile razy ktoś podrzucał piłkę do koszykówki. Nagranie przedstawiało imprezę, na której ludzie rozmawiali, a jedna osoba z przodu dryblowała piłką do koszykówki. W pewnym momencie ktoś w kostiumie goryla przeszedł przez środek imprezy. Po obejrzeniu nagrania poproszono uczestników o podanie liczby oraz o informację, czy podczas oglądania zauważyli coś niezwykłego. Wszyscy odpowiedzieli, że nie. Ich wzrok był tak skupiony na piłce do koszykówki, że nawet nie zauważyli osoby w kostiumie goryla przechodzącej przez imprezę!

Czasami samooszukiwanie się ma charakter bardziej świadomy. Kiedy ktoś decyduje o tym, co jest prawdą, opierając się na tym, co chce, by było prawdą, całkowicie ignoruje lub przynajmniej bagatelizuje dowody wskazujące na coś przeciwnego. Pewnego lata uczestniczyłem w wyjeździe misyjnym do Utah, aby głosić ewangelię mormonom. Około połowa chrześcijan w grupie to byli mormoni, a druga połowa (w tym ja) – nie. Fascynujące było zadawanie byłym mormonom pytań dotyczących okresu, kiedy byli mormonami. Jedno z pytań brzmiało: „Jak mogłeś spać w nocy, mając na uwadze te wszystkie sprzeczności w mormonizmie?”. On odpowiedział, że jako mormon spał bez problemu. Tak, wiedział o niektórych z tych sprzeczności i zdawał sobie sprawę, że nie potrafi na nie odpowiedzieć, ale nie przeszkadzało mu to, ponieważ uważał, że w Kościele mormonów jest ktoś, kto potrafi. Jako mormon w końcu przekonał się, że nikt nie potrafi wyjaśnić tych sprzeczności, i później odszedł.

Faryzeusze cierpieli na coś, co nazywa się „dysonansem poznawczym”. „Wiedzieli”, że tylko oni są nauczycielami Izraela i że się nie mylą. Ale pojawił się ten człowiek, Jezus, który burzył ich światopogląd, nauczając z autorytetem i dokonując cudów, które mógł czynić tylko ktoś od Boga. Tego wielkiego napięcia można było się pozbyć jedynie poprzez zdemaskowanie Jezusa jako oszusta, uświadomienie sobie, że ich dotychczasowa „pewność” była błędna, albo też poprzez pozbycie się tego, co powodowało napięcie, i zabicie Jezusa.

Pytanie: Jak w Mk 7,7-8 można rozpoznać, czy dana zasada pochodzi od Boga, czy od człowieka?

Odp.: Jeśli sam nie czytasz Pisma Świętego, może być bardzo trudno to rozpoznać.

Pewien katolik o imieniu Paul, który był prawdziwym chrześcijaninem, uczestniczył w małej grupie biblijnej, którą prowadziłem przez rok. Zastanawiało mnie, że często poruszał bardzo podstawowe kwestie i pytał mnie, czy pochodzą one z Biblii. (W większości przypadków tak było.) Później wyjaśnił mi, dlaczego zadawał te wszystkie pytania. Powiedział, że nauczył się tych rzeczy, dorastając w szkole katolickiej, a tam nie rozróżniano tego, czego nauczał Kościół katolicki, od tego, czego Bóg nauczał w Biblii.

Kiedy chrześcijański nauczyciel, niezależnie od wyznania, nie rozróżnia Słowa Bożego od własnych nauk wykraczających poza Słowo Boże, nadaje swoim naukom większe znaczenie kosztem swoich uczniów, którzy zastanawiają się, co naprawdę powiedział Bóg. Zarówno 1 List do Koryntian 4:6, jak i Księga Przysłów 30:5-6 ostrzegają wszystkich chrześcijan, by nie dodawali niczego do Słowa Bożego. Być może jest to jeden z powodów, dla których nauczyciele podlegają surowszej ocenie, zgodnie z Listem św. Jakuba 3:1-2.

Pytanie: Czy w Ewangelii Marka 7:7-8 nie mówi się, że nie powinniśmy przestrzegać żadnych ludzkich zasad?

Odp.: Z pewnością nie, jak pokazują List do Rzymian 13:1 i 1 List Piotra 2:13-18, mamy być posłuszni ludzkim władzom. Raczej fragment z Ewangelii według św. Marka 7:10-14 pokazuje, że Jezus stanowczo sprzeciwiał się nieprzestrzeganiu Bożych praw w celu zachowania praw ludzkich.

Pytanie: Dlaczego w Mk 7:11 „korban” był czymś złym i w jaki sposób niektórzy ludzie postępują dziś podobnie wobec swoich rodziców?

Odp.: Termin „korban” oznacza, że coś zostało poświęcone Bogu, prawdopodobnie w celu złożenia ofiary w świątyni. Nie oznaczało to jednak koniecznie, że rzeczy te miały trafić do świątyni. Osoba ta mogła nadal korzystać z nich na własne potrzeby, zgodnie z „ ” („Komentarz biblijny Expositor’s”), tom 8, str. 678–679 oraz „Believer’s Bible Commentary” („Komentarz biblijny wierzących”), str. 1337.

Jeśli ktoś ofiarowuje Bogu duże sumy pieniędzy, ale nadal utrzymuje swoją rodzinę, w tym rodziców, to jest to w porządku. Jeśli jednak ktoś nie utrzymuje swojej rodziny, mimo że miałby taką możliwość, Paweł w 1 Liście do Tymoteusza 5:8 stwierdza, że jest on gorszy od niewierzącego. Nawet większość niewierzących utrzymuje własną rodzinę.

Pytanie: Czy w Ewangelii według św. Marka 7,15, kiedy Jezus powiedział, że nic, co wchodzi do człowieka, nie może go skalać, mówił On o czymś, co miało zastosowanie w czasach Starego Testamentu, czy też była to nowa nauka?

Odp.: Jest to powtórzenie fragmentu z Ewangelii według św. Mateusza 15:10-20.

Jezus nie unieważnił starożytnych nakazów żywieniowych, lecz je zastąpił. Należy tu wziąć pod uwagę cztery kwestie.

1. Chociaż Jezus i Jego uczniowie czasami łamali ustanowione przez ludzi tradycje faryzeuszy, sami żyli w posłuszeństwie wobec Prawa Starego Testamentu.

2. Nawet w czasach Starego Testamentu Bóg zwracał uwagę na ich posłuszeństwo, a ich dieta była tylko jednym ze sposobów – ale nie jedynym – okazywania tego posłuszeństwa.

3. Po tym, jak zmartwychwstanie Jezusa zapoczątkowało nowy okres, uczniowie nie zdecydowali się jeść wszelkiego rodzaju mięsa. Anioł Boży zstąpił i polecił niechętnemu Piotrowi, by zjadł to, co widział (Dz 10,11-16). Kim był Piotr, by sprzeciwiać się aniołowi z nieba?

4. Muzułmanie nie powinni mieć żadnego problemu z tą odpowiedzią, ponieważ Mahomet rzekomo postąpił tak samo. Mówił on o uchylenych prawach (choć uchylenie to pojęcie nieco odmienne od Nowego Przymierza zawartego przez Jezusa). Ponadto pokazał, że muzułmanie mogą spożywać mięso wielbłąda, a Stary Testament traktuje mięso wielbłąda tak samo jak mięso wieprzowe (Księga Kapłańska 11:4,7,26; Księga Powtórzonego Prawa 14:7,8).

Pytanie: Dlaczego w Mk 7,18 Jezus był zaskoczony ich brakiem zrozumienia?

Odp.: To nie były tłumy, ale właśnie uczniowie Jezusa, którzy nie rozumieli. Jezus sądził, że do tej pory już zorientowali się, iż w Nowym Królestwie nie liczy się to, co na zewnątrz, ale to, co jest w sercu człowieka.

P: Skoro w Mk 7:18 uczniowie nie mieli jeszcze Ducha Świętego aż do Pięćdziesiątnicy, czy można było oczekiwać, że zrozumieją cokolwiek z tego, co mówił Jezus?

Odp.: Czasami ludzie błędnie rozumieją, co robi, a czego nie robi Duch Święty. Duch Święty przekonuje świat o grzechu i oświeca nas w prawdzie, ale ludzie mogą dostrzegać pewną prawdę nawet bez Ducha Świętego.

Pytanie: W Mk 7,18-23 w jaki sposób Jezus ogłosił, że wszystkie pokarmy są czyste?

Odp.: Najpierw to, co nie jest odpowiedzią, a potem sama odpowiedź.

Nie jest to odpowiedź: Wiele potraw zabronionych w Starym Testamencie stanowiło pożywienie dla padlinożerców (takich jak świnie i skorupiaki) oraz mięsożerców. Jeśli nie byłyby one dobrze ugotowane, zawierałyby więcej chorób i pasożytów niż potrawy, które mogli spożywać. Jednak to nie jest sedno sprawy. Chodziło o to, że Bóg dał im prawa, których mieli przestrzegać, a oni mogli zadowolić lub niezadowolić Boga, przestrzegając Jego przykazań lub nie.

Odpowiedź: Jezus, będąc Bogiem wcielonym, ogłosił, że odtąd wszystkie pokarmy są uznane za czyste. Zostało to powtórzone Piotrowi w Dziejach Apostolskich 10:11-16. Paweł również wypowiedział się na ten temat w Liście do Kolosan 2:16. Kluczową kwestią jest to, że Jezus nie ogłosił „wszystkiego” za czyste; ogłosił jedynie, że wszystkie pokarmy, które trafiają do naszego ciała, są czyste. Złe rzeczy, które mogą pochodzić z naszego serca, nigdy nie były czyste i nadal nie są.

Pytanie: Dlaczego w Mk 7,26 kobieta ta nazwana jest syryjsko-fenicką?

Odp.: Pod względem administracyjnym Fenicja była częścią rzymskiej prowincji Syrii. Być może Marek użył tego terminu, aby odróżnić ją od Libijsko-Fenicjan, którzy pochodzili z Afryki Północnej.

Pytanie: Co jest lepsze w rozdziale 7 Ewangelii według św. Marka: dążenie do prowadzenia czystego, nieskalanego życia czy dążenie do bliskości z Jezusem?

O: Tak naprawdę pragniemy obu tych rzeczy. Jeśli jednak wierzący prowadzi czyste życie, ale chce trzymać się z dala od Jezusa, nie stanie się bardziej podobny do Chrystusa. Z drugiej strony, jeśli wierzący żyje w grzechu, ale pragnie pokutować i zbliżyć się do Jezusa, stanie się bardziej czysty i podobny do Chrystusa.

P: Gdzie w Mk 8,10 znajduje się Dalmanuta?

Odp.: Znajduje się ona na południowy zachód od Morza Galilejskiego. Przez długi czas uczeni nie znali jej dokładnej lokalizacji. Jednak na południe od Równiny Genezaret odkryto jaskinię o nazwie „Talmanutha”.

Pytanie: Dlaczego w Mk 8,11–12 Jezus nie posłuchał faryzeuszy ani przynajmniej nie poszedł im na rękę, dając im na żądanie znak z nieba?

Odp.: Miało to miejsce wkrótce po tym, jak Jezus nakarmił 4 000 osób. Co kolejny cud miałby w tej sytuacji udowodnić faryzeuszom? Nie chcieli oni wyjść, aby słuchać Jezusa, ale z pewnością słyszeli o tym cudzie. Należy zauważyć, że ich prośba nie wynikała z wiary, lecz z niewiary. Faryzeusze wydawali się zakładać, że Jezus musi odpowiedzieć na wszystkie ich pytania. Jednak Jezus nie był im nic winien i nie musiał niczego udowadniać. Jezus w istocie mówi im: „Nie ujrzycie znaku na żądanie, już widzieliście i słyszeliście”.

Pytanie: Dlaczego w Mk 8,15 niektóre złe nauki są porównywane do drożdży?

Odp.: Wystarczy szczypta drożdży, odpowiednie środowisko (ciasto) i trochę czasu, a zmienia się całe otoczenie. Poprawność polityczna jest próbą zapobieżenia zmianie otoczenia (lub jego przywrócenia do poprzedniego stanu) poprzez określenie pewnych poglądów lub tematów jako „poza granicami”. Jeśli chcesz poznać Boga, musisz podążać za faryzeuszami. Było to oczywiste i wszyscy to rozumieli. W późniejszych czasach, jeśli chcesz podążać za Bogiem, musisz postępować zgodnie z tym, co mówi kapłan. Chociaż biblijni chrześcijanie byli oskarżani o to, że mają „papierowego papieża” i po prostu podążają za Księgą, w rzeczywistości pragniemy jedynie podążać za Bogiem i słowami, które nam dał. Żadna zwykła ludzka postać religijna, nawet dobra, ani żadne wyznanie wiary czy sobór, nawet dobry, nie zastąpi Boga i Jego słowa.

Pytanie: Jakie znaczenie mogą mieć liczby w Mk 8,17-21?

Odp.: Jezus właśnie ostrzegł ich przed faryzeuszami i saduceuszami, a uczniowie ignorowali to, co mówił; skupiali się na braku chleba. Jezus więc wyszedł im naprzeciw tam, gdzie się znajdowali, i w tym, na czym się skupiali. Pyta ich, jakie były liczby: pięć bochenków na dwanaście „koszyków z obiadem” w Izraelu; siedem bochenków na siedem „koszyków” wśród pogan. Istnieją dwie uzupełniające się odpowiedzi.

Ogólnie rzecz biorąc, Jezus wskazywał, że w końcu mieli więcej resztek niż na początku. Nie muszą więc martwić się, że Jezus nie jest w stanie zapewnić im chleba.

W szczególności liczba siedem jest w Biblii często symbolem pełni lub pełni w Bogu. Chociaż liczba dwanaście w Biblii często odnosi się do dwunastu plemion, to nie ma to miejsca w tym przypadku. Miało być dwunastu apostołów, a apostołowie byli przeznaczeni dla wszystkich narodów. Liczby pięć i dwanaście były po prostu inne niż siedem i siedem, a koszyki na obiad i kosze były pojemnikami o różnych rozmiarach, co wskazuje, że były to odrębne wydarzenia, a także pokazuje, że Jezus był źródłem zbawienia zarówno dla Żydów, jak i dla pogan.

P: Jakie są trzy rodzaje duchowej ślepoty w Mk 8,22-26?

Odp.: Ten człowiek był niewidomy, a później częściowo niewidomy fizycznie, ale uczniowie nadal byli częściowo niewidomi duchowo.

Nieumyślna: Ludzie mogą być fizycznie ślepi, ponieważ urodzili się tacy, jak w Ewangelii św. Jana 9:1-2, stali się całkowicie ślepi później lub są częściowo ślepi. Duchowo wielu niewierzących jest ślepych, ponieważ nie znają światła i prawdy Chrystusa.

Świadoma: szydercy i uparci niewierzący odrzucają Chrystusa, ponieważ nie chcą dostrzec prawdy, która już została im objawiona. Faryzeusze nie byli głupi; byli mistrzami w znajdowaniu argumentów i powodów, by nie chcieć widzieć. Tak jak osoba pełnosprawna nie może zaparkować samochodu na miejscu dla niepełnosprawnych, a następnie założyć opaskę na oczy, tak samo istnieje różnica między ślepotą świadomą a nieświadomą.

Wierzący: Nawet wierzący, którzy oddali swoje życie Jezusowi, mogą być częściowo ślepi na prawdę. Tutaj nawet uczniowie nie potrafili dostrzec.

Pytanie: Dlaczego w Mk 8,23-25 Jezus zdawał się uzdrawiać niewidomego stopniowo?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia. Być może ten człowiek miał więcej niż jeden problem, a może kryje się w tym głębsza lekcja dla nas. Tak jak fizyczna ślepota tego człowieka była uzdrawiana stopniowo, tak samo czasami duchowa ślepota człowieka jest uzdrawiana stopniowo.

Tak jak ten człowiek był częściowo ślepy aż do samego końca, tak i niektórzy ludzie mogą być częściowo ślepi duchowo. Widzą niektóre rzeczy prawidłowo i zakładają, że widzą wszystko prawidłowo, nie zdając sobie sprawy, że wciąż są częściowo ślepi. Na przykład niektórzy postrzegali Jezusa jako proroka, ale nie jako Mesjasza. Niektórzy dzisiaj postrzegają Jezusa jako Zbawiciela, ale nie jako Pana. Niektórzy postrzegają Boga jako miłość, ale nie jako sprawiedliwość i gniew.

Pytanie: Dlaczego w Mk 8,24 uzdrowiony niewidomy początkowo widział ludzi jako chodzące drzewa?

Odp.: Być może nerwy wzrokowe tego człowieka nie odbierały światła wyraźnie. Przyczyn ślepoty mogło być wiele, związanych z źrenicą, tęczówką, rogówką i nerwem wzrokowym.

Alternatywnie, mężczyzna mógł początkowo mieć doskonały wzrok, ale jego mózg nie był przyzwyczajony do przetwarzania tych wzorów. Mózgi ludzi faktycznie odbierają odwrócony do góry nogami obraz świata. Nasze mózgi same się uczą odwracać ten obraz. W filmie naukowym wytwórni Moody Science pewnemu mężczyźnie podano specjalne gogle, które odwracały obraz do góry nogami. Po wystarczająco długim noszeniu gogli mózg mężczyzny doskonale się przystosował i nie miał on żadnych problemów z chodzeniem ani radzeniem sobie – przynajmniej do momentu zdjęcia gogli, kiedy to mózg musiał się ponownie nauczyć widzieć.

Zobacz stronę http://www.answersingenesis.org/docs/4146.asp, aby zapoznać się z kilkoma interesującymi współczesnymi przykładami osób, które fizycznie widzą, ale początkowo nie są w stanie rozpoznać otaczających je przedmiotów.

Pytanie: Dlaczego w Mk 8,26 Jezus kazał temu człowiekowi iść prosto do domu, a nie do wsi?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia, ale najwyraźniej ten człowiek i jego rodzina pochodzili z innego miasta lub mieszkali poza miastem. Jezus jednak wyraził się tutaj bardzo jednoznacznie. Najpierw wyprowadził niewidomego poza miasto, nie uzdrawiając go jeszcze. Następnie uzdrowił go stopniowo, po czym wyraźnie nakazał mu, by nie wracał do wsi.

W „New International Bible Commentary” (str. 1166) spekuluje się, że właściwe było, aby mężczyzna najpierw poinformował o tym swoich bliskich, zamiast pozwolić, by dowiedzieli się o tym od kogoś innego. Alternatywnie Jezus nie chciał, aby faryzeusze w mieście to widzieli, ponieważ właśnie powiedział im w Ewangelii Marka 8:11, że nie ujrzą żadnego znaku od Niego. Być może były też inne osoby, którym Jezus nie chciał pozwolić na obserwowanie tego cudu. Wreszcie Jezus mógł nie chcieć, aby niektórzy ludzie obserwowali uzdrowienie etapami.

Pytanie: W Mk 8,38 sceptyk Bart Ehrman zwraca uwagę, że Jezus nie określa się wyraźnie jako Syn Człowieczy (Jesus, Interrupted, str. 159).

Odp.: Jezus nie musiał tego tutaj robić. Określił się jako Syn Człowieczy w Ewangelii według św. Marka 2, 5–12. Jezus powiedział w Ewangelii według św. Marka 2, 8a–12: „Dlaczego tak myślicie w swoich sercach? … Co jest łatwiejsze: powiedzieć paralitykowi: «Twoje grzechy są odpuszczone», czy powiedzieć: «Wstań, weź swoje nosze i chodź»? Ale abyście wiedzieli, że Syn Człowieczy ma na ziemi władzę odpuszczania grzechów…« – rzekł do paralityka: «Mówię ci: wstań, weź swoje nosze i idź do domu». I natychmiast człowiek ten wstał, wziął swoje nosze i wyszedł przed oczami wszystkich. W rezultacie wszyscy byli zdumieni i wielbili Boga, mówiąc: «Nigdy nie widzieliśmy czegoś podobnego!»” (BSB) Jezus użył tego terminu 81 razy w Ewangeliach. Dlaczego Ehrman uznał za istotne, że Jezus nie wyjaśnił tego ponownie w tym miejscu?

Pytanie: Co oznacza stwierdzenie z Mk 8,38, że Jezus będzie się wstydził tych, którzy wstydzili się Go w tym życiu?

Odp.: Interpretatorzy mają tutaj dwa poglądy.

1. Wybrani wierzący, którzy wstydzą się Jezusa, będą narażeni na hańbę, gdy dotrą do nieba. Takie stanowisko przedstawia „Believer’s Bible Commentary” (s. 1341). Niektórzy chrześcijanie naprawdę wierzą, ale zbytnio przywiązali się do świata, by stanąć w obronie Jezusa lub głosić Ewangelię.

2. Tak zwani chrześcijanie, którzy wstydzą się Jezusa, przekonają się, że w ogóle nie pójdą do nieba. Pogląd ten prezentują „Bible Knowledge Commentary: New Testament” (str. 141–142) oraz „The NIV Study Bible” (str. 1510). 2 List do Tymoteusza 2:12 również mówi, że jeśli zaprzemy się Chrystusa Jezusa, On zaprze się nas. Niektórzy ludzie odmawiają przyjęcia Jezusa z różnych powodów emocjonalnych. Judasz najwyraźniej był rozczarowany, że Jezus nie zamierzał w tym momencie podjąć żadnych działań zbrojnych. Niektórzy twierdzą, że ludzie są tak dobrzy, że nie potrzebują zbawienia, albo że twierdzenie, iż potrzebujemy ofiary za nas, jest „zbyt prymitywne”. Inni nie chcą, aby ktoś spoglądał na nich z nieba i osądzał ich czyny.

Oczywiście prawdopodobnie obie te rzeczy są prawdziwe, ponieważ Jezus nie sprecyzował w tym wersecie tego „stopnia wstydu”. Poważną sprawą jest wierzyć w Jezusa, zaprzeć się Go i pokutować (jak uczynił Piotr), ale jeszcze poważniejszą sprawą jest to, by w ogóle nigdy nie oddać Mu swojego życia.

Pytanie: Jak myślisz, dlaczego w Mk 9,1-2 Bóg dopuścił do Przemienienia?

O: Po pierwsze, należy zauważyć, że aż do śmierci Jezusa nikt o tym nie wiedział, z wyjątkiem uczniów. Nie pomogło to więc nikomu innemu, przynajmniej nie przed śmiercią i zmartwychwstaniem Jezusa. Chociaż Pismo Święte nie wyjaśnia, dlaczego tak się stało, możemy dostrzec co najmniej sześć powodów.

1) Umocniłoby to wiarę uczniów. Uczniowie mogliby ujrzeć przebłysk ostatecznej chwały Jezusa.

2) Byłoby to zachętą dla samego Jezusa przed pójściem na krzyż. Być może Eliasz i Mojżesz powiedzieli Jezusowi również o pewnych sprawach, które były niezbędne.

3) Aby wypełnić proroctwo: Księga Malachiasza 4:5-6 mówi, że Eliasz przyjdzie przed wielkim dniem Pańskim. Podczas gdy Jan Chrzciciel działał w duchu i mocy Eliasza, sam Eliasz pojawił się fizycznie podczas Przemienienia.

4) Dwaj świadkowie, Mojżesz i Eliasz, pojawili się u boku Jezusa, przynajmniej na krótką chwilę. Eliasz nigdy nie umarł (2 Król. 2:11), a choć Mojżesz umarł, jego ciała nigdy nie odnaleziono (Pwt 34:6). Tuż przed powtórnym przyjściem Jezusa, o którym mowa w Objawieniu 11, pojawią się dwaj świadkowie, a to wydarzenie mogło być zapowiedzią tego faktu.

5) Dla tych z nas, którzy żyją po zmartwychwstaniu, potwierdziłoby to, że Bóg miał wszystko pod kontrolą i od początku wiedział, co stanie się z ukrzyżowaniem i zmartwychwstaniem.

6) Wreszcie spełniło to proroctwo, które Jezus przekazał w Ewangelii Marka 9:1

Pytanie: W Mt 17:1, Mk 9:2 i Łk 9:28-29 – na jakiej górze miało miejsce Przemienienie Pańskie?

Odp.: Pismo Święte tego nie precyzuje, ale oto, co wiemy. Po pierwsze, była to wysoka góra, a góra Tabor wznosi się zaledwie na 1 843 stóp nad poziomem morza (około 5 boisk piłkarskich), więc nie kwalifikuje się jako wysoka góra. Znajdowała się dziesięć mil na południowy zachód od Morza Galilejskiego i nie była w pobliżu Cezarei Filipowej. Ponadto w tamtym czasie na szczycie góry Tabor znajdowała się rzymska forteca.

Góra Hermon, o wysokości ponad 9 000 stóp, jest najwyższą górą w regionie i mogło to mieć miejsce właśnie tam. Znajduje się ona jednak dość daleko, na północ od Wzgórz Golan, na granicy między Syrią a Libanem. Takie stanowisko przedstawia „Believer’s Bible Commentary” na stronie 1400.

Góra Meron / Jebel Jermaq, położona na zachód od Morza Galilejskiego, ma wysokość 3 926/3 962 stóp, i taką lokalizację sugeruje W. Liefield.

Pytanie: W Mk 9,7 i następnych, spośród wszystkich rzeczy, które Bóg mógł powiedzieć, zapisano tylko to jedno zdanie. Dlaczego, Twoim zdaniem, było to tak ważne, aby uczniowie o tym wiedzieli?

Odp.: Chrześcijaństwo nie polega przede wszystkim na prawach, doktrynie czy służbie. Chociaż te rzeczy są obecne, nie są one najważniejsze. Najważniejsze nie jest też nasze doświadczenie, wspólnota ani modlitwa. Najważniejsze jest kochanie Jezusa. Jednak wierzący mogą o tym zapomnieć. Paweł pisze w 2 Liście do Koryntian 11:2-3: „Zazdroszczę wam z boskiej zazdrości. Obiecałem was bowiem jednemu mężowi, aby przedstawić was jako czystą dziewicę Chrystusowi. Obawiam się jednak, że tak jak Ewa dała się zwieść przebiegłości węża, tak wasze umysły mogą zostać sprowadzone z drogi waszego prostego i czystego oddania Chrystusowi”.

Pytanie: Jak w Ewangelii według św. Marka 9,14-16 możemy oprzeć się pokusie, by zbyt długo pozostawać na szczycie góry, skoro Jezus chce, abyśmy zeszli na dół?

Odp.: Pamiętajcie, że nie chodzi o nas, o naszą wiedzę i doświadczenie, ale o Boga. Bóg chce, abyśmy służyli innym. Podczas sądu przed tronem Chrystusa Jezus nie zapyta nas, ile się nauczyliśmy ani czego doświadczyliśmy, ale raczej co zrobiliśmy i jak żyliśmy. Doświadczenie na szczycie góry jest dobre, by nas zakotwiczyć, pomóc nam wzrastać i odświeżyć nas do duchowej walki o serca i umysły ludzi na tym świecie. Trener drużyny nie ma zbytniego pożytku z utalentowanego gracza, który odmawia udziału w rozgrywkach.

Pytanie: Co fragment Mk 9,18; 28–29 mówi o mocy chrześcijanina pozbawionego wiary?

Odp.: W tamtym czasie uczniowie wiedzieli o Bogu więcej niż jakikolwiek inny śmiertelnik na ziemi. Codziennie mieli osobiste spotkania z Jezusem. Wszyscy uczniowie (przynajmniej wszyscy oprócz jednego) wierzyli i postępowali zgodnie z tym, w co wierzyli. Mieli wiarę, ale nie była ona wystarczająco silna, by wygnać tego demona.

P: Jak dzisiaj, w świetle Mk 9,18; 28-29, traktujemy Bożą moc i mądrość jako coś oczywistego?

Odp.: Niewierzący mogą traktować bezpieczeństwo, pokój, zdrowie i dobrobyt jako coś oczywistego, do czego czują się uprawnieni. Nawet niektórzy wierzący mogą sądzić, że nie spotkają ich trudności, ponieważ są chrześcijanami. Traktowanie Bożych darów jako coś oczywistego jest przeciwieństwem wdzięczności.

Pytanie: Dlaczego, twoim zdaniem, w Mk 9,19 Jezus powiedział: „O pokolenie niewierne”, a nie: „O niewierni uczniowie”?

Odp.: Jezus dostrzegł, że niewiara uczniów była odzwierciedleniem społeczeństwa, w którym zostali wychowani. W pewnym stopniu nawet jako wierzący nasze przekonania i wiara są kształtowane przez nasze pokolenie, tj. naszą kulturę i społeczeństwo. Jako wierzący musimy pokornie i szczerze to uznać oraz starać się to przezwyciężyć i uwolnić się od tego.

P: Dlaczego w Mk 9,24 ojciec użył oksymoronu?

Odp.: Oksymoron to figura retoryczna polegająca na użyciu sprzecznych stwierdzeń lub obrazów w celu wyrażenia złożonej prawdy. Ojciec odczuwał w sobie sprzeczne uczucia. Powiedział: „Wierzę”, ponieważ naprawdę wierzył, ale dodał też: „pomóż mojej niewierze”, ponieważ zdawał sobie sprawę, że ma również prawdziwe wątpliwości.

My również powinniśmy być szczerzy wobec Boga w kwestii naszych uczuć. Bóg jest wystarczająco wielki, by poradzić sobie z naszymi wątpliwościami, a kiedy ujawniamy nasze uczucia, wyznając je przed Nim, Bóg może łatwiej zająć się tym, co Mu wyznajemy.

Pytanie: Jak myślisz, co Bóg robi z niedoskonałą wiarą, taką jak ta, którą miał ojciec, w Mk 9,24?

Odp.: Bóg wykorzystał wiarę ojca chłopca – niedoskonałą, ale szczerą i autentyczną. Jest to lepsze niż hipokrytyczna, nieszczera pozorność wiary. Bądźcie szczerzy w swojej wierze w Boga, aby On mógł ją wzmacniać, oczyszczać i usuwać z niej to, co nie należy do niej.

P: W Mk 9,25 Jezus zazwyczaj po prostu nakazywał złemu duchowi, by wyszedł, ale dlaczego tym razem Jezus powiedział zarówno, by wyszedł, jak i by nie wchodził ponownie?

Odp.: W Ewangelii Łukasza 11:24-26 Jezus powiedział, że kiedy zły duch opuszcza człowieka, może próbować powrócić wraz z siedmioma innymi. Dlatego ważne jest, aby osoba opętana przez demony, gdy zostanie uwolniona z niewoli, zwróciła się do Chrystusa, aby demony nie powróciły z jeszcze większą siłą.

P: Dlaczego, jak sądzisz, w Ewangelii Marka 9:33, właśnie w tym momencie, tuż po wielkim Przemienieniu, uczniowie kłócili się o to, kto z nich jest największy?

Odp.: Na pierwszy rzut oka brzmi to absurdalnie. Zaraz po tym, jak łaskawie otrzymali wielki przywilej bycia świadkami tego niezwykłego wydarzenia, zamiast iść i głosić, jak wielki jest Jezus, kłócili się o to, jak wielcy są oni sami. Zamiast skupiać się wyłącznie na Jezusie i na tym, jak mogą służyć, by Go uwielbiać, wykorzystywali Jezusa, by wszystko kręciło się wokół nich.

Ten obraz jest absurdalny. Z pewnością gdyby ktoś chciał namalować różowy, wybielony obraz świętych uczniów Jezusa, z pewnością pominąłby ten fragment! To po prostu wygląda źle. Jednak nawet po uwierzeniu w Jezusa, po zobaczeniu cudów i przemiany, nadal tacy właśnie byli. Cierpliwość Jezusa wobec nich jest niesamowita.

Pytanie: Jak, w świetle Mk 9,33, powinniśmy postępować wobec współwyznawcy, który próbuje promować własną wielkość?

Odp.: Nie żywijmy wobec niego urazy, ale módlmy się za niego, pragnąc, by się z tego nawrócił. Nie powinniśmy uznawać go za potajemnego niewierzącego ani za upadłego, nie do odzyskania odstępcę, tak jak Jezus nie skreślił uczniów. Należy ich ostrzec dla ich własnego dobra, a ich wpływ, który może zachęcać innych do podobnego postępowania, należy zminimalizować.

Pytanie: Czy w Ewangelii Marka 9:34 uczniowie powinni byli powiedzieć Jezusowi, dlaczego się kłócili, czy też powinni byli milczeć, tak jak to zrobili?

Odp.: Prawdopodobnie milczeli z powodu zakłopotania lub wstydu. Bóg wie, co myślimy i mówimy, niezależnie od tego, czy się do tego przyznajemy, czy nie, ale lepiej jest powiedzieć Mu, co mamy w sercu, nawet jeśli są to złe lub pyszne myśli. W ten sposób Bóg może to o wiele szybciej oczyścić, jeśli tylko zechcemy to przyznać.

P: Co sądzisz o zdaniu z Mk 9,35: „Wielkość pochodzi z służby”?

Odp.: Nie jest to do końca prawdą. Po pierwsze, musisz służyć właściwej osobie. Nie służ swojej ambicji, nie służ Kościołowi, ale twoja główna służba powinna być skierowana ku Bogu. Po drugie, musisz służyć z właściwych pobudek. Jednak biorąc pod uwagę te zastrzeżenia, stwierdzenie to jest w zasadzie poprawne.

P: Dlaczego w Mk 9,38-40 Jan i inni uczniowie zabronili komuś wypędzać demony i kim był ten człowiek?

Odp.: Najpierw przyjrzyjmy się osobliwemu przebiegowi wydarzeń w tym fragmencie. Najpierw uczniowie nie byli w stanie wygnać demona. Potem spierali się o to, kto z nich jest największy. Jednak mimo że sami nie potrafili wygnać demona, zabraniali komuś innemu, kto wierzył w Chrystusa, wyganiać demona w imieniu Jezusa, skoro im się to nie udało.

Ponieważ ten człowiek nie należał do ich grupy, uczniowie założyli, że Bóg nie może go używać. Dzisiaj wierzący popełniają czasem ten sam błąd, myśląc, że inni prawdziwi chrześcijanie, którzy nie należą do ich kościoła, nie są używani przez Boga lub są używani tylko w mniejszym stopniu.

Pytanie: Jak „realny” jest diabeł i jego wpływ w Mk 9,38-40 oraz innych fragmentach? Czy podsuwa ci myśli do głowy?

O: Diabeł i jego demony to rzeczywiste istoty, które mają myśli i uczucia. Mogą podsuwać myśli, ale nie są w stanie „opętać” wierzących. Chociaż potrafią podsuwać myśli, mamy moc, by powiedzieć „nie” i iść dalej. Choć są potężni i nie należy lekceważyć ich mocy, nasza ochrona pod krwią Chrystusa jest jeszcze potężniejsza. Na przykład słyszałem o szamanie, który rzucił klątwę na chrześcijanina, a klątwa ta odbiła się od niego samego. W innym, niepowiązanym przykładzie słyszałem o innym szamanie, który ogłosił, że chrześcijański misjonarz umrze w ciągu 30 dni. Trzydziestego dnia zmarł sam szaman.
Jako dzieci Chrystusa nie mamy żadnego powodu, by targować się z diabłem, drwić z niego, a nawet próbować w ogóle komunikować się z diabłem czy demonami.

Pytanie: Jak w świetle Mk 9,38-40 należy postępować z kimś, kto wypełnia wolę Bożą, ale nie ma „upoważnienia” od ludzi?

Odp.: Po pierwsze, zapytaj, czy w ogóle potrzebna jest zgoda ludzi? Jeśli jest to wola Boża, to być może nie jest potrzebna. Jeśli uważasz, że powoduje to podziały, najpierw upewnij się, że to nie ty i twoja grupa jesteście źródłem tych podziałów. Z drugiej strony, jeśli wywołuje to spory lub rzeczywiście powoduje podziały, powinieneś z nimi porozmawiać, spróbować ich przekonać i modlić się, abyście wszyscy byli zgodni.

P: Jak myślisz, co w Mk 9,42 jest tak poważnego w doprowadzaniu małych dzieci do grzechu?

Odp.: Chociaż ówczesne społeczeństwo często patrzyło z góry na dzieci, Mk 9,42 mówi, że lepiej byłoby, gdyby ktoś nigdy się nie urodził, niż żeby doprowadził dziecko do grzechu. Kiedy patrzysz na małe dziecko, które może zachowywać się głupkowato i nie wie zbyt wiele, pamiętaj, że Bóg troszczy się o nie tak samo jak o dorosłego, a w Jego oczach są one równie ważne.

Ewangelista D.L. Moody powiedział kiedyś komuś, że podczas spotkania zbawiono dwie i pół osoby. Osoba ta zapytała go: „To znaczy dwóch dorosłych i jedno dziecko?”. „Nie”, odparł Moody, „dwoje dzieci i jeden dorosły”.

Pytanie: Dlaczego w Mk 9,48 robaki nie umierają w piekle?

Odp.: Metafora Jezusa nie odnosi się do małych zwierząt, ale raczej do rozkładu i zniszczenia w piekle. Książka „When Critics Ask” (str. 372) podaje inną odpowiedź. Ponieważ jest mowa o „ich robaku”, a nie o „robaku”, jest to metafora fizycznego ciała osoby, która trafi do piekła.

P: Co oznacza wyrażenie „posolone ogniem” w Mk 9,49?

Odp.: Istnieją trzy główne interpretacje tego, do kogo odnosi się ten werset

Wierzący, którzy przechodzą przez cierpienie i oczyszczenie

Zagubionych, którzy trafiają do piekła

Wszyscy, którzy są poddawani próbie i sądowi. Ten pogląd może obejmować pozostałe dwa.

Podsumowując, wersety 43–48 mówią o piekle, a werset 50 odnosi się do wierzących. Werset 49 stanowi przejście, a określenie „wszyscy” odnosi się zarówno do zgubionych, o których mowa tuż przed tym wersem, jak i do wierzących, o których mowa tuż po nim.

P: W Mk 9,49–50, w jaki sposób „posolenie ogniem” wiąże się z „utratą słoności”?

Odp.: Faryzeusze w tamtych czasach nauczali, że Izrael jest solą wśród narodów, mającą je oczyścić. Sól była ważnym środkiem konserwującym. Wyrażenie „posolony ogniem” oznacza konserwowanie żywności za pomocą ognia, na przykład suszenie owoców. Skoro nawet ogień może mieć działanie konserwujące, sól może utracić większość swojego działania konserwującego, jeśli zostanie wypłukana wodą lub rozcieńczona innymi substancjami.

P: Czego Jezus naucza na temat rozwodu w Mk 10,1-2 i Mt 19,3-9?

Odp.: Zanim odpowiemy na to pytanie, powinniśmy najpierw zrozumieć, czego Jezus nauczał na temat małżeństwa.

Małżeństwo w Ewangelii Marka 10:7 i Księdze Rodzaju 2:24 polega na tym, że dwoje ludzi staje się jednym ciałem. Kiedy młody mężczyzna lub kobieta zamierzają zawrzeć związek małżeński, muszą zdać sobie sprawę, że w wyniku tego staną się innymi ludźmi. Przynajmniej badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych pokazują, że żonaci mężczyźni żyją średnio nieco dłużej niż mężczyźni, którzy nigdy nie zawarli małżeństwa. Co ważniejsze, twój współmałżonek może i prawdopodobnie zrobi wiele, aby przybliżyć cię do Boga lub oddalić od Niego. Małżeństwo to nie tylko bycie zakochanym czy odczuwanie uczuć, ale zobowiązanie przed Bogiem i innymi ludźmi. To tak, jakbyście – metaforycznie rzecz ujmując – nie byli już dwoma organizmami, lecz jednym.

Rozdzielenie tego „organizmu” nie jest naturalne i nie jest tym, czego pragnie Bóg. Chociaż w Ewangelii Mateusza 19:9 dopuszcza się rozwód w przypadku, gdy współmałżonek dopuści się niemoralności seksualnej, nie jest to koniecznie wymagane. Paweł naucza w 1 Liście do Koryntian 7:12-15, że nie wolno rozwodzić się z kimś tylko dlatego, że wyznaje inną wiarę lub ją przyjął, ale jeśli to współmałżonek zainicjuje rozwód, można się na to zgodzić.

A co, jeśli współmałżonek popadnie w uzależnienie od narkotyków? Trudno sobie wyobrazić, by ktoś wpadł w to uzależnienie i był prawdziwym chrześcijaninem. Jednak niezależnie od tego, w tej trudnej sytuacji, jeśli nie chce przestać, możesz zgłosić to na policję. Jeśli jest niewierzący i po tym chce się z tobą rozwieść, to niech tak będzie.

A co, jeśli współmałżonek grozi przemocą wobec ciebie lub rodziny? Rozsądnym rozwiązaniem jest rozstanie się dla bezpieczeństwa, i znowu, trudno sobie wyobrazić, by ktoś tak postępował i był prawdziwym chrześcijaninem. To również trudna sytuacja. Czasami najlepszym rozwiązaniem może być zgłoszenie go na policję.

Pytanie: Dlaczego, twoim zdaniem, faryzeusze zapytali Jezusa o rozwód w Ewangelii według św. Marka 10:1-2?

Odp.: Mogło to wynikać z jednego lub kilku z trzech powodów, a żadnym z nich nie było to, że faryzeusz zamierzał przyjąć konkretny pogląd na podstawie tego, co powiedział Jezus.

1) Chcieli sprawdzić, czy Jezus był bliższy szkole Hillela, która zezwalała na rozwód, czy szkole Szammaja, która go nie zezwalała, z wyjątkiem przypadku cudzołóstwa. Wśród zwolenników słynnego żydowskiego rabina Hillela rozwód był dozwolony zgodnie z Miszna Gittin 1:1-3; 7:2.

2) Sprawdzić, czy Jezus nauczałby czegoś innego niż Stary Testament w Księdze Powtórzonego Prawa 24:1-4 (a Jezus tak właśnie uczył).

3) Miejmy nadzieję, że Jezus opowiedziałby się przeciwko rozwodom, co oznaczałoby, że krytykowałby władcę Heroda Antypasa i jego żonę Herodiadę, którzy już się rozwiedli. Żona nie mogła zainicjować rozwodu zgodnie z prawem żydowskim, ale mogła to zrobić na mocy prawa rzymskiego, tak jak uczyniła to Herodiada. Jezus przebywał wówczas w Perei, którą rządził Herod Antypas.

Pytanie: Dlaczego w Ewangelii Marka 10:5 Bóg poprzez Mojżesza zezwolił na pewne rzeczy z powodu zatwardziałości ich serc?

Odp.: Chociaż Bóg nie musi dostosowywać się do nas i naszych zatwardziałych serc, czasami decyduje się to uczynić. W czasach Starego Testamentu większość wierzących nie miała w sobie Ducha Świętego. Jednak w czasach Nowego Testamentu, gdy Duch Święty mieszka w nas, a prawo jest wyryte w naszych sercach, obowiązują nas wyższe standardy niż świętych Starego Testamentu.

Pytanie: Dlaczego w Mk 10,13 uczniowie ganią ludzi za przyprowadzanie swoich małych dzieci do Jezusa?

Odp.: Uczniowie postąpili niewłaściwie. Być może błędnie rozumowali, że skoro dzieci nie są w stanie intelektualnie pojąć nauk Jezusa tak jak dorośli, nie powinny marnować czasu Jezusa. Jezus nie tylko skorygował ich, ale zganił tych, którzy niesłusznie zganili innych.

Zgodnie z „Believer’s Bible Commentary” (str. 1346) George MacDonald powiedział, że nie wierzy w chrześcijaństwo człowieka, jeśli przed jego drzwiami nigdy nie widać bawiących się chłopców ani dziewczynek.

Pytanie: Dlaczego w Mk 10,13-15 Jezus chciał, aby dzieci podchodziły do Niego?

Odp.: Jedynym powodem, jaki podał Jezus, było stwierdzenie: „do takich należy królestwo Boże”. Jezus posługiwał się dziećmi jako przykładem, aby pokazać, że wszyscy musimy mieć pokorę i otwartość na naukę, jakie cechują dzieci, aby zbliżyć się do Boga. Nie możemy zbliżyć się do Boga w dumie, ale musimy przyznać, że sami z siebie nie wystarczamy. Musimy być gotowi przyznać, że Bóg wie więcej niż my, że potrzebujemy Go i że jesteśmy gotowi się rozwijać.

Ponadto Jezus bez wątpienia lubił dzieci i dostrzegał, że wartość duszy dziecka jest taka sama jak dorosłego. Jezus byłby świetnym nauczycielem w szkółce niedzielnej!

Pytanie: Czy w Mk 10,18 i Łk 18,19 Jezus nie był „dobry”, skoro zakwestionował słowa mężczyzny, który nazwał Go dobrym?

Odp.: Jezus jest dobry w każdym znaczeniu tego słowa. Jezus kwestionuje to, że ktoś nazywa Go dobrym, gdy ten człowiek nie rozpoznał jeszcze, że Jezus jest Mesjaszem, i wydawał się zbyt łatwo posługiwać się terminem „dobry”.

Podobnie w Ewangelii św. Jana 8:7, kiedy Jezus powiedział oskarżycielom grzesznej kobiety: „Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci w nią kamieniem”, sam Jezus nie rzucił żadnego kamienia, ale to nie dowodzi, że Jezus miał grzech. Jezus był bez grzechu zgodnie z Listem do Hebrajczyków 4:15.

Pytanie: W Mk 10,18 i Łk 18,19 Jezus pyta: „Dlaczego nazywasz Mnie dobrym? […] Nikt nie jest dobry, tylko sam Bóg”. Skoro Jezus nie zaprzeczał swojej dobroci ani boskości, co miał na myśli?

Odp.: Jezus zadaje krótkie pytanie, które na pierwszy rzut oka wydaje się bardzo proste: dlaczego nazywacie Go dobrym? Trzy proste punkty, a następnie krótka dyskusja.

a) Jezus nie potwierdził ani nie zaprzeczył w tym miejscu, że jest dobry. (W innych miejscach czytamy jednak, że był.)

b) Jezus zadał jedynie pytanie. Nie potwierdził ani nie zaprzeczył, że jest Bogiem. (W innych miejscach czytamy jednak, że nim był.)

c) Jezus wydawał się bardzo zainteresowany tym, co ten człowiek był gotów potwierdzić i w co wierzył.

Przejdźmy teraz do tej dyskusji, a potem zobaczymy, co ty potwierdzasz i w co jesteś gotów wierzyć.

W ewangeliach nie odnotowano, by ktokolwiek inny, czy to wierzący, czy nie, nazwał Jezusa „dobrym nauczycielem”. Czy pytający chciał po prostu okazać uprzejmość i pochlebić, czy też – jak zapytał Jezus – potwierdzał coś więcej?

Czym jest „dobry człowiek” w oczach Świętego Boga? Czy grzeszny poborca podatkowy, który przez całe życie oszukiwał wielu, ale woła do Boga o miłosierdzie, jest dobry? Nie, okazuje skruchę za swoje zło, ale nadal był zły. Z drugiej strony, czy jesteśmy lepsi od tego poborcy podatkowego? Nie. Według Bożych standardów nazywanie jakiegokolwiek zwykłego człowieka na ziemi „dobrym” jest fałszywą pychą.

A skoro o tym mowa, czym w ogóle jest dobro? Czy coś jest dobre, gdy ludzie tak zagłosują, gdy społeczeństwo to akceptuje, czy też gdy dana osoba uważa w swoim umyśle, że jest to dobre, choć inni myślą inaczej? Nie, nie mamy żadnego standardu dobra poza Bogiem i tym, co On ogłasza jako dobre. Nikt nie jest ostatecznie dobry, z wyjątkiem Boga.

Biorąc to wszystko pod uwagę, czy potwierdzasz, że Jezus był dobry?

Pytanie: Czy w Mk 10,18 i Łk 18,19 Jezus był Bogiem, skoro nikt nie był dobry, z wyjątkiem samego Boga?

Odp.: Jezus nie powiedział tu temu człowiekowi, czy jest Bogiem, czy nie. Raczej wskazywał, że mężczyzna ten używał słowa „dobry” zbyt lekko. Bóg jest źródłem dobra, definicją dobra, a wszystkie mniejsze rzeczy, które nazywamy dobrymi, są po prostu cieniem Bożego dobra.

Wiecie, chrześcijanie, żydzi, muzułmanie, a nawet rzymscy bałwochwalcy, którzy zabijali chrześcijan, wszyscy starali się być dobrzy – przynajmniej tak, jak oni sami to rozumieli. Dla wielu ludzi z Zachodu może to być szokujące, ale nie wszystkie religie podzielają pogląd, że należy starać się czynić dobro. W hinduizmie wielu stara się osiągnąć oświecenie, prawdziwe zrozumienie, doświadczając zarówno dobra, jak i zła. Dlatego też, jeśli hinduski człowiek religijny dopuści się malwersacji lub kradzieży, niektórzy mogą być zszokowani jego rzekomą hipokryzją, ale wcale nie musi to być hipokryzja. Dla niego może nie istnieć sprzeczność między dążeniem do osiągnięcia oświecenia, świadomości kosmicznej czy czegokolwiek innego a chęcią doświadczenia zła. Nie wszyscy hindusi zgodziliby się jednak z tym; niektórzy kładliby większy nacisk na „karmę”.

Pytanie: Jak dawni ludzie interpretowali wersety z Mk 10,18 i Łk 18,19?

Odp.: Są to dwa „wszechstronne” wersety, które mają wiele dobrych zastosowań.

Przykład dla nas

Klemens Aleksandryjski (193–217/220 r. n.e.) w dziele „Kto jest tym bogatym, który zostanie zbawiony?” (rozdz. 4, str. 592) wykorzystuje ten fragment, aby pokazać, że powinniśmy być dobrzy i dzielić się z ubogimi, zamiast pokładać ufność w bogactwach.

Tertulian (198–220 r. n.e.) stwierdził, że Bóg jest dobry i miłosierny, a zatem przystoi nam być dobrymi, okazywać miłosierdzie innym i być rozjemcami. („O skromności”, rozdz. 2, str. 75)

Przeciw gnostycyzmowi

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) twierdzi, że skoro Jezus nazwał Ojca dobrym, to jest On rzeczywiście dobry. (Ireneusz, „Przeciw herezjom”, księga 1, rozdz. 20, str. 345)

Hipolit, uczeń Ireneusza (225–235/6 r. n.e.), podobnie w dziele „Obalenie wszystkich herezji”, tom 5, rozdz. 2, s. 50 oraz tom 7, rozdz. 20, s. 113, wykorzystuje ten argument, by wykazać błędność poglądów Marciona i gnostycyzmu. Jeśli Ojciec, który stworzył świat, jest dobry, wówczas cała doktryna gnostycyzmu i herezja Marciona tracą rację bytu.

Ebionici uznają Jezusa za Syna Ojca, ale twierdzą, że Jezus był Bogiem jedynie w pewnym sensie. Ponieważ nalegali oni również na przestrzeganie praktyk Starego Testamentu, można sobie wyobrazić, że byli zdecydowanie przeciwni gnostykom, którzy twierdzili, że Bóg Starego Testamentu był zły lub błędny. W dziele „ ” (Homilia Klemensa 3, data niepewna), rozdz. 57, s. 248–249, również wykorzystali ten werset przeciwko tym, którzy nazywali Boga Starego Testamentu złym. Jednak w literaturze klemensowskiej i we wszystkich zachowanych pismach ebionitów nigdy nie używali tego wersetu, by zaprzeczyć, że Jezus był Bogiem.

Przeciw bałwochwalstwu

Orygenes (225–254 r. n.e.) stwierdza, że skoro Chrystus podporządkował się Bogu Ojcu, o ileż bardziej słońce nie zgodziłoby się, by ktokolwiek kłaniał się mu i oddawał mu cześć. Orygenes dodaje następnie, że powinniśmy modlić się do Słowa Bożego, a jeszcze bardziej do Jego Ojca. („Przeciw Celsusowi”, księga 5, rozdz. 15, s. 548)

Boskość Chrystusa

Novatian (250/254–256/7 n.e.): „Co więcej, sam Pan powiedział: «Dlaczego pytasz mnie o to, co jest dobre? Tylko Bóg jest dobry»… «ale w tych samych Pismach stwierdza się również, że Chrystus jest dobry». Nie ma więc, jeśli słusznie wnioskują, jednego dobra, lecz aż dwa dobra. Jak więc, zgodnie z wiarą opartą na Piśmie Świętym, mówi się, że istnieje tylko jedno dobro? Jeśli jednak nie uważają, że w żaden sposób nie koliduje to z prawdą, iż jest jeden Pan, a Chrystus również jest Panem, ani z prawdą, że jeden jest naszym Nauczycielem, a Paweł również jest naszym Nauczycielem, ani z prawdą, że jeden jest dobry, a Chrystus również nazywany jest dobrym; to na tej samej podstawie niech zrozumieją, że z faktu, iż Bóg jest jeden, nie wynika żadna przeszkoda dla prawdy, że Chrystus również jest ogłaszany Bogiem”. (O Trójcy Świętej, rozdz. 30, s. 642–643)

Przeciw arianizmowi

Hilary z Poitiers (355–367/368 r. n.e.) napisał, że gdy arianie powołują się na Księgę Izajasza 65:16; Ewangelię według św. Marka 10:18; 1 List do Tymoteusza 6:15, nie pozostawia to Synowi żadnej prawdy, dobroci ani mocy.

Grzegorz z Nyssy (382–383 r. n.e.) napisał: „Łatwo jednak wykazać, że nawet słowo »jeden« nie oddziela Ojca od Syna. … On bowiem mówi: »Ja i Ojciec jesteśmy jednym«. [J 10,30] Jeśli zatem dobro jest jedno, a w Ojcu i Synu rozważa się szczególny rodzaj jedności, wynika z tego, że Słowo, przypisując dobrości miano «jednego», przypisało sobie pod pojęciem «jednego» również tytuł «dobrego», On, który jest jednym z Ojcem i nie jest oddzielony od jedności natury”. Przeciw Eunomiuszowi, księga 11, rozdz. 2, s. 232–233 w: Ojcowie nicejscy i postnicejscy, seria druga, tom 5.

Pytanie: Dlaczego w Mk 10,19 Jezus wymienił tylko sześć z Dziesięciu Przykazań?

Odp.: Jezus nie chciał tu wyczerpująco omówić tematu, a jedynie podał przykłady. Fakt, że Jezus nie rozwodził się nad tym tematem, nie stanowi pretekstu do zaprzeczania temu, czego zarówno Jezus, jak i Jego apostołowie nauczali w innych miejscach.

Pytanie: Dlaczego w Mk 10,21–22 i Łk 18,20–23 Jezus nakazał temu człowiekowi sprzedać cały swój majątek?

Odp.: Najwyraźniej ten człowiek kochał swoje bogactwo tak samo, jak kochał Boga, a Jezus powiedział mu, że musi coś z tym zrobić.

P: Czy Mk 10,21-22 uczy również wszystkich, by sprzedali cały swój majątek?

Odp.: Nie, ponieważ Jezus nie nakazał nikomu innemu, o kim wiemy, aby sprzedał swój majątek. Nawet Paweł posiadał rzeczy osobiste, takie jak swój płaszcz, o czym mowa w 2 Liście do Tymoteusza 4:13. W Dziejach Apostolskich 5:4, kiedy Ananiasz został ukarany, wyraźnie napisano, że nie został ukarany za zatrzymanie części swoich pieniędzy, ale raczej za okłamanie Boga i twierdzenie, że nie zatrzymał żadnej części tych pieniędzy. Komentarz „Bible Knowledge Commentary: Nowy Testament” na stronie 151 mówi zasadniczo to samo.

Jednak ten werset nadal stanowi dla nas wyzwanie. Kiedy przyszło do wyboru między Chrystusem a bogactwem, ten skądinąd dobrze wyglądający człowiek nie był gotów przedłożyć Chrystusa nad bogactwo. Jeśli ktoś dzisiaj postępuje w ten sposób, to znaczy, że został przeklęty nadmiarem pieniędzy. Więcej informacji znajdziesz w Księdze Przysłów 30:7-9.

Kiedy zastanawiasz się, ile przeznaczyć na dzieło Boże, „Komentarz biblijny dla wierzących” (str. 1347), omawiając Ewangelię według św. Marka 10, przedstawia listę kwestii, które warto wziąć pod uwagę.

1. Codziennie tysiące ludzi umiera z głodu

2. Bardzo wiele osób nigdy nie słyszało dobrej nowiny.

3. Nasze pieniądze mogą zostać wykorzystane, by zaspokoić te potrzeby.

4. Chrystus uczy nas, że powinniśmy stać się ubogimi, aby inni mogli stać się bogaci (2 List do Koryntian 8:9).

5. Ponieważ nasze życie na ziemi jest tak krótkie, kiedy Jezus przyjdzie, będzie już za późno.

Pytanie: Czy w Ewangelii według św. Marka 10,23-24 jest mowa o tym, że ludzie zamożni nie mogą pójść do Jezusa?

Odp.: Jest tylko jedna odpowiedź, ale składa się ona z dwóch części.

Nie. Ludzie posiadający bogactwo zawsze mogą przyjść do Boga. Abraham był bardzo zamożny, zarówno według starożytnych, jak i współczesnych standardów. Jednak ludzie zamożni muszą być gotowi w każdej chwili poświęcić dla Boga to, co jest dla nich najcenniejsze – tak jak uczynił to Abraham ze swoim synem Izaakiem.

Tak: Jeśli twoje dobra materialne lub bogactwo opanowały cię i kochasz pieniądze bardziej niż Boga, musisz wybrać jedno albo drugie, a twoje wieczne przeznaczenie zależy od twojego wyboru.

Ciekawe jest również to, że fragment ten pojawia się zaraz po części dotyczącej małych dzieci. Komentarz „The Believer’s Bible Commentary” (str. 1347) zauważa, że „chrześcijanie, którzy gromadzą skarby na ziemi, zazwyczaj płacą za swoje nieposłuszeństwo w życiu swoich dzieci”.

Pytanie: Czy w Mk 10,29 każdemu, kto porzucił wszystko, by pójść za Jezusem, gwarantowane są te błogosławieństwa, czy też nie odniosą oni żadnej korzyści, jeśli to uczynią, ale nie będą mieli miłości, jak mówi 1 Kor 13,2?

Odp.: Jezus składa tu obietnicę, ale są w niej zawarte pewne warunki. Trzeba po prostu pójść za Jezusem i nieustannie za Nim podążać. Aby podążać za Jezusem, trzeba kochać Boga i innych ludzi, a nie można kochać Boga, jeśli nie kocha się innych ludzi.

Ciekawe jest to, że tylko tutaj, w ewangeliach synoptycznych, Jezus zwraca się do uczniów jako do dzieci. Dzieje się to zaraz po tym, jak Jezus zganił ich za to, że nie pozwolili dzieciom przyjść do Niego.

P: Czy Mk 10,29-30 i Łk 18,29-31 można traktować jako obietnicę dobrobytu materialnego w tym życiu?

Odp.: Nie. Obietnica ta była skierowana zarówno do pierwszych chrześcijan, jak i do nas. Nie możemy oczekiwać większych gwarancji dobrobytu finansowego niż Paweł, inni apostołowie i pierwsi chrześcijanie, którzy byli głównie niewolnikami i ubogimi. W książce „When Cultists Ask” (str. 135–136) dodano, że ten werset nie mówi o bogactwach, ale o rodzinie i domach.

Pytanie: Jak, zgodnie z Mk 10,30, możemy otrzymać wszystkie te rzeczy w tym życiu?

Odp.: Żaden z nas indywidualnie nie posiada 100 domów i 100 pól jako swojego osobistego majątku. Żaden z nas nie ma 100 biologicznych braci i sióstr oraz 100 biologicznych matek jako swoich krewnych. Raczej jako bracia i siostry w jednym ciele – Kościele – wspólnie dysponujemy tym wszystkim, aby dzielić się tym między sobą, jak pokazuje Mk 3,33-35.

P: Co jest ciekawego w jednej z tych nagród, o których mowa w Mk 10,30?

Odp.: Można je podzielić na pięć kategorii: domy, rodzina, ziemie, prześladowania i życie wieczne. Większość ludzi nie pragnie jednej z nich: prześladowań. Musimy jednak zdać sobie sprawę, że prześladowania są również nagrodą. Tak właśnie postrzegali to pierwsi chrześcijanie, jak pokazuje Dzieje Apostolskie 5:41.

P: Czy w Mk 10,34 Jezus miał zmartwychwstać trzeciego dnia, czy po trzech dniach?

Odp.: Rękopisy Ewangelii według św. Marka różnią się między sobą.

Po trzech dniach: Sinaiticus, Vaticanus, Ephraemi Rescriptus, Bezae Cantabrigiensis, koptyjski sahidicki, koptyjski bohairski

Trzeciego dnia: Alexandrinus, Lekcjonarz Bizantyjski, gotycki, ormiański, etiopski, gruziński, Orygenes.

Pytanie: Czy w Mk 10,35-37 Jakub i Jan przyszli do Jezusa, prosząc o miejsca po Jego prawej i lewej stronie, czy też zrobiła to ich matka w Mt 20,20?

Odp.: Pytanie to zadaje sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova, str. 858. Odpowiedź znajduje się w samym Mt 20,20, gdzie jest napisane, że ich matka przyszła „wraz ze swoimi synami”. Byli razem, gdy zwrócono się do Jezusa z tą prośbą.

Józef Flawiusz w dziele „Starożytności żydowskie”, księga 6, 11.9, pokazuje, że miejsce po lewej stronie było drugim co do ważności po miejscu po prawej, zgodnie z „The Bible Knowledge Commentary: New Testament”, str. 152.

Pytanie: Dlaczego w Ewangelii Marka 10:36, 51 ludzie chcą, aby Jezus uczynił dla nich niektóre rzeczy, a innych nie?

Odp.: Nawet dzisiaj niektórzy wierzący chcą uczynić Jezusa Panem tylko części swojego życia, zachowując kontrolę nad pozostałymi jego aspektami. Jest to brak wiary w to, że jeśli uczynimy Jezusa Panem całego naszego życia, będzie ono lepsze. Nie można mieć Jezusa jako Pana tylko w niewielkim stopniu.

Pytanie: O jakim kielichu i chrzcie mówił Jezus w Mk 10,38?

Odp.: Ten kielich i chrzest nie odnosiły się do Wieczerzy Pańskiej ani do chrztu wodnego (Jezus został już ochrzczony przez Jana). Jezus miał raczej na myśli to, co te rzeczy symbolizowały. Krew Jezusa miała wkrótce zostać przelana na krzyżu, co symbolizuje kielich, a Jezus miał wkrótce zostać pogrzebany i zmartwychwstać, co symbolizuje chrzest.

P: Skoro w Mk 10,38-40 Jezus najpierw poinformował ich o cenie spełnienia ich prośby, a następnie [rzekomo] odrzucił ich prośbę, dlaczego mimo to musieli ponieść tę cenę?

Odp.: Jezus nie odrzucił ich prośby, ale powiedział, że nie do Niego należy jej spełnienie ani odrzucenie. Następnie Jezus powiedział im, co mają uczynić, ale pozostawił przyznanie tego przywileju Ojcu.

Jest to doskonały fragment potwierdzający prawdę o Trójcy Świętej. Chociaż Ojciec i Syn są nierozerwalnie jednym, fragment ten dowodzi, że istnieje między nimi rozróżnienie, w przeciwieństwie do modalizmu, jakiego nauczają na przykład pentekostaliści jednościowi oraz lokalny kościół.

P: Czy w Mk 10,45 śmierć Jezusa na krzyżu była okupem za każdą pojedynczą osobę, czy też za niektórych ludzi, a nie za innych?

Odp.: Oto, co Biblia mówi na temat aspektów powszechnych i ograniczonych.

Aspekty powszechne:

Wszyscy mają obowiązek przestrzegać Ewangelii (Dz 17,30; 2 Tes 1,8)

Każdy, kto w Niego wierzy (J 3,16)

Objawił się wszystkim (Tytus 2:11)

Bóg pragnie, aby wszyscy zostali zbawieni (1 List do Tymoteusza 2:4)

Okup za wszystkich ludzi (1 List do Tymoteusza 2:6)

Został ofiarowany [szczerze i z serca] wszystkim (Dz 2,38-40; Hbr 4,2)

Ofiara przebłagalna za cały świat (1 Jana 2:2)

Jezus przyciągnie wszystkich ludzi do siebie (Ewangelia według św. Jana 12:32)

Aspekty ostateczne:

Nikt nie może przyjść do Jezusa, jeśli Ojciec go nie przyciągnie (J 6,65)

Bóg może zdecydować się okazać miłosierdzie niektórym, takim jak Jakub, którego nie okazuje innym, takim jak Ezaw, choć nadal jest sprawiedliwy wobec wszystkich (Rzymian 9:14-18).

Ewangelia nie ma żadnej wartości dla tych, którzy nie łączą jej z wiarą (Hbr 4,2).

Faryzeusze odrzucili Boży plan wobec siebie (Łk 7:30).

Niektórzy zaparli się Pana, który ich wykupił (2 Piotra 2:1). Słowo „Pan” to „despotes” i jest to to samo słowo, co w Liście Judy 4, gdzie odnosi się do Jezusa.

Bóg z góry wiedział nie tylko, że ludzie przyjmą, ale znał z góry każdą osobę, która to uczyni. Bóg wybrał (przeznaczył) tych, którzy to przyjmą.

Jeśli się nad tym zastanowić, wszyscy chrześcijanie – zarówno niekalwiniści, jak i kalwiniści – powinni zgodzić się co do tego, że odkupienie ma zarówno charakter powszechny, jak i ostateczny.⎯ Nie oznacza to jednak, że można pominąć kluczową różnicę między kalwinistami, arminianami i innymi niekalwinistami.

Fundamentalna różnica między kalwinizmem a niekalwinizmem (w tym arminianizmem wesleyjskim, tak zwanym kalwinizmem czteropunktowym i wszystkimi odmianami pośrednimi) polega na tym, czy wszechmocny, suwerenny, kochający i sprawiedliwy Bóg postanowił, że ci, którzy trafią do piekła, będą:

Niekalwinista: Przypadki beznadziejne, w których Bóg dobrowolnie dał każdemu to, co było potrzebne, by dostać się do nieba, ale zbawienie Jezusa nie zdołało uratować niektórych. Zginęli z własnej winy, z powodu swojej wolnej woli.

Kalwinistyczna: Pożądane potępienie, ponieważ zbawienie Jezusa było skuteczne w 100% dla tych, których dotyczyło, a Bóg dobrowolnie postanowił nie zapewnić żadnej drogi zbawienia innym. Nie było ani jednej rzeczy, którą potępieni mogliby zrobić lub chcieliby zrobić, aby zmienić Bożą tajemną wolę, zgodnie z którą Bóg nie chciał dać im żadnej szansy na ucieczkę.

Niekalwiniści: Jeśli zbawienie jest potencjalnie dostępne dla wszystkich, a dla niektórych nieskuteczne, to byłoby nieskuteczne dlatego, że niektórzy mogliby je odrzucić, albo też wymagałoby połączenia go z wiarą. Niekalwiniści twierdzą, że właśnie to mówią Łukasz 7:30 i List do Hebrajczyków 4:2. Kalwiniści odpowiadają, że sprawiłoby to, iż zbawienie zależałoby częściowo od człowieka, a wiara stałaby się niemal uczynkiem wymaganym do zbawienia. Niekalwiniści odpowiadają, że kalwinizm myli darmowy dar zbawienia, który pochodzi od Boga, z przyjęciem tego daru, co jest obowiązkiem człowieka. Wiara nie jest uczynkiem, jak pokazuje List do Efezjan 2:8-9, a niektórzy kalwiniści z nurtu „ ” nie powinni podążać za katolikami, próbując utożsamiać zasługujące na nagrodę uczynki z „pustą cnotą” wiary i uznaniem naszej bezradności wobec Boga.

Kalwinista: Jeśli zbawienie jest dla niektórych jedynie potencjalne, a dla wszystkich, dla których jest potencjalne, skuteczne, to dla niektórych nigdy nie istniała żadna szansa. Problem „przypadków beznadziejnych” zostaje rozwiązany, ale kosztem utraconej miłości i niewytłumaczalnej sprawiedliwości. W 2 Liście do Tesaloniczan 1:8 Bóg pociągałby ludzi do odpowiedzialności za nieposłuszeństwo wobec ewangelii, której nigdy im nie dał, aby byli jej posłuszni. Osoba w piekle mogłaby powiedzieć: „Trafiłem tutaj, ponieważ wierzyłem, że Bóg nie kochał mnie wystarczająco, że Jezus nie umarł za moje grzechy, że Bóg ostatecznie zechciał, abym pozostał złym grzesznikiem, i jestem tutaj, ponieważ wierzyłem w prawdę”. Osoba potępiona równie dobrze mogłaby próbować znaleźć zbawienie poprzez najnowszą modną sektę, ponieważ szansa na znalezienie zbawienia i Bożej miłości poprzez tę sektę jest dla niej tak samo duża, jak poprzez chrześcijaństwo.

Pytanie: Dlaczego w Mk 10,51 Jezus zapytał niewidomego, czego od Niego oczekuje?

Odp.: Jezus chce, abyśmy Go prosili, nawet jeśli wie, czego pragniemy. Oczywiście czasami to, czego pragniemy, i to, co jest najlepsze, nie zawsze się pokrywają. Niewidomy musiał konkretnie poprosić o wzrok, a Jezus spełnił tę prośbę dopiero po tym, jak o to poprosił. Czasami Bóg czeka z spełnieniem naszych próśb do momentu, aż konkretnie Go o to poprosimy.

Na marginesie, wyrażenie „Syn Dawida” było również uważane za mesjańskie w przedchrześcijańskich Psalmach Salomona.

Pytanie: W Mk 10,51, kiedy niewidomy Żyd dostrzegł to, czego nie widzieli widzący faryzeusze, jakie są inne przykłady sytuacji, w których nadmiar informacji może sprawić, że ktoś nie dostrzega tego, co oczywiste?

Odp.: Warto zastanowić się, dlaczego Żydzi, którzy widzieli doskonale, mogli być ślepi na fakt, że Jezus był Mesjaszem, mimo że widzieli wszystkie te cuda, podczas gdy niewidomy Żyd potrafił dostrzec, że Jezus jest Mesjaszem. Są też inne sytuacje, w których nadmiar informacji może sprawić, że ktoś nie dostrzega tego, co oczywiste. Nawet będąc niewidomym, Bartymeusz potrafił dostrzec więcej ważnych rzeczy niż faryzeusze.

P: Dlaczego w Mk 10,52 to wiara tego człowieka, a nie wiara Jezusa, uzdrowiła go?

Odp.: W tym ostatnim cudzie opisanym w Ewangelii Marka interesujące jest to, że Jezus wyraźnie powiedział, iż to wiara tego człowieka go uzdrowiła. Chociaż Bóg nie jest ograniczony do działania poprzez naszą wiarę, często decyduje się działać właśnie w ten sposób, jak pokazują List do Efezjan 2:8 i List do Rzymian 4:3,16.

Pytanie: Dlaczego w Mk 10,52 Jezus powiedział, że został „uzdrowiony”, a nie tylko, że może widzieć?

Odp.: Nie tylko jego oczy i inne części ciała funkcjonowały normalnie, ale ten niegdyś niewidomy człowiek był teraz duchowo uzdrowiony w Chrystusie.

P: Dlaczego w Mk 11,8-10 ludzie kładli swoje płaszcze i gałązki palmowe przed osłem?

Odp.: Ten zwyczaj był oznaką wielkiego szacunku i podziwu. Być może przypominał on dawną europejską rycerskość, kiedy to mężczyzna kładł swój płaszcz na kałuży błota, aby królewska dama mogła stanąć na płaszczu i przejść przez kałużę.

P: Jak, w świetle Mk 11,8-10, postępować z ludźmi, którzy chcą chwalić Boga i Mu służyć, skoro wiadomo, że mają bardzo błędne wyobrażenia na Jego temat?

O: Na pierwszy rzut oka wydają się zbawieni, ale może tak nie jest. Być może nadal znajdują się na etapie poprzedzającym otrzymanie nowego życia w Chrystusie. Niektórzy mogą odrzucić Jezusa, gdy zobaczą, że nie spełnia On ich oczekiwań. Należy delikatnie korygować ich błędne wyobrażenia i modlić się za nich. Nie chcemy, aby ludzie przychodzili do Chrystusa pod fałszywymi pretekstami.

P: Czy w Mk 11,13, skoro nie był to jeszcze czas na figi, Jezus w ewangeliach nie znał pór roku, jak twierdzi Ahmad Deedat?

Odp.: Nie, Deedat całkowicie nie zrozumiał tego fragmentu. Drzewo figowe symbolizowało Izrael, a była to przepowiednia, że naród, który drzewo to reprezentowało, będzie bezowocny i uschnie duchowo.

P: Skoro w Mk 11,13.23.30 osoba mająca wiarę mogłaby przenosić góry, dlaczego Jezus nie mógł sprawić, by drzewo figowe wydało owoce?

Odp.: Jezus mógłby to zrobić, ale postanowił tego nie robić. Jezusowi nie chodziło o figi ani o drzewa figowe; w tym miejscu Jezus nauczał swoich uczniów. Drzewo figowe było symbolem narodu izraelskiego, a Jezus przeklął je, aby pokazać, co stanie się z Izraelitami, jeśli – podobnie jak to drzewo – nie przyniosą owoców wiary, gdy Jezus do nich przyjdzie.

P: Jak to się dzieje, że w Mk 11,14 niektórzy ludzie wydają się bardzo pomocni i owocni, ale ostatecznie okazują się bezużyteczni?

Odp.: Drzewo figowe zajmowało miejsce, w którym mogłyby rosnąć inne drzewa figowe. Robotnicy rolni dbali o to drzewo i pielęgnowali je. Podlewali je i być może nawozili, oczekując, że drzewo figowe również im się odwdzięczy i zapewni im figi. Niektórzy ludzie chcą tylko brać, a nigdy nie dają nic w zamian.

Być może niektórzy nie są w stanie odwdzięczyć się duchowo, ponieważ nie ma w nich życia duchowego. Twierdzili, że są owocni, ale w rzeczywistości tak nie było. Istniała obietnica owoców, która jednak nie została spełniona.

Z materialnego punktu widzenia są jednak ludzie, którzy potrzebowaliby twojej pomocy, ale nigdy nie będą w stanie ci się odwdzięczyć ani zapłacić za twoją pracę. Mimo to mamy ich kochać i pomagać im.

Pytanie: Dlaczego w Mk 11,15-18 i Łk 19,45-46 żydowskie władze nie aresztowały od razu Jezusa, nieznajomego z biczem?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę cztery kwestie.

1. Tłumy właśnie wychwalały Jezusa jako Mesjasza podczas triumfalnego wjazdu, o czym mowa w Ewangelii Mateusza 21:1-11, a także w Ewangelii Mateusza 21:15-16; Ewangelii Marka 11:1-10 oraz Ewangelii Łukasza 19:28-40.

2. Jezus w cudowny sposób uzdrawiał ludzi, a trudno jest dokonać aresztowania w tłumie osób, które są przez Niego uzdrawiane.

3. Wcześniej tłum słyszał, że Jezus wskrzesił Łazarza z martwych, jak podaje Ewangelia Jana 12:9-11, 17-19.

4. Co najważniejsze, z powodu powyższych powodów, w Ewangelii Marka 11:18 czytamy, że chociaż kapłani i uczeni w Piśmie szukali sposobu, by zabić Jezusa, bali się Go, ponieważ cały tłum był Nim zachwycony. Kapłani nie chcieli wywołać zamieszek i rzymskiej zemsty, jaką one spowodowałyby. Podobnie mówi Łukasz 19:47-48, a w Ewangelii św. Jana 12:19 faryzeusze ubolewali, że, jak sądzili, cały świat podążał za Jezusem.

Pytanie: Dlaczego w Ewangelii Marka 11:16 Jezus nie pozwalał nikomu wnosić naczyń (garnków lub pojemników) do świątyni?

Odp.: Jezus nie przeszkadzał w składaniu właściwych ofiar, ale interweniował wobec tych, którzy nosili naczynia pełne pieniędzy.

P: W Mk 11:17 w jaki sposób ludzie w świątyni zachowywali się jak złodzieje?

Odp.: Przynajmniej na trzy sposoby:

Wygórowane ceny: Sprzedawali rzeczy w świątyni po zawyżonych cenach.

Instytucjonalizacja: Kapłani nie przyjmowali zwierząt z wadami, takimi jak rany, które mogły powstać podczas podróży, więc ludzie musieli kupować zwierzęta po zawyżonych cenach.

Okradanie Boga z ofiar: Sprzedawcy i wierni skupiali się na transakcjach finansowych zamiast na oddawaniu czci Bogu.

Pytanie: Dlaczego w Mk 11,23 Jezus wspomniał o wierze, która przenosi góry?

Odp.: Jezus nauczał, że wystarczy odrobina prawdziwej wiary w moc Bożą, połączona z modlitwą, aby przenosić góry. Wiara jest jak ziarno – może rosnąć. Ponadto Jezus powiedział to w pobliżu Jerozolimy, a w dniach ostatecznych Góra Oliwna, położona pół mili na wschód od Jerozolimy, zostanie rozdzielona na dwie części, zgodnie z Księgą Zachariasza 14:4.

P: Czy w Mk 11,23 Jezus obiecał, że da nam absolutnie wszystko, o co poprosimy z wiarą?

Odp.: Bóg daje nam wszystko, o co prosimy, z zastrzeżeniem następujących warunków:

Rzecz: Bóg nie może dać „rzeczy”, która nie jest rzeczą, takiej jak logiczna sprzeczność, na przykład woda, która nie jest mokra, ruchomy przedmiot, którego nie da się przesunąć itp.

Z wiarą: Bóg nie udzieli nam tego, o co prosimy z wątpliwością, jak w Liście Jakuba 1:6-7, ani tego, o co prosimy nie z wiary, ale po to, by zaspokoić nasze żądze, zgodnie z Listem Jakuba 4:3. Mamy prosić zgodnie z wolą Bożą, jak w 1 Liście Jana 5:14. „Z wiarą” obejmuje trwanie w Bogu i trwanie Boga w nas, jak w Ewangelii Jana 15:7.

Jeśli przebaczamy: Ewangelia Marka 11:25 dodaje ten warunek. Dobre dary: Przed fragmentem z Ewangelii Marka 11:23 Jezus nauczał, że Bóg jest dobrym Ojcem, który daje nam rzeczy dobre, a nie złe, zgodnie z Ewangelią Mateusza 7:9-11 i Ewangelią Łukasza 11:11-13. Dlatego czasami, gdy posłuszny wierzący prosi z wiarą, Bóg odpowiada „nie” lub „poczekaj”, jak na przykład w Księdze Hioba; w Liście do Filipian 2:25; w 2 Liście do Tymoteusza 4:20; oraz w 2 Liście do Koryntian 12:8-9.

Pytanie: Czy zgodnie z Ewangelią Marka 11:25-26 prawdziwy chrześcijanin, który nie przebacza, pójdzie do piekła?

Odp.: W pewnym sensie jest to kwestia bezprzedmiotowa, ponieważ prawdziwy chrześcijanin przebaczy. Żaden prawdziwy chrześcijanin nie odmówiłby komuś przebaczenia, ponieważ oznaczałoby to, że nigdy nie zdecydował się przyjąć Bożego przebaczenia, a zatem nie byłby prawdziwym chrześcijaninem. Nie trzeba dodawać, że przebaczanie wszystkim jest bardzo ważne.

Pytanie: Dlaczego w Mk 11,29-33 Jezus nie odpowiedział bezpośrednio na pytanie o to, jaką władzę posiada?

Odp.: Prawdopodobnie chcieli Go w ten sposób zastawić pułapkę. Gdyby Jezus powiedział, że posiada władzę od Boga, by wjechać do Jerozolimy, wypędzić handlarzy i przekląć drzewo figowe, oskarżyliby Go o bluźnierstwo. Gdyby Jezus powiedział, że pochodzi ona od ludzi, to nie byłyby to władze rzymskie ani świątynne. Jednak Jezus nie miał żadnego obowiązku odpowiadania na jakiekolwiek pytania. Chociaż ogólnie Jezus odpowiadał na pytania większości ludzi, nie odpowiadał bezpośrednio na pytania tych, którzy nie szukali Jego odpowiedzi, a jedynie próbowali Go wciągnąć w pułapkę. Jezus mógł po prostu powiedzieć: „Nie potrzebuję waszej władzy, ponieważ mam władzę Ojca, o czym świadczą liczne uzdrowienia, których dokonuję”. W rzeczywistości jednak oni już mogli to sobie domyślić.

Pytanie: W Mk 11,29-33 – kiedy nie powinniśmy odpowiadać na czyjeś pytanie, nawet jeśli znamy odpowiedź?

Odp.: Krótko mówiąc, gdy nie chcą poznać prawdy. Jeśli nie potrafili zaakceptować tego, co już wiedzieli o Janie, to nie muszą słyszeć prawdy o Jezusie, ponieważ i tak by ją odrzucili.

Jeśli pytają wyłącznie po to, by nas zastawić pułapkę, powinniśmy uważać na to, co mówimy. Jeśli nie próbują nas zastawić pułapki, ale pytają z jakiegoś innego powodu, a nie dlatego, że tak naprawdę nie chcą wiedzieć, nie musimy odpowiadać. Jeśli ktoś zadaje ci jakieś pytanie dotyczące Boga lub Biblii, a podejrzewasz, że może to być „fałszywy trop”, który ma jedynie odwrócić uwagę od konieczności zmierzenia się z prawdą, możesz zadać mu to pytanie. Gdybym odpowiedział na to pytanie w sposób, który cię zadowoli, czy zbliżyłoby cię to do przyjęcia Jezusa jako twojego osobistego Pana i Zbawiciela? Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, to gratulacje – właśnie odkryłeś fałszywy trop. W takim przypadku możesz zapytać: „Co zbliżyłoby cię do przyjęcia Jezusa jako twojego Pana i Zbawiciela?”.

Pytanie: Jakie jest znaczenie tej przypowieści z Mk 12,1-9?

Odp.: Bóg dał Żydom ziemię – Ziemię Obiecaną. Jednak oni nie okazali Bogu posłuszeństwa, nie oddali Mu bezwarunkowego uwielbienia, nie płacili dziesięciny ani nie składali ofiar, jak nakazał. Posłał im proroków, których oni znieważali i zabijali. W końcu Bóg posłał swojego Syna, Jezusa, którego oni mieli zabić. Widać tu pewne podobieństwo do alegorii winnicy Pańskiej z Księgi Izajasza 5:1-7.

Powodem, dla którego dzierżawcy twierdzili, że staną się właścicielami, było prawo żydowskie. Jeśli właściciel i jego spadkobiercy zostaliby zabici, wówczas posiadacze ziemi mieliby pierwszeństwo do jej przejęcia zgodnie z Miszną Baba Batra 3.3 oraz b Baba Batra 54a.

Pytanie: Dlaczego w Mk 12,6 oczekiwano od dzierżawców, że będą szanować syna właściciela ziemi?

Odp.: Okazaliby mu szacunek, gdyby

1. okazywali szacunek wobec właściwej władzy, lub

2. przestrzegali prawa, lub

3. Mieli na tyle rozsądku, by zrozumieć, że skrzywdzenie syna pociągnęłoby za sobą pewną zemstę, lub

4. zdrowy strach przed żołnierzami pana.

Zabiliby syna tylko wtedy, gdyby chciwość związana z winnicą całkowicie zaślepiła ich na rozsądek. To zadziwiające, ale prawdziwe, że ludzie mogą być tak chciwi, że ich decyzje sprawiają wrażenie, jakby pragnęli natychmiastowych pieniędzy i przyjemności nawet bardziej niż tego, by przeżyć kolejny dzień.

Dzisiaj ciekawie jest obserwować, jak niektórzy ludzie, którzy w innych okolicznościach podjęliby najlepszą decyzję, podejmują głupie wybory z powodu chciwości. W większości przypadków nie są nawet świadomi tego, jak chciwość wypaczyła ich zdolność podejmowania decyzji – dopóki nie jest już za późno.

Pytanie: Czym jest kamień węgielny w Mk 12,10 i Łk 20,17?

Odp.: Kamień węgielny to pierwszy kamień, na którym kładzie się fundament.

P: Dlaczego w Mk 12,10-11 i Łk 20,17-18 ludzie/budowniczowie odrzucili kamień węgielny?

O: Nie mieli szacunku dla funkcji ani znaczenia kamienia węgielnego. Ostatecznie człowiek albo chce być częścią tego samego budynku, który buduje Chrystus, albo nie. Nie ma kompromisu; nie można być tylko w połowie częścią tego budynku.

P: Czy w Mk 12,13-17 i Łk 20,21-25 Jezus nie odpowiedział bezpośrednio na pytanie dotyczące płacenia podatków?

Odp.: Właściwie to tak. Próbowali Go podstępnie zagiąć, pytając, czy powinni płacić podatki Cezarowi, czy nie. Gdyby Jezus odpowiedział „nie”, Rzymianie mogliby Go aresztować za podżeganie do niepłacenia podatków. Gdyby Jezus odpowiedział „tak”, tłumy, które nie znosiły rzymskich rządów, mogłyby nie być wobec Niego zbyt przyjazne.

Podatek ten był wymagany od 6 roku n.e. Ponieważ rzymski podatek trafiał do rzymskiej skarbnicy, zeloci odmawiali jego płacenia, ponieważ oznaczało to uznanie rzymskiego prawa do sprawowania władzy w Palestynie. Faryzeusze sprzeciwiali się jego płaceniu, ale mimo to to robili. Saduceusze nie mieli nic przeciwko jego płaceniu. Tak więc ci, którzy zadali to pytanie, chcieli jedynie sprawdzić, którą grupę Jezus zrazi do siebie.

Jezus odpowiedział na to pytanie, mówiąc, że powinniśmy oddawać cesarzowi to, co należy do cesarza, a Bogu to, co należy do Boga. Jezus nie sprecyzował, które rzeczy należały do cesarza (wówczas Tyberiusza), a oni o to Go nie pytali.

Pytanie: Co wiemy w skrócie o saduceuszach, zwanych również herodianami, na podstawie Mk 12,19; Łk 20,27 i Dz 23,8?

Odp.: Józef Flawiusz podaje, że saduceusze, faryzeusze i esseńczycy stanowili trzy ugrupowania religijne w Judei. Saduceusze najprawdopodobniej powstały za panowania Jana Hyrkanosa I (135–104 p.n.e.) i wygasły wraz ze zniszczeniem Świątyni w 70 r. n.e. W czasach Jezusa nazywano ich herodianami, ponieważ popierali dynastię Heroda jako królów Judei.

Zgodnie z Dziejami Apostolskimi 23:8 saduceusze zaprzeczali istnieniu duchów, aniołów oraz zmartwychwstania ciała. Odrzucali całą Miszna, Talmud i inne tradycje faryzeuszy. Według Józefa Flawiusza nie widzieli potrzeby przestrzegania niczego, co nie było zapisane w Torze, a według wczesnych pisarzy kościelnych odrzucali cały Stary Testament z wyjątkiem Prawa (Tory). Jeśli chodzi o sam Prawo, faryzeusze opisywali przykłady swoich sporów dotyczących spraw drugorzędnych.

Pytanie: Jakie biblijne i pozabiblijne dowody dotyczące saduceuszy znajdujemy w Mk 12,19 i Łk 20,27?

Odp.: Oto niemal wszystko, co wiemy o saduceuszach.

1. Księgi 1 i 2 Machabejskie zawierają szczegółową historię walk zewnętrznych i wewnętrznych z czasów powstania ugrupowań faryzeuszy i saduceuszy.

2. Józef Flawiusz wspomina o saduceuszach w pięciu fragmentach. Cytaty pochodzą z dzieła „Józef Flawiusz: Dzieła wszystkie”.

„Wojny żydowskie” 2.8.2,14 (2a) (str. 476) „Istnieją bowiem wśród Żydów trzy sekty filozoficzne. Wyznawcami pierwszej z nich są faryzeusze; drugiej – saduceusze; a trzecia sekta, która wyznaje surowszą dyscyplinę, nazywana jest esseńczykami.” [Essens to pisownia zastosowana w książce] (14f) [Essens to pisownia użyta w książce] „Saduceusze natomiast stanowią drugą grupę; całkowicie odrzucają przeznaczenie i uważają, że Bóg nie interesuje się tym, czy czynimy zło, czy też nie; twierdzą też, że czynienie dobra lub zła leży w gestii samych ludzi i że każdy ma prawo wybierać jedno lub drugie, by postępować tak, jak mu się podoba. Odrzucają oni również wiarę w nieśmiertelność duszy oraz kary i nagrody w Hadesie. Co więcej, faryzeusze są wobec siebie przyjaźni i opowiadają się za zachowaniem zgody oraz troską o dobro publiczne. Natomiast zachowanie saduceuszy wobec siebie nawzajem jest w pewnym stopniu dzikie; a ich rozmowy z tymi, którzy należą do ich własnej partii, są równie barbarzyńskie, jakby byli dla nich obcymi…”. (W dalszej części dzieła „Starożytności żydowskie” 18.1.6 Józef Flawiusz wspomina o czwartej sekcie, która jest podobna do faryzeuszy, z tą różnicą, że walczy o wolność. Odnosi się on do zelotów.)

„Starożytności żydowskie” 13.5.9 W przeciwieństwie do saduceuszy faryzeusze zazwyczaj nie byli surowi w wymierzaniu kar.

„Starożytności żydowskie” 13.10.6 Jest to historycznie pierwsza wzmianka o saduceuszach, za panowania Jana Hyrkanosa I, pełniącego funkcję zarówno króla, jak i arcykapłana (135–104 p.n.e.)

„Starożytności żydowskie” 18.1.4 „Nauka saduceuszy jest jednak taka: dusze umierają wraz z ciałami; nie przywiązują też wagi do przestrzegania niczego poza tym, co nakazuje im prawo [Tora?]; uważają bowiem za przejaw cnoty spieranie się z nauczycielami filozofii, z którymi często się spotykają; ale doktrynę tę przyjmuje tylko nieliczni, choć są to osoby o najwyższym rangą; sami jednak nie są w stanie niemal niczego uczynić; gdy bowiem stają się urzędnikami – do czego są czasem zmuszani niechętnie i pod przymusem – dostosowują się do poglądów faryzeuszy, ponieważ w przeciwnym razie lud ich nie zniosłby”. (Józef Flawiusz napisał „Starożytności żydowskie” w latach 93–94 n.e.)

W dziele „Starożytności żydowskie” 20.227 [9.1] wspomniano tylko o jednym saduceuszu, który pełnił funkcję arcykapłana. Nazywał się Hanan ben Hanan i sprawował tę funkcję zaledwie przez trzy miesiące.

3. Miszna przeciwstawia nauki saduceuszy naukom faryzeuszy w co najmniej dziewięciu fragmentach. (Najwcześniejsze Miszny powstały około 200 r. n.e.) Są one jednak przedstawione z perspektywy faryzeuszy, a nie dysponujemy pismami samych saduceuszy. Zatem różnice te wynikają z tego, co było ważne dla faryzeuszy – czyli z drobnych szczegółów dotyczących prawa – i niekoniecznie odzwierciedlają to, co było najważniejsze dla saduceuszy.

Baba Batra 115b – Gdy mężczyzna umierał, nie pozostawiając żyjących synów, faryzeusze twierdzili, że dziedziczyć może jedynie wnuczka, a nie córka, podczas gdy saduceusze utrzymywali, że zarówno córki, jak i wnuczki mogą dziedziczyć, jeśli nie ma synów.

Baba Kamma 84a – Stosując zasadę „oko za oko”, faryzeusze często godziły się na rekompensatę pieniężną, podczas gdy saduceusze tego nie akceptowali.

Megillah Ta’anit 1 – Podczas gdy faryzeusze chcieli, by ofiary były opłacane ze skarbu państwa, przeciwnicy faryzeuszy opowiadali się za pokryciem kosztów z dobrowolnych ofiar.

Megillah Ta’anit 4 – Tak samo jak w Baba Kamma 84a.

Makkot 1:5-8 – Faryzeusze domagali się skazania na śmierć wszystkich fałszywych świadków, podczas gdy saduceusze skazywali fałszywego świadka na śmierć tylko wtedy, gdy jego zeznania doprowadziły już do egzekucji niesłusznie oskarżonego.

Tosefta Parah, rozdział 3 i Parah – Saduceusze nie praktykowali wszystkich obmyć faryzeuszy, ale byli bardziej rygorystyczni w kwestii czystości czerwonej jałówki.

Tosefta Sanhedrin 6:6 – Faryzeusze domagali się skazania na śmierć wszystkich fałszywych świadków, podczas gdy saduceusze skazywali fałszywego świadka na śmierć tylko wtedy, gdy jego zeznania doprowadziły już do egzekucji niesłusznie oskarżonego.

Yadaim 4:7 – Saduceusze nauczali, że właściciel powinien ponosić odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez niewolnika, tak samo jak ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez swoje zwierzę. Faryzeusze nauczali, że niewolnik powinien ponosić równą odpowiedzialność, aby nieszczęśliwy niewolnik nie narażał swojego pana na kłopoty.

Y^e rushalmi Yevamot 1:6 – Małżeństwo lewiratowe dotyczyło wyłącznie narzeczonej, a nie kobiety faktycznie zamężnej.

4. Tradycja rabiniczna (Abot Rabbi Natan 5) głosi, że Zadok, uczeń Antigonusa z Soko, był założycielem saduceuszy.

5. Nowy Testament wspomina o saduceuszach mimochodem.

Mateusz 3:7 i nast. – Jan Chrzciciel widział zarówno saduceuszy, jak i faryzeuszy.

Nie w Ewangelii Mateusza 15:1 – Do Jezusa przyszli niektórzy faryzeusze i uczeni w Piśmie. Ponieważ ludzie ci mieli zastrzeżenia co do tego, że uczniowie Jezusa nie myli rąk, prawdopodobnie nie było wśród nich saduceuszy.

Mateusz 16:1-6 – Zarówno faryzeusze, jak i saduceusze prosili Jezusa o znak z nieba.

Mateusz 16:11-12 – Jezus ostrzega przed naukami saduceuszy i faryzeuszy. Oczywiście nauczali oni różnych rzeczy, ponieważ byli to różne grupy, ale w tym wersecie Jezus nie rozwijał kwestii wierzeń żadnej z tych grup.

Mateusz 22:23-34; Marek 12:18-27; Łukasz 20:27-39 – Saduceusze zadają Jezusowi pytania dotyczące zmartwychwstania. Zgodnie ze Słownikiem Biblijnym Wycliffe’a, str. 1501, Miszna w Y^erushalmi Yevamot 1:6 wskazuje, że skoro małżeństwo lewiratowe ma zastosowanie wyłącznie do narzeczonych w rozumieniu saduceuszy, kobieta ta byłaby żoną dopiero siódmego męża.

Dzieje Apostolskie 4:1-2 – Faryzeusze, kapłani i saduceusze zjednoczyli się w sprzeciwie wobec apostołów.

Dzieje Apostolskie 5:17-18 – Zapis ten wskazuje, że arcykapłanem w tym czasie był saduceusz. (Józef Flawiusz również podaje, że arcykapłan Ananiasz Młodszy był saduceuszem).

Dzieje Apostolskie 23:6-8 – Saduceusze nie wierzyli w zmartwychwstanie, ani w aniołów, ani w duchy.

6. Pisma wczesnego Kościoła

Justyn Męczennik (ok. 138–165 r. n.e.) „Postanowiłem bowiem podążać nie za ludźmi ani za ich naukami, lecz za Bogiem i naukami [przekazanymi] przez Niego. Jeśli bowiem natknęliście się na niektórych, którzy nazywają się chrześcijanami, ale nie uznają tej [prawdy] i ośmielają się bluźnić przeciwko Bogu Abrahama, Bogu Izaaka i Bogu Jakuba; którzy twierdzą, że nie ma zmartwychwstania, a ich dusze po śmierci trafiają do nieba; nie wyobrażajcie sobie, że są oni chrześcijanami, tak samo jak nikt, gdyby to właściwie rozważył, nie uznałby za chrześcijan saduceuszy ani podobnych sekt, takich jak genistae, meristae, Galilejczyków, hellenistów, faryzeuszy czy baptystów, są Żydami (nie słuchajcie mnie z niecierpliwością, gdy mówię wam, co myślę), lecz są [tylko] nazywani Żydami i dziećmi Abrahama, czcząc Boga ustami, jak sam Bóg oświadczył, ale sercem byli daleko od Niego. Jednak ja i inni, którzy we wszystkich kwestiach jesteśmy prawomyślnymi chrześcijanami, jesteśmy przekonani, że nastąpi zmartwychwstanie i tysiąc lat w Jerozolimie, która zostanie wówczas zbudowana, upiększona i powiększona, [jak] głoszą prorocy Ezechiel, Izajasz i inni”. „Dialog z Tryfonem, Żydem”, rozdz. 80, str. 239

W „Diatessaronie” Tatiana (ok. 172 r. n.e.), sekcja 34, str. 96, wspomina się o zmartwychwstaniu wszystkich, gdy Jezus gani saduceuszy.

Hegesippus (170–180 r. n.e.) wymienia jedenaście grup fałszywych chrześcijan wśród ludu: wywodzących się od Szymona, Kleobiosa, Doriteusza, Gorthaeusa, Masbothaeusa, Menandra, Marciona, Karpokratesa, walentynian, bazylidian i saturnilian. (tom 8, str. 764). W dziele „O swojej podróży do Rzymu” oraz w „Sekty żydowskie”, tom 8, str. 765, wspomina on o żydowskich sektach: esseńczyków, Galilejczyków, hemero-baptystów, masbothaei, Samarytan, saduceuszy i faryzeuszy.

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) „Nasz Pan i Mistrz w odpowiedzi, jaką udzielił saduceuszom, którzy twierdzą, że nie ma zmartwychwstania, i którzy znieważają Boga oraz podważają autorytet Prawa”, Ireneusz, *Przeciw herezjom*, księga 4, rozdz. 5.2, s. 466–467

Tertulian (198–220 r. n.e.) w dziele „O zmartwychwstaniu ciała”, rozdział 2, porównuje chrześcijańskich heretyków, którzy zaprzeczają fizycznemu zmartwychwstaniu, z saduceuszami, z którymi musiał zmagać się Jezus.

Tertulian (198–220 r. n.e.): „Saduceusze, którzy twierdzili, że nie ma zmartwychwstania, podczas dyskusji na ten temat przedstawili Panu przypadek prawny dotyczący pewnej kobiety, która zgodnie z przepisami prawnymi była żoną siedmiu braci, którzy umierali jeden po drugim”. „Pięć ksiąg przeciwko Marcionowi”, księga 4, rozdz. 38, s. 413. Tertulian pisał również w innych miejscach o saduceuszach.

Hipolit (222–235/6 r. n.e.) w dziele „Obalenie wszystkich herezji”, księga 9, rozdział 22, str. 136–137, poświęcił saduceuszom cały rozdział. Jak twierdzi Józef Flawiusz, saduceusze głoszą, że Bóg nie ingeruje w sprawy doczesne. Zaprzeczają zmartwychwstaniu ciała i twierdzą, że dusza nie istnieje dalej po śmierci. Podaje on również inne szczegóły, które można znaleźć u Józefa Flawiusza. Oprócz Józefa Flawiusza Hipolit wspomina również, że są oni szczególnie silni w Samarii. „Nie poświęcają jednak uwagi prorokom, ani też żadnym innym mędrcom, z wyjątkiem wyłącznie Prawa Mojżeszowego, co do którego jednak nie formułują żadnych interpretacji”.

Orygenes (225–254 r. n.e.): „Żydzi mieli różne poglądy, niektóre fałszywe, takie jak te wyznawane przez saduceuszy dotyczące zmartwychwstania zmarłych, że nie powstają oni z martwych, oraz dotyczące aniołów, że nie istnieją, a to, co o nich napisano, należy interpretować jedynie w sensie przenośnym, bez odniesienia do rzeczywistości”; Komentarz do Ewangelii według św. Mateusza, rozdział 20, str. 427. Orygenes wspomina również, że Samarytanie i saduceusze uznają wyłącznie księgi Mojżesza w dziele „Przeciw Celsusowi”, tom 1. Orygenes pisał również w innych miejscach o saduceuszach.

Metodiusz (270–311/312 r. n.e.) „Zauważcie zatem, że właśnie tego Pan chciał nauczyć saduceuszy, którzy nie wierzyli w zmartwychwstanie ciała. Taka bowiem była opinia saduceuszy. Stąd też wymyślili przypowieść o kobiecie i siedmiu braciach, aby poddać w wątpliwość zmartwychwstanie ciała” ( , „Rozprawa o zmartwychwstaniu”, rozdz. 12, s. 367). Metodiusz pisał również w innych miejscach o saduceuszach.

Arnobiusz (297–303 r. n.e.) „Niech nikt tutaj nie przytacza przeciwko nam żydowskich bajek ani opowieści sekty saduceuszy, jakbyśmy i my przypisywali Bogu jakieś postacie; bo to rzekomo jest nauczane w ich pismach i twierdzone z taką pewnością i autorytetem”. Arnobiusz, „Przeciw poganom”, księga 3, rozdz. 12, s. 467

Po soborze nicejskim

Atanazy (326–373 r. n.e.): „A czymże jest Prawo dla saduceuszy, skoro nie uznają proroków?”. Do biskupów Egiptu, rozdz. 4, str. 224

Epifaniusz z Salaminy (390 r. n.e.) w dziele „Herezje” 1,14 twierdzi, że termin „saduceusze” pochodzi od hebrajskiego słowa sadiq, oznaczającego „sprawiedliwy”. Jednak „Wycliffe Bible Dictionary”, str. 1500, wskazuje na problem z wyjaśnieniem, w jaki sposób samogłoska zmieniłaby się z „i” (carot) w słowie „sadiq” na „u” (carot) w słowie „seduqim”.

Jerome, jak się wydaje, również twierdził, że saduceusze przestrzegali wyłącznie Tory, zgodnie z „The New International Dictionary of the Bible”, str. 884–885.

Dzieła fałszywe i heretyckie

Księga „Uznania Ebionitów” Klemensa (ok. 211–250 r. n.e.), tom 2, rozdział 54, str. 91 (domyślnie), jest skierowana przeciwko saduceuszom, ponieważ zaprzeczali oni zmartwychwstaniu.

Pseudo-Hipolit: „I dlatego oni [Żydzi] nie mają już ani króla, ani arcykapłana, ani proroka, ani nawet wśród siebie uczonych w Piśmie, faryzeuszy i saduceuszy. Nie mówi jednak, że należy ich wygładzić”; „O Psalmie 59”, str. 202

Więcej na ten temat znajdziesz w następnym pytaniu.

Pytanie: Czy w Mk 12,19 i Łk 20,27 saduceusze całkowicie odrzucili cały Stary Testament z wyjątkiem Tory, uznali resztę Starego Testamentu, ale jako mniej autorytatywną, czy też uznali wszystko, tak jak czynili to faryzeusze?

Odp.: Oto dowody. Pisarze wczesnego Kościoła – Hipolit, Tertulian, Orygenes i Hieronim – twierdzili, że saduceusze wierzyli wyłącznie w Torę. Jednak w „The New International Dictionary of the Bible” (str. 884–885) stwierdza się, że byli w błędzie, ponieważ

1) Józef Flawiusz nie wspomina o tym

2) w Talmudzie saduceusze posługują się argumentami zaczerpniętymi z innych ksiąg Starego Testamentu,

3) prawdopodobnie nie dopuszczono by ich do Sanhedrynu, gdyby nie uznawali pozostałych ksiąg za kanoniczne.

Przeciwko temu poglądowi przemawiają jednak trzy argumenty:

1r) Józef Flawiusz napisał o saduceuszach: „…nie uznają oni też przestrzegania niczego poza tym, co nakazuje Prawo…” w dziele „Starożytności żydowskie” 18.1.4. (ok. 93–94 r. n.e.)

2r) Co więcej, nawet jeśli saduceusze nie odrzucali całkowicie pozostałej części Starego Testamentu, mogli po prostu uznawać pozostałe księgi Starego Testamentu za mniej autorytatywne. Jest to podobne do poglądu niektórych chrześcijan, którzy uważają apokryfy za pisma boskie należące do Pisma Świętego, ale mające mniejszy autorytet niż reszta Starego Testamentu. Być może saduceusze pozostawili otwartą kwestię tego, jak autorytatywne były księgi inne niż Tora.

3r) Według Józefa Flawiusza Ananiasz (młodszy) był saduceuszem mianowanym przez Rzymian arcykapłanem. Wykluczenie arcykapłana osłabiłoby autorytet Sanhedrynu. Ponadto Józef Flawiusz pisze w dziele „Starożytności żydowskie” 18.1.4, że gdy saduceusze stali się sędziami, trzymali się tego, co mówili faryzeusze, ponieważ w przeciwnym razie tłumy nie byłyby w stanie ich znieść. Sytuacja ta przypomina dzisiejszą, kiedy to wielu liberalnych „chrześcijańskich” pastorów, którzy sami zaprzeczają, że Jezus umarł, by zapłacić za nasze grzechy, nadal co miesiąc sprawuje Wieczerzę Pańską, powtarzając słowa: „To jest moja krew, przelana na odpuszczenie grzechów”, choć twierdzą, że osobiście w to nie wierzą, ponieważ w przeciwnym razie członkowie kościoła nie zaakceptowaliby ich jako pastorów.

Skąd pisarze wczesnego Kościoła czerpali swoje informacje? Ponieważ saduceusze wyginęli około 70 r. n.e., nie czerpali ich od samych saduceuszy. Być może informacje te pochodziły z wielu wczesnych pism, których dziś nie posiadamy. Na przykład Papiasz, uczeń apostoła Jana i pierwszy pozabiblijny premilenialista, napisał szereg tomów, które zaginęły.

Dlatego też, choć nie ma nic, co dowodziłoby, że pisarze wczesnego Kościoła się mylili, istnieją argumenty po obu stronach dotyczące tego, czy saduceusze całkowicie odrzucili resztę Starego Testamentu, czy też po prostu uznawali te księgi za mające mniejszy autorytet.

Pytanie: Dlaczego w Mk 12,24 Jezus powiedział saduceuszom, że nie znają Pisma ani mocy Bożej?

Odp.: Jezus miał rację zarówno w sensie ogólnym, jak i konkretnym, który mógł im wykazać.

Ogólnie: Saduceusze nie wierzyli w życie pozagrobowe ani w zmartwychwstanie. Według pisarzy wczesnego Kościoła saduceusze nie uznawali Starego Testamentu za Pismo Święte, z wyjątkiem pierwszych pięciu ksiąg Prawa. Więcej informacji znajdziesz w poprzednim pytaniu.

W sensie konkretnym: Jak pokazał Jezus, nawet w to, co uznawali za Pismo Święte (Torę), tak naprawdę nie wierzyli – mianowicie w to, że Bóg nadal jest Bogiem Abrahama, Izaaka i Jakuba.

Pytanie: Co w Mk 12,34 oznacza stwierdzenie, że ktoś nie jest daleko od królestwa Bożego?

Odp.: Nie oznacza to, że można być zbawionym tylko częściowo, ani nie gwarantowało to, że ten człowiek zostanie zbawiony. Jezus miał na myśli, że człowiek ten był bardzo bliski uwierzenia w Niego.

P: W Mk 12,29-31, w jaki sposób te przykazania podsumowują całe Prawo?

Odp.: Skupiają się one na dwóch aspektach: okazywaniu Bogu najwyższej miłości i czci oraz kochaniu bliźnich jak siebie samego. W przeciwieństwie do Jezusa niektórzy zapomnieli o pierwszym aspekcie. Pewien poganin powiedział słynnemu żydowskiemu rabinowi Hillelowi, że nawróci się na judaizm, ale tylko wtedy, gdy Hillel nauczy go całego Prawa, podczas gdy on będzie stał na jednej nodze. Hillel odpowiedział: „Nie czyń bliźniemu tego, czego nie chcesz, by ci samemu uczyniono; to jest całe Prawo, reszta to komentarz; idź i ucz się” (Ben Szabat 31a).

Pytanie: Dlaczego w Mk 12,30, kiedy Jezus odniósł się do Pwt 6,4 w kontekście miłości do Boga, dodał czwarty aspekt, jakim jest „umysł”?

Odp.: Dwie uzupełniające się odpowiedzi.

1. Podczas gdy hebrajski termin „dusza” obejmował całe życie człowieka, w tym umysł, Jezus, który w tym miejscu mówił po aramejsku i/lub grecku, wyraźnie wspomniał o umyśle, aby oddać pełne znaczenie duszy.

2. Ponadto wraz z przyjściem Jezusa wierzący uzyskali o wiele pełniejsze zrozumienie Boga niż to, jakie mieli w Starym Testamencie, jak pokazują fragmenty z Ewangelii Mateusza 13:10-16, Ewangelii Marka 4:11 oraz Ewangelii Łukasza 8:10. Więcej informacji na temat objawionej tajemnicy Chrystusa można znaleźć w Liście do Efezjan 3:4-6,9; 6:19; Liście do Kolosan 1:26-27; 2:2; 4:3; Liście do Rzymian 16:25-26; 1 Liście Piotra 1:10-12. Zobacz także omówienie Księgi Powtórzonego Prawa 6:4.

Pytanie: Czy w Mk 12:30 powinniśmy próbować pomijać rozum, aby być duchowymi, jak sugerują niektórzy nauczyciele ruchu „Słowo-Wiara”?

Odp.: W żadnym wypadku. Wiara wykracza poza rozum, ale nie jest z nim sprzeczna. Ewangelia Marka 12:30 mówi, że mamy kochać Boga również całym naszym umysłem. Chodzi tu o to, że jeśli Słowo Boże mówi jedno, a nasz umysł rozumuje inaczej, to czy wierzymy najpierw Słowu Bożemu, czy najpierw własnemu rozumowi? Logiczny rozum nie jest naszym panem, nie należy go też odrzucać jako bezwartościowego, lecz jest darem, który należy wykorzystywać jako narzędzie służby Bogu w miłości. Co więcej, Bóg nie tylko korzysta z naszego naturalnego rozumu, ale może go przemieniać poprzez odnowienie naszych umysłów, o czym mowa w 1 Liście do Koryntian 2:12. Jednak ta przemiana niekoniecznie następuje automatycznie. List do Rzymian 12:2 nakazuje nam: „przemieniajcie się przez odnowienie umysłu”. Mamy więc odpowiedzialność za coś, czego sami nie jesteśmy w stanie dokonać. To, czego sami nie potrafimy osiągnąć, realizujemy poprzez prośbę skierowaną do Boga, aby działał przez nas – innymi słowy, musisz modlić się do Boga, aby dokonał tej przemiany. Czy podziękujesz Mu za dzieło uświęcenia, które już wykonał, i poprosisz Go, aby uczynił cię bardziej podatnym na przemianę twojego umysłu, serca, duszy i siły?

Pytanie: Co jest niezwykłego w tym, że w Mk 12,34 nie zadali Jezusowi żadnych dalszych pytań?

Odp.: Ewangelia Marka 11:28 zaczyna się od tego, że kapłani, uczeni w Piśmie i starsi pytali, jaką władzą Jezus czynił te rzeczy. Jezus początkowo bezpośrednio odmówił odpowiedzi na ich pytanie. Następnie poprzez swoje odpowiedzi na inne pytania oraz poprzez to, że w końcu sam zadał pytanie, na które nie potrafili odpowiedzieć, pośrednio pokazał, że posiadał tę władzę. Wtedy nie pytali już Jezusa „jaką władzą…” ani nie zadawali żadnych innych pytań.

P: Co fragment Mk 12,42 mówi nam o odbiorcach Ewangelii Marka?

Odp.: Lepton (greckie słowo „lepton”) był grecką monetą, dobrze znaną Grekom. Dwa takie leptony stanowiły 1/64 denara, czyli dzienną zapłatę. Fakt, że Marek uważa za konieczne wyjaśnienie, czym jest ta moneta, i czyni to, posługując się rzymską monetą – kwadransem – wskazuje, że pierwotnie pisał do rzymskich odbiorców.

P: Skoro w Mk 12,42-44 uczeni w Piśmie ograbiali domy wdów, dlaczego Jezus nie powstrzymał wdowy przed wrzuceniem swoich dwóch groszy?

Odp.: Wdowa została pochwalona za swoją hojność i wiarę w dawanie. Uczeni w Piśmie w świątyni zostali zganieni nie tylko za to, że nie dawali ubogim, ale nawet za to, że siłą zabierali im to, co mieli. Nauczyciele prawa nie mogli otrzymywać wynagrodzenia za swoje usługi, ale mogli przyjmować dary, zgodnie z Aboth 1,13 i Bekhoroth 4,6.

P: Co w Mk 13,1-2 było tak imponujące w świątyni?

Odp.: Zarówno jego wielkość, jak i długowieczność – fakt, że został odbudowany po zniszczeniu i ponownie poświęcony po zbezczeszczeniu.

Świątynia była cudem architektury; zajmowała około jednej szóstej całkowitej powierzchni Jerozolimy. Zbudowano ją z dużych białych kamieni z inkrustowanym złotem. Jej budowa trwała wiele lat; została w pełni ukończona dopiero w 64 r. n.e. Chociaż była to potężna budowla, nie dorównywała rozmiarami innym starożytnym cudom świata, takim jak Wiszące Ogrody Babilonu czy piramidy egipskie.

Antioch Epifanes złożył w ofierze świnię na ołtarzu, zgodnie z 1 Księgą Machabejską 1:41-64 oraz dziełem Józefa Flawiusza „Starożytności żydowskie”, księga 12, rozdz. 5.4. Więcej informacji można znaleźć również w dziele Józefa Flawiusza „Wojna żydowska”, księga 5, rozdz. 184-226 oraz w „Starożytnościach żydowskich”, księga 15, rozdz. 380-425 (xi).

W latach 67–68 n.e. żydowscy zeloci zbezcześcili świątynię.

W 70 r. n.e. rzymski generał Tytus polecił swoim żołnierzom, by zachowali świątynię, ale oni i tak ją spalili.

Pytanie: Jak na podstawie Mk 13,1–2 możemy rozpoznać, kiedy imponująca z pozoru organizacja lub instytucja jest bezużyteczna dla Boga?

O: Gdyby zostało stworzone w złych celach, to co innego, ale mogło pierwotnie powstać w celach zgodnych z wolą Bożą, a potem te cele zostały wypaczone. Skupianie się na tym, jak imponujące coś wygląda, oznacza skupianie się na niewłaściwej rzeczy. Spójrz na obecne owoce tego dzieła: czy ludzie przychodzą do Chrystusa i wzrastają w Chrystusie dzięki tej działalności? Jeśli nie, to niezależnie od dawnej świetności, w oczach Boga nie jest to już nic imponującego.

P: Dlaczego w Mk 13,34-37 Jezus tak nalegał, by czuwali?

Odp.: Chociaż niektórzy ludzie przegapili pierwsze przyjście, kontekst tego fragmentu to przemowa skierowana wyłącznie do uczniów na temat Drugiego Przyjścia. Nie mieli oni zacząć czuwać w określonym czasie, ponieważ Jezus właśnie powiedział, że nikt nie zna tej godziny. Mieli raczej czuwać nieustannie. Czuwanie w tym kontekście oznacza prowadzenie świętego życia i pozostawanie blisko Boga. Oznacza to również zachowanie wierności w czasie prześladowań. Chrześcijanie byli piętnowani jako heretycy i biczowani przez Żydów 39 uderzeniami, zgodnie z Miszna Makkoth 3,10-14 (The Bible Knowledge Commentary: New Testament, str. 168).

Pytanie: Dlaczego w Mk 14,4-8 Jezus wolał, by wylano na Niego kosztowny olejek, zamiast rozdać go ubogim?

Odp.: Jezus nauczał w Ewangelii według św. Marka 12:29-31, że miłość do Pana, Boga twego, jest największym przykazaniem, a miłość do bliźniego jak do samego siebie jest drugim co do ważności przykazaniem, a nie na odwrót. Chrześcijanie mogli pomagać ubogim przez cały czas, ale mogli służyć Jezusowi w ten sposób tylko wtedy, gdy Jezus przebywał na ziemi.

P: W Mk 14,4-8 niektórzy uważali, że ofiara w wysokości rocznego wynagrodzenia była po prostu marnotrawstwem pieniędzy. Co powiedziałbyś dzisiejszym ludziom, którzy uważają poświęcenie lat swojego życia i pieniędzy dla Pana za marnotrawstwo?

Odp.: Nard był drogim olejkiem perfumowym pozyskiwanym z rzadkiej rośliny pochodzącej z Indii. Zazwyczaj przechowywano go w całkowicie zamkniętym słoiku. Szyjkę słoika rozbito, a całą zawartość zużyto.

Kiedy Judasz zobaczył to ogromne (jego zdaniem) „marnotrawstwo”, mogło to stać się dla niego bodźcem do udania się do kapłanów, by zdradzić Jezusa. Chociaż nie ma usprawiedliwienia dla Judasza, możemy przynajmniej zrozumieć jego punkt widzenia. Wyglądałoby to na wielką stratę, gdyby cały świat kręcił się wokół pieniędzy. Miejmy jednak nadzieję, że masz lepszy osąd niż Judasz.

Pytanie: Jak to się dzieje, że w Mk 14,4-8 czynienie dobrych uczynków może czasem przeszkadzać w czynienia tego, co najlepsze?

Odp.: Robimy wiele dobrych rzeczy, ale nie jesteśmy na ziemi tylko po to, by je robić. Pozostajemy na ziemi, aby tu służyć Bogu i oddawać Mu chwałę. Nie robimy byle jakich dobrych rzeczy, ale te najlepsze, jakie możemy uczynić dla Pana.

Pytanie: Dlaczego, jak wynika z Mk 14,21, dla Judasza byłoby lepiej, gdyby się nigdy nie urodził?

Odp.: Dla Judasza byłoby lepiej, gdyby nigdy nie istniał, niż gdyby zrobił to, co zrobił, i poniósł za to sprawiedliwą karę. W książce „When Cultists Ask” (str. 139–140) napisano, że niektórzy członkowie sekt wykorzystują ten werset, próbując twierdzić, że piekło jest porównywane do stanu przed narodzinami, a zatem piekło oznacza nieistnienie. Jednak skoro Jezus powiedział, że kara Judasza była gorsza niż to, by nigdy się nie urodzić, to piekło nie jest unicestwieniem.

Pytanie: W Mk 14,21 nie znamy głównego powodu, dla którego Judasz postanowił zdradzić Jezusa. Kiedy ktoś odwraca się od drugiej osoby, jaka jest różnica między zrobieniem tego z chciwości, zazdrości czy rozczarowania?

Odp.: Niektórzy zdradzają z chciwości; kieruje nimi przekonanie, że mogą zyskać wszystko, co tylko się da. Nie mieli nic przeciwko osobie, którą nienawidzą poprzez zdradę. Ofiara jest dla nich jedynie przedmiotem do wykorzystania.

W innych przypadkach może to jednak mieć charakter osobisty. Z powodu rozczarowania tym, co postrzegają jako beznadziejną sytuację, mogą chcieć zdradzić daną osobę lub przynajmniej uzyskać jakąś korzyść, aby zrekompensować sobie stracony czas, w którym jej wierzyli.

Skoro nie znamy motywów Judasza, mogą to być oba powyższe powody. Judasz był jedynym członkiem Dwunastu, który nie pochodził z Galilei. Nigdy nie należał do ścisłego kręgu Piotra, Jakuba i Jana.

P: Co jest interesującego w słowie „przymierze” w Mk 14,24?

Odp.: W języku greckim istnieją dwa różne słowa oznaczające przymierze.

Greckie słowo syntheke oznacza porozumienie wynegocjowane między dwiema stronami.

Greckie słowo „diatheke” oznacza propozycję jednej strony, którą druga strona może jedynie przyjąć lub odrzucić. W tym miejscu użyto właśnie tego drugiego słowa.

P: Czy Mk 14,24 wskazuje, że Chrystus umarł za wszystkich ludzi?

Odp.: Tak. Nawet Jan Kalwin twierdzi, że „wielu” oznacza „całą ludzkość”. Oto, co Jan Kalwin napisał w Komentarzach Kalwina, tom 3, str. 138–139: „Ewangelia według św. Marka 14:24. To jest moja krew. Już wcześniej ostrzegałem, że gdy mowa jest o krwi wylanej (jak w Ewangelii Mateusza) na odpuszczenie grzechów, słowa te kierują nas ku ofierze śmierci Chrystusa, a zaniedbanie tej myśli uniemożliwia właściwe sprawowanie Wieczerzy Pańskiej. W żaden inny sposób wierne dusze nie mogą znaleźć zaspokojenia, jeśli nie potrafią uwierzyć, że Bóg jest z nich zadowolony. Słowo „wielu” nie oznacza jedynie części świata, lecz całą ludzkość: on przeciwstawia wielu jednemu, jakby chciał powiedzieć, że nie będzie Odkupicielem jednego człowieka, ale poniesie śmierć, aby wybawić wielu od ich przeklętej winy.” (Kursywa w oryginalnym angielskim tłumaczeniu.) Należy zauważyć, że Kalwin mówi: „wielu nie oznacza jedynie części świata, lecz całą ludzkość:”

Pytanie: W Mk 14,27 w jaki sposób uczniowie mieliby się obrazić na Jezusa, skoro Jezus nie bronił się?

Odp.: Ich wiara uległaby załamaniu, gdy Jezus, dysponując całą swoją mocą, dobrowolnie poddał się pojmaniu, znęcaniu się i śmierci. Od potężnego Mesjasza oczekiwano, że będzie się bronił i pokona Rzymian, a nie że się im podda.

Pytanie: Mk 14,27-31 – jeśli wierzący popełnił poważny grzech i zhańbił Jezusa, zwłaszcza w obecności innych, w jaki sposób może powrócić na właściwą drogę?

Odp.: Wierzący, który popadł w grzech, może okazać skruchę i powrócić. Bóg mu przebaczy. Jako chrześcijanie powinniśmy mu również przebaczyć, ale musi on zrozumieć, że odbudowanie zaufania może zająć trochę czasu. Skruchany wierzący powinien wyznać grzech przed Bogiem, ale powinien również wyznać go tym, którzy wcześniej wiedzieli o jego grzechu. Powinien przeprosić, w razie potrzeby zadośćuczynić za wyrządzoną krzywdę i obiecać, że więcej tego nie zrobi. W zależności od tego, jak bardzo ten grzech jest uzależniający, może poprosić kilku chrześcijańskich przyjaciół, aby „towarzyszyli mu” i pilnowali, by nie popadł ponownie w ten grzech.

Pytanie: Czy fragment Mk 14,42-52 przedstawia Jezusa, który był na łasce innych, w przeciwieństwie do pozostałych Ewangelii, które przedstawiają Jezusa jako panującego nad sytuacją, jak twierdzą niektórzy liberałowie?

Odp.: Cóż, jest tam napisane, że gdy Jezus się modlił, odczuwał tak wielką udrękę, że pocił się kroplami krwi. Chwileczkę, to było tylko w Łk 22,44, a nie w Ewangelii Marka. To raczej „krótkowzroczne” z strony liberalnych krytyków, że mówią tak o Ewangelii Marka, skoro Mt 26,36-46 i Łk 22,40-46 również opowiadają o Jezusie w Ogrodzie Getsemani. Jan często opisuje rzeczy, których nie ma w pierwszych trzech ewangeliach; wygląda na to, że Jan celowo pominął wiele rzeczy, o których wspomniały już pozostałe trzy ewangelie.

Od dawna chrześcijanie dostrzegają, że Mateusz podkreślał, iż Jezus jest obiecanym Królem, który wypełnił proroctwa Starego Testamentu. Marek kładł nacisk na Jezusa jako cierpiącego sługę oraz na Jego czyny. Łukasz podkreślał Jezusa jako człowieka i najwięcej pisał o Jego dzieciństwie. Jan podkreślał, że Jezus jest Bogiem, a jego Ewangelia została prawdopodobnie napisana z założeniem, że czytelnik zapoznał się już z pozostałymi ewangeliami.

Z drugiej strony, Ewangelia Marka pokazuje, że Jezus również sprawuje kontrolę. W Ogrodzie Getsemani Jezus wiedział, co ma nastąpić, i miał możliwość ucieczki z Ogrodu. Jednak Jezus świadomie postanowił poddać się woli Ojca , nie będąc niepewnym co do konsekwencji, lecz doskonale je znając.

Pytanie: Kim był ten „człowiek bez maski” z Mk 14,51-52, który uciekł bez ubrania?

Odp.: Chociaż Pismo Święte tego nie podaje, tradycja głosi, że był to Jan Marek, autor Ewangelii według św. Marka. Sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 905) również tak twierdzi, dodając spekulację, że „ewangelista nie mógł się powstrzymać przed wspomnieniem o swojej obecności w kluczowym momencie historii Jezusa”.

P: W Mk 14,53-55 w jaki sposób Sanhedryn naruszył tutaj prawo żydowskie?

Odp.: Naruszyli swój własny system prawny co najmniej pięć razy.

1) Nie wolno im było prowadzić rozpraw sądowych w nocy

2) Obowiązkiem sędziego było stanąć po stronie oskarżonego.

3) Nie mieli dwóch potwierdzających zeznań świadków przeciwko Jezusowi.

4) Zgodnie z prawem żydowskim nie można było skazać nikogo na podstawie wyłącznie jego własnych zeznań.

5) Mieli odczekać 24 godziny przed uznaniem kogoś za winnego.

(z kazania Tima Hawksa wygłoszonego w Hill Country Bible Church w Cedar Park w Teksasie 24 października 1997 r.)

Pytanie: Czy w Mk 14,62 Jezus rzeczywiście powiedział, że jest Mesjaszem?

Odp.: Tak. Wyobraź sobie, jak czuli się uparci kapłani, gdy Jezus zacytował o sobie fragment z Księgi Daniela 7:13-14, mówiący o Jego przyjściu na obłokach nieba. Ich reakcja – znieważanie Go i domaganie się Jego śmierci (Mk 14:63-65) – była ostatnią kroplą, która doprowadziła do odrzucenia Jezusa przez żydowskie elity religijne. Bardziej szczegółową odpowiedź znajdziesz w książce „Hard Sayings of the Bible” na stronach 450-451.

P: Skoro w Mk 14,62 Jezus miał zasiadać po prawicy Boga Ojca, to w jaki sposób mógłby przyjść, co sugeruje ruch?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

Po pierwsze, „zasiadanie po prawicy” nie oznacza wyłącznie fizycznej lokalizacji, ale pozycję honorową.

W różnych momentach Jezus może siedzieć, stać i poruszać się.

Oczywiście można zarówno siedzieć, jak i przychodzić, jeżdżąc na białym koniu, tak jak Jezus w Objawieniu 19:11.

P: W Ewangelii Marka 14:62 Jezus powiedział arcykapłanowi, że ujrzy Syna Człowieczego przychodzącego z obłokami niebieskimi. Gdyby jednak arcykapłan zmarł przed powrotem Jezusa, unieważniłoby to odpowiedź Jezusa. Dlatego w Ewangelii Łukasza Jezus mówi: „Ja jestem, i odtąd Syn Człowieczy będzie zasiadał po prawicy mocy Bożej” (Łk 22:69). Jezus, przerwany, str. 51

Odp.: Najpierw to, co nie jest odpowiedzią, a potem sama odpowiedź.

Nie jest to odpowiedź: Z jakiegoś powodu Ehrman nie chciał przytoczyć fragmentu z Ewangelii Mateusza 26:64, gdzie mowa jest o „wam” (liczba mnoga), a więc nie tylko o arcykapłanie. Jest to jednak kwestia bez znaczenia, ponieważ wszyscy członkowie Sanhedrynu zginęli przed powrotem Jezusa.

Odpowiedź: Ehrman wysuwa dwa zarzuty w jednym. Pierwszy zarzut dotyczy tego, że arcykapłan (a właściwie wszyscy członkowie Sanhedrynu) zginęli przed powrotem Jezusa. Odpowiedź na to brzmi: wszyscy członkowie Sanhedrynu, w tym arcykapłan, ujrzą przyjście Jezusa. Objawienie 1:7 obiecuje, że każde oko ujrzy Jezusa, gdy powróci, a nawet konkretnie ci, którzy Go przebili. Ci, którzy zginęli, odrzucając Jezusa, nie unikną ponownego spotkania z Nim.

Drugi zarzut dotyczy tego, że Ewangelia Łukasza, napisana po Ewangelii Marka, wydaje się zmieniać sformułowanie z „ty (w liczbie pojedynczej) ujrzysz” na zwykłe stwierdzenie, że Jezus powróci. Kluczowy punkt jego argumentacji jest osłabiony przez wariant tekstowy. Klemens Aleksandryjski (193–202 r. n.e.) cytuje Ewangelię Marka 14:62 z użyciem słowa „wy” (liczba mnoga) w dziele „Stromata”, księga 6, rozdział 52, w tomie 2 dzieła „Ante-Nicene Fathers”, str. 574. Wiemy, że Klemens cytuje właśnie Ewangelię Marka, a nie inną Ewangelię, ponieważ wyraźnie informuje nas, że jest to Ewangelia Marka.

Pytanie: Dlaczego w Mk 14,65 niektórzy ludzie prosili Jezusa, by przepowiedział, kto go uderzył?

Odp.: Rzymscy żołnierze mieli okrutną zabawę, w którą bawili się z więźniami, zwaną „trzema pięściami”. Trzech żołnierzy kładło po jednej pięści pod brodą więźnia. Jeden z żołnierzy uderzał więźnia i pozbawiał go przytomności. Kiedy więzień odzyskiwał przytomność, pytano go, który żołnierz go uderzył. Jeśli więzień źle zgadł, wygrywał żołnierz, który go uderzył (a osoba ta przegrywała zakład). Jeśli więzień zgadł prawidłowo, żołnierz, który go uderzył, przegrywał zakład. Wydaje się, że we wszystkich przypadkach przegranym był również sam więzień.

Pytanie: Jakiego rodzaju miłość, o której mowa w Mk 14,66–68, jest w stanie wytrzymać „próbę strachu”?

Odp.: Piotr był odważny i nigdy nie przestał kochać Jezusa, ale jego miłość w tej sytuacji nie wytrzymała próby strachu. Jednak pod koniec życia Piotr został ukrzyżowany głową w dół, a jego miłość rzeczywiście wytrzymała próbę strachu.

Dopóki Piotr nie zaczął mówić, jego galilejski akcent nie zdradzał go. O ile to nie on przemówił pierwszy, służąca musiała kiedyś znajdować się na tyle blisko Jezusa i Piotra, by móc rozpoznać Piotra. Piotr sądził, że może trzymać się dość blisko Jezusa, nie dając się wykryć. Kiedy zorientował się, że mogą odkryć, kim jest, musiał zdecydować, co zrobić. Czasami potrafimy wykazać się odwagą dla Chrystusa, zakładając, że prawdopodobnie nie poniesiemy z tego powodu żadnych konsekwencji. Ale co zrobimy, gdy zostaniemy zdemaskowani?

Piotr w tej stresującej chwili bardziej cenił swoje bezpieczeństwo niż cokolwiek innego, łącznie z zaparciem się Chrystusa. Piotr powinien był szybko odejść, a to, czy go złapią, czy nie, pozostawić w rękach Boga.

Pytanie: W Mk 15,1-20 zarówno Sanhedryn, jak i Rzymianie odrzucają Jezusa jako Mesjasza, ale z zupełnie różnych powodów. Jakie są różne powody, dla których ludzie dzisiaj odrzucają Jezusa jako swojego Mesjasza?

Odp.: W czasach Jezusa wielu uważało, że Jego twierdzenia są fałszywe, ponieważ Jezus nie spełniał ich oczekiwań dotyczących mesjasza politycznego. Dzisiaj, gdyby Bóg nas obserwował, niektórzy sądzą, że nie byłoby głodu, cierpienia ani śmierci. Bóg nie odpowiada ich oczekiwaniom.

Dla Rzymian twierdzenie Jezusa zostało błędnie zinterpretowane jako zdrada wobec tego, czemu już złożyli swoją lojalność. Jezus po prostu nie pasował do tego, za czym postanowili podążać, a oni nie mieli ani chęci, ani odwagi, by to zmienić.

Niektórzy odrzucają Jezusa z powodów intelektualnych, ale jest ich niewielu, a ich liczba jest mniejsza niż liczba osób, które twierdzą, że odrzucają Jezusa z powodów intelektualnych. Częściej ludzie odrzucają Go z powodów emocjonalnych lub z powodu uporu, gdy uświadamiają sobie, z czego musieliby zrezygnować lub co musieliby zmienić, aby podążać za Jezusem, a nie chcą tego robić. Czasami, gdy ludzie wysuwają intelektualne zastrzeżenia wobec zostania chrześcijaninem, w ich umyśle jest to rzeczywiście uzasadniony powód. Innym razem jest to tylko zasłona dymna, dzięki której nie czują się winni z powodu nieuwzględnienia twierdzeń Chrystusa.

Jezus odmówił udziału w debacie, w której nie można osiągnąć sprawiedliwości.

Pytanie: Co jest ironicznego w tym, że w Mk 15,8-11 ludzie wybrali Barabasza zamiast Jezusa?

Odp.: Piłat prawdopodobnie uważał za oczywiste, że wybiorą Jezusa zamiast znanego złodzieja. Żydzi przed Rzymianami oskarżali Jezusa o przewodzenie buntowi, podczas gdy wielu Żydów było rozczarowanych Jezusem za to, że NIE przewodził buntowi. Podczas gdy Żydzi i Rzymianie twierdzili, że Jezus musiał umrzeć za zdradę, to właśnie Barabasz faktycznie dopuścił się zdrady. Kiedy ludzie odrzucili swojego prawowitego króla, Jezusa, na rzecz brutalnego buntownika, sami 40 lat później, w 70 r. n.e., zbuntowali się gwałtownie, a Rzymianie zniszczyli Jerozolimę.

Dokument „Papyrus Florentinus 61.59ff” podaje, że rzymski namiestnik Egiptu, G. Septimus Vegetus, powiedział oskarżonemu więźniowi imieniem Phibion: „Zasłużyłeś na chłostę, ale wydam cię ludowi” (cytowane w: Taylor, s. 580).

Pełne imię Barabasza brzmiało Jezus bar-Abbas, czyli Jezus, syn Abbasa, a Abbas jest zarówno imieniem własnym, jak i określeniem oznaczającym ojca. Obaj nazywali się Jezus. Barabasz jako buntownik również pragnął wyzwolić swój lud, ale za pomocą ludzkich i brutalnych środków. Pseudo-syn ojca został uwolniony, a prawdziwy Syn Ojca został ukrzyżowany.

Pytanie: Dlaczego w Mk 15,14 Marek najwyraźniej tak bardzo starał się zrzucić winę na Żydów, jak twierdził jeden z liberałów?

Odp.: Po pierwsze, archeolodzy odkryli dziedziniec, na którym, jak sądzą, znajdował się tłum, a nie mógł on pomieścić więcej niż około 400 osób. Zatem tłum ten nie składał się z wszystkich mieszkańców i przybyszów do Jerozolimy, lecz raczej z bardzo niewielkiej grupy wybranej przez kapłanów.

Judasz, przywódcy żydowscy, naród żydowski, Rzymianie, a nawet sam Jezus, który nie uciekł – wszyscy odegrali swoją rolę w tym, co było z góry ustaloną wolą Bożą (Dz 2,23). Oto zestawienie ról poszczególnych osób. Jak widać, Marek nie jest bardziej surowy wobec narodu żydowskiego niż inni autorzy Ewangelii.

Judasz: Mateusz 26:14-16, 49-50; Marek 14:17-21, 42, 44-45; Łukasz 22:3-6, 47-48; Jan 13:18, 21, 27; 18:2

Przywódcy żydowscy: Mateusz 26:57-58; 27:20; Marek 14:43, 46, 53-65; 15:1, 3, 10-11, 31; Łukasz 22:2, 52; 22:66-23:2; Jan 18:3, 12-14, 19-24, 30

Naród żydowski: Ewangelia według św. Mateusza 27:20-23,25; Ewangelia według św. Marka 15:11-15; Ewangelia według św. Łukasza 23:18,21,23

Rzymianie: Mateusz 27:11-31; Marek 15:15-20; 15:24; Łukasz 23:24; Jan 18:33-19:3; 19:16

Jezus nie uciekł: Ewangelia według św. Mateusza 26:39-46, 53-54; Ewangelia według św. Marka 14:35-42; Ewangelia według św. Łukasza 22:39-46; Ewangelia według św. Jana 18:4-11

Pytanie: Jakie znaczenie miało ubranie Jezusa w purpurę (Mk 15:17)?

Odp.: Purpurowa tkanina była droga, ponieważ barwiono ją z muszli mureksów. W Imperium Rzymskim tylko cesarz i jego rodzina mieli prawo nosić purpurę, choć cesarz, w ramach łaski, mógł podarować swoje stare szaty innym. Purpurowa szata miała na celu wyśmiewanie faktu, że Jezus twierdził, iż jest królem.

Pytanie: W Mk 15,31 Jezus był wyśmiewany za to, że twierdził, iż zbawia innych, podczas gdy nie zbawiał samego siebie. W jaki sposób czasami trzeba zrezygnować z ratowania siebie, aby ocalić innych?

Odp.: Chociaż nie musimy podejmować niepotrzebnego ryzyka, czasami musimy robić rzeczy wiążące się z ryzykiem dla bezpieczeństwa innych i aby nieść innym przesłanie Ewangelii. Bezpieczeństwo jest dobre, ale jeśli cenimy nasze bezpieczeństwo ponad wypełnianie woli Bożej, wówczas nawet bezpieczeństwo może stać się bożkiem.

P: Jak skuteczna jest taktyka szatana polegająca na tym, by ktoś był wyśmiewany za posłuszeństwo Bogu (Mk 15,31-32)?

Odp.: W zależności od osoby może to być skuteczne. Jeśli ktoś ceni sobie pochwały ludzi bardziej niż pochwałę od Boga, może to go całkowicie powstrzymać. Może nawet racjonalizować to sobie, myśląc: „Jeśli zachowam swoją popularność, ludzie będą mnie bardziej słuchać, a tym samym bardziej docenią moje świadectwo”. Jeśli jednak ktoś ceni Boga bardziej niż popularność, a posłuszeństwo Bogu bardziej niż osiąganie wyników dla Boga, wówczas będzie wielbił Boga bardziej, niż gdyby próbował wykonywać dzieło dla Boga własnymi siłami.

Pytanie: W Mk 15,32 czytamy, że Jezusa przybito do „krzyża”, aby Go ukrzyżować: „Niech Chrystus, Król Izraela, zstąpi teraz z krzyża, abyśmy mogli ujrzeć i uwierzyć”. A ci, którzy byli z Nim ukrzyżowani, znieważali Go.

Słowo oznaczające „krzyż” w języku greckim to stauros, które James Strong zdefiniował jako:

(4716) od rdzenia 2476; pal lub słup (postawiony pionowo), tj. (w szczególności) słup lub krzyż (jako narzędzie kary śmierci); w przenośni: narażenie na śmierć, tj. samozaparcie; w domyśle: odkupienie Chrystusa: — krzyż. ^[1]

Jednak w 1 Liście Piotra 2:24 czytamy, że Jezus został ukrzyżowany na „drzewie”:

Który sam na drzewie poniósł nasze grzechy w swoim ciele, abyśmy, umarłszy dla grzechów, żyli dla sprawiedliwości; przez którego rany zostaliście uzdrowieni.

Słowo oznaczające „drzewo” w języku greckim to xulon, a Strong definiuje je jako:

(3586) od innej formy rdzenia 3582; drewno (jako paliwo lub materiał); w przenośni kij, pałka, drzewo lub inny przedmiot lub substancja drewniana: — laska, kłody, drzewo, drewno.^[2]

Błąd jest tutaj oczywisty. Greckie słowo stauros oznacza jednoznacznie „krzyż”. Słowo to nie ma podwójnego znaczenia. Natomiast słowo xulon można tłumaczyć zamiennie jako „drewno”, „laska”, „drzewo” itp., ale w przypadku 1 Listu Piotra 2:24 zostało przetłumaczone jako „drzewo”. Musimy teraz zadać sobie pytanie, dlaczego w ogóle użyto słowa xulon, skoro istnieje bardziej jednoznaczne słowo – stauros – jeśli werset ten rzeczywiście ma oznaczać „krzyż”?

Jest zatem oczywiste, że słowo xulon jest rzeczywiście użyte w znaczeniu „drzewa” w 1 Liście Piotra 2:24, a zatem istnieje sprzeczność z Ewangelią Marka 15:32.

Bibliografia

[1] James Strong, The New Strong's Exhaustive Concordance of the Bible (Thomas Nelson, 1996)

[2] James Strong, op. cit. (Pytanie zadał muzułmanin)

Odp.: Jezus został przybity do drewnianego krzyża, który pochodził z drzewa. Rzymianie, Kartagińczycy i Persowie używali drewnianych słupów z poprzeczkami, a nie żywych drzew. Używanie dwóch słów jako synonimów tej samej rzeczy (takich jak staurus i xulon) nie stanowi problemu, podobnie jak używanie dwóch słów na określenie Boga w Koranie.

Piotr mówi, że Jezus został powieszony na drzewie (Dz 5,30; 10,39), ale Piotr mówi również, że Jezus został przybity do krzyża (Dz 2,23).

Paweł mówi, że Jezus został powieszony na drzewie (Galacjan 3:13; Dzieje Apostolskie 13:29), jednak Paweł wspomina również o krzyżu Chrystusa w Liście do Galacjan 5:11; 6:12,14; 1 Liście do Koryntian 1:17,18.

Słowa „drzewo” i „krzyż” są używane jako synonimy; ten sam autor stosuje oba terminy. Jezus został przybity do drzewa, ale nie jest mowy o drzewie żywym.

Oczywiście ortodoksyjna nauka islamu również głosi, że „postać Jezusa” również została ukrzyżowana. W tej kwestii ukrzyżowania pojawia się kluczowy problem. Albo:
a) to naprawdę Jezus został ukrzyżowany, albo
b) „Wielka zamiana” – Allah nie tylko oszukał Żydów i Rzymian, sprawiając, że sądzili, iż Jezus został ukrzyżowany, podczas gdy w rzeczywistości tak nie było, ale oszukał również samą matkę Jezusa, Jego uczniów i wszystkich pierwszych chrześcijan, którzy głosili Chrystusa ukrzyżowanego. Dysponujemy pismami Ignacego i Polikarpa, uczniów apostoła Jana, oraz innych, którzy wierzyli, że Jezus został ukrzyżowany i zmartwychwstał. Nawet jako muzułmanin nie możesz winić chrześcijan za to, że wierzą, iż Jezus został ukrzyżowany, jeśli uważasz, że Allah oszukał swoich własnych wyznawców. „Allah jest największym z oszustów” (Sura 3:54). Jeśli ten Allah oszukał chrześcijan, a tobie nie stanowi to problemu, to czy ten Allah mógłby oszukać również muzułmanów?

Pytanie: W Mk 15:42 Ehrman pisze: „Marek wyjaśnia nam, co rozumie pod tym wyrażeniem: jest to Dzień Przygotowania «na szabat» (a nie Dzień Przygotowania na Paschę)” (kursywa w oryginale). Jesus, Interrupted, str. 27

Odp.: Istnieją dwie prawdopodobne, ale różne odpowiedzi.

W tym roku szabat i Pascha mogły się pokrywać: Ehrman wydaje się nie brać pod uwagę, że w niektórych latach Pascha i szabat przypadają w tym samym dniu. Istnieje pewna niepewność co do dokładnych dat z tamtych czasów, ale wielu uważa, że w roku 30 n.e. lub 33 n.e. Pascha i sobotni szabat mogły się pokrywać.

Wielkie szabaty: Każda sobota była szabatem, ale nie każdy szabat przypadał w sobotę, jak dowodzi Księga Kapłańska 23:39. Na przykład zarówno pierwszy, jak i ósmy dzień siódmego miesiąca miały być „odpoczynkiem szabatowym”. Co roku występowały „dni bez pracy”, ale w większości przypadków nie były to soboty. Pascha była pierwszym dniem Święta Przaśników, a zarówno pierwszy, jak i siódmy dzień tego święta były „dniami bez pracy”, zgodnie z Księgą Wyjścia 12:16.

Ewangelia Jana 19:31 rozstrzygnęłaby, która z tych dwóch odpowiedzi jest prawidłowa, gdyby nie to, że można ją wykorzystać na poparcie obu odpowiedzi. Jest tam napisane: „…gdyż ten szabat był świętem wielkim”. Ponieważ jednak był to dzień świąteczny, nie musiała to być sobota.

Pytanie: Dlaczego w Mk 15,44 Piłat dziwił się, że Jezus już nie żył?

O: Albo Piłat po prostu stracił poczucie czasu, albo wielu ukrzyżowanych ludzi wytrzymywało dłużej. Jezus został wychłostany i pobity przed ukrzyżowaniem. Na marginesie, rzymskie chłosty różniły się od 39 uderzeń w ramach żydowskiej kary chłosty. Rzymska chłosta polegała na użyciu krótkich biczów z metalowymi elementami, przymocowanych do mocnego drewnianego drążka. Mogła ona okaleczyć, a nawet zabić człowieka. Jezus został wychłostany przez Rzymian.

P: Jakie są w Mk 16 podobieństwa z innymi fragmentami Ewangelii i Dziejów Apostolskich?

Odp.: Oto podobieństwa między rozdziałem 16 Ewangelii według św. Marka a innymi księgami Biblii

Jezus zmartwychwstał wcześnie rano. Mk 16,2.9; Mt 28,1; Łk 24,1; J 20,1

Jezus zmartwychwstał pierwszego dnia tygodnia. Mk 16:2,9; Mt 28:1; Łk 24:1; J 20:1

Z Marii Magdaleny wygnano siedem demonów. Mk 16,9; Łk 8,2

Maria Magdalena / kobiety przyszły do grobu. Mt 28:1-8; Mk 16:9-10; J 20:1; Łk 24:1-10

Inni początkowo nie wierzyli. Mt 28:17; Mk 16:11; Łk 24:11

Ukazał się dwóm uczniom. Mk 16,12; Łk 24,13-35

Nadal nie wierzyli. Mk 16,13; Łk 24,36

Zganił jedenastu za niewiarę. Mk 16,14; Łk 24,38-41

Nakaz głoszenia wszystkim. Mt 28:19-20; Mk 16:15; Łk 24:47-48

Kto wierzy i przyjmuje chrzest, ten zostanie zbawiony; kto nie wierzy, ten zostanie potępiony. Mk 16:16; Dz 2:38-39

Znaki. Mk 16:17,20; w całym Dziejach Apostolskich

Wypędzanie demonów. Mk 16,17 oraz w Dziejach Apostolskich

Mówienie nowymi językami. Mk 16:17; ~Dz 2:2-13

Ukąszenie przez węże bez szkody. Mk 16:17; Łk 10:19; ~Dz 28:3-6

Picie trucizny bez szkody. Mk 16:18 – brak innych wzmianek

Jezus wstąpił do nieba w Betanii, na zboczu Góry Oliwnej. Mk 16:19; Łk 24:51; Dzieje Apostolskie 1:9-11

Jezus zasiadł po prawicy Boga. Mk 16:19; Dz 7:56

Głosili wszędzie. Mk 16:20; Dz 1:8

Podsumowując, picie trucizny bez poniesienia szkody jest jedyną nauką zawartą na końcu Ewangelii według św. Marka, której nie ma nigdzie indziej w Biblii.

Pytanie: Dlaczego w Mk 16,1 kobiety przyniosły wonności, aby namaścić ciało Jezusa?

Odp.: Jezusa pośpiesznie złożono w grobie przed rozpoczęciem szabatu o zachodzie słońca. Kobiety przyniosły wonności, aby zakonserwować ciało poprzez balsamowanie.

Pytanie: Skoro w Mk 16,8 kobiety nikomu nic nie powiedziały, to czy poinformowały o tym uczniów?

Odp.: Chociaż nie powiedziały nikomu w drodze powrotnej z grobu, ostatecznie opowiedziały o tym wszystkim, a uczniowie byli pierwszymi, którym to przekazały. Chociaż stwierdzenie, że nikomu nie powiedziały, mogłoby oznaczać, że nawet uczniom powiedziały dopiero po pewnym czasie, bardziej prawdopodobne jest, że oznacza to, iż opowiedziały o tym wyłącznie uczniom, a nikomu spoza ich małej grupy. Uzupełniającą odpowiedź można znaleźć w książce „When Critics Ask” na str. 377.

P: W Mk 16,12 – w jaki sposób Jezus ukazał się w innej postaci?

Odp.: Oznacza to po prostu, że dwaj mężczyźni nie rozpoznali Jezusa, gdy szli z Nim. Jezus mógł mieć na sobie inne ubranie i z pewnością wyglądał inaczej niż wtedy, gdy był martwy. Jezus został fizycznie wskrzeszony z martwych w uwielbionym ciele fizycznym. Nie można słusznie powoływać się na ten werset, by twierdzić, że Jezus miał różne ciała, ponieważ fakt, że go nie rozpoznali, nie dowodzi istnienia innego ciała fizycznego.

P: W Mk 16,16 Jezus mówi: „Kto uwierzy i przyjmie chrzest, będzie zbawiony”. W Rz 6,3 Paweł mówi: „Wszyscy bowiem, którzy zostaliśmy ochrzczeni w Jezusa Chrystusa, zostaliśmy ochrzczeni w Jego śmierć”. W 1 P 3,21 Piotr mówi: „To jest symbol, przez który teraz chrzest nas zbawia (nie przez usunięcie nieczystości ciała, ale przez odpowiedź dobrego sumienia wobec Boga) dzięki zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa”. Czy te wersety oznaczają, że chrzest jest tak samo niezbędny do zbawienia jak wiara? I czy oznacza to, że nie jest to „obrzęd dobrowolny”, jak twierdzą ewangelicy, ale procedura obowiązkowa?

Odp.: Posłuszeństwo Jezusowi nie jest opcjonalne, lecz obowiązkowe, a Jezus nakazał nam przyjąć chrzest. Dlatego wszyscy wierzący powinni zostać ochrzczeni wodą. Jednak to nie chrzest wodny nas zbawia, ani nawet nasze posłuszeństwo (choćby było niedoskonałe) nas nie zbawia. To Jezus nas zbawia. Zatem moc tkwi w krwi Jezusa, a nie w wodzie. W Nowym Testamencie 150 razy wspomina się o wierze prowadzącej do zbawienia bez chrztu. Ale wszyscy powinniśmy przyjąć chrzest.

A co z złodziejem na krzyżu? Rzymianie z pewnością nie pozwoliliby mu zejść, by przyjąć chrzest, a potem ponownie go przybić do krzyża. A jednak Jezus powiedział mu: „Dzisiaj będziesz ze mną w raju”. Ponadto Euzebiusz wspomina o rzymskim żołnierzu imieniem Bazylides, który nawrócił się na chrześcijaństwo, a następnie został uwięziony i stracony. Czy trafiłby do piekła, ponieważ wierzył w Chrystusa, ale Rzymianie nie pozwolili mu przyjąć chrztu, uniemożliwiając w ten sposób Bogu jego zbawienie? – Oczywiście, że nie. Zatem Bóg jest wystarczająco zdolny i potężny, by zbawić ludzi bez chrztu wodnego. Chrzest wodny nie jest niezbędny, aby Bóg kogoś zbawił. Powinniśmy jednak być posłuszni Bogu i przyjąć chrzest.

Pytanie: A co z ludźmi, którzy wierzą, ale nigdy nie zostali ochrzczeni, o czym mowa w Mk 16,16?

Odp.: Chociaż Mk 16,16 tego nie precyzuje, to J 3,36 i wiele innych wersetów mówi, że każdy, kto wierzy, zostanie zbawiony. Złodziej po prawej stronie Jezusa uwierzył i trafił do raju bez chrztu, a jeszcze przed tym złodziejem na krzyżu zarówno uczniowie Jezusa chrzcili (J 3,26; 4,2), jak i Jan Chrzciciel chrzcił na odpuszczenie grzechów (Mk 1,4; Łk 1,77; Łk 3,3b). Ten werset nie mówi tego wprost, ale istnieją cztery przypadki.

Uwierzyli i zostali ochrzczeni: zbawieni

Wierzą i nie zostali jeszcze ochrzczeni – zbawieni. Ten werset tego nie mówi, ale Dzieje Apostolskie 10:45-47 pokazują ludzi, którzy uwierzyli i zostali zbawieni, o czym świadczy to, że autentycznie mówili językami, zanim zostali ochrzczeni wodą.

Nie wierzą i zostali ochrzczeni: nie są zbawieni

Nie wierzą i nie są ochrzczeni: nie są zbawieni, z wyjątkiem sytuacji, gdy Bóg może obdarzyć szczególną łaską niemowlęta, które umierają, osoby z poważnymi upośledzeniami umysłowymi itp.

Być może powodem, dla którego nie wspomniano o drugim przypadku, jest to, że wolą Boga jest, aby wszyscy wierzący byli Mu posłuszni i przyjęli chrzest wodny.

Co więcej, kontekst tego wersetu najwyraźniej dotyczy ludzi, którzy są w stanie uwierzyć. Niemowlęta, osoby z poważnymi upośledzeniami umysłowymi i być może inne osoby, które nigdy nie odrzuciły Chrystusa, ale nigdy nie uwierzyły, nie są przedmiotem tego wersetu.

Oto przykład. Jeśli moja córka w kuchni prosi mnie o resztę z dolara, a ja mówię jej: „Daj mi dolara i butelkę wody, a dam ci resztę”. Jeśli moja córka da mi jedno i drugie, daję jej resztę. Jeśli moja córka nie da mi dolara, nie dostanie reszty. A co, jeśli moja córka da mi dolara, ale nie da butelki wody? Wtedy to zależy. Jeśli powie: „Szukałam, ale nie mogłam znaleźć butelki wody”, to i tak dam jej resztę. Jeśli jednak powie coś lekceważącego i odmówi mi butelki wody, którą może zdobyć, to nie dostanie reszty.

Członek Kościoła Chrystusowego podał przykład: „Jeśli zjesz i strawisz jedzenie, będziesz żyć; jeśli nie zjesz, umrzesz”. Trawienie jedzenia jest tu domyślne. Jednak zastosowanie tego przykładu mimowolnego działania fizycznego do przykazania Bożego, któremu mamy dobrowolnie być posłuszni, w kontekście Ewangelii Marka 16:16, jest sprzeczne ze Słowem Bożym, które obiecuje zbawienie wszystkim, którzy prawdziwie wierzą, w następujących miejscach: Ewangelia Jana 3:16, 18, 36; Jana 5:24; 6:47; 11:25-26; Dzieje Apostolskie 10:43-48; List do Rzymian 9:33; Księga Joela 2:32a + Dzieje Apostolskie 2:21 + List do Rzymian 10:9-10; 10:13; 1 List Jana 5:1, 10-13

Podsumowanie: Jeśli wierzysz, daj się ochrzcić. Jednak chrzest nie ma żadnego znaczenia, jeśli nie wierzysz.

Pytanie: W Mk 16:16 Jezus mówi: „Kto uwierzy i przyjmie chrzest, będzie zbawiony; kto zaś nie uwierzy, będzie potępiony”. Zatem człowiek nie ma wyboru. Musi wierzyć, w przeciwnym razie zostanie potępiony i ukarany. Gdzie tu jest ludzka wolność wyznania lub wolność wiary? W jaki sposób Jezus zmusza ludzi do wiary, grożąc im potępieniem?

Odp.: Nikt nie jest zmuszany do wiary. Jednak Bóg nie dał wolności bez konsekwencji, lecz wolność z konsekwencjami. Jeśli ktoś nie chce wierzyć, po śmierci Bóg umieści go w innym wszechświecie, gdzie będzie miał wolność trwać wiecznie z dala od Boga. Miejsce to nazywa się Jeziorem Ognistym.

Zgadzam się jednak, że nie wyglądałoby to na prawdziwy wolny wybór, gdyby dla wszystkich było bezsprzecznie pewne, że albo będą posłuszni Bogu, albo trafią do Jeziora Ognistego. I tu właśnie pojawia się wiara. Bóg dał nam dowody na to, że Jego Słowo jest prawdziwe, ale nie dał nam absolutnej pewności. Jeśli ktoś nie chce wierzyć Bogu, ma wystarczająco dużo „swobody”, by znaleźć powody do wątpienia w Boga i nie wierzyć. Ciekawe jest to, że możemy początkowo odrzucić wiarę w Boga, a potem pokutować, uwierzyć w Niego i zostać zbawieni. Aniołowie i demony natomiast nie mają wolnej woli dokładnie w taki sam sposób, jak my. Nie mogą jej zaprzeczyć. A kiedy demon upada, nie ma dla niego możliwości pokuty. Chrystus przyszedł, by odkupić tylko ludzi, a nie aniołów ani demonów, jak mówi List do Hebrajczyków 2:16.

Pytanie: W Ewangelii Marka 16:17-18 czytamy: „A te znaki będą towarzyszyć tym, którzy wierzą: w imię moje będą wyrzucać demony; będą mówić nowymi językami; będą brać w ręce węże; a jeśli wypiją coś śmiertelnego, nie zaszkodzi im to; będą kłaść ręce na chorych, a ci wyzdrowieją”. Paweł również wymienił te same zdolności jako dary Ducha Świętego (1 Kor 12:10; 12:8). Czy oznacza to, że są to znaki prawdziwej wiary? Czy wszyscy wierzący powinni posiadać te dary przez cały czas? Dlaczego nie widzimy już tych znaków u chrześcijan?

Odp.: Duch Święty obdarzył każdego chrześcijanina darem duchowym, a różni chrześcijanie mają różne dary, choć wiele z nich nie wygląda spektakularnie. Tak jak różne części naszego ciała pełnią różne funkcje, tak i my pełnimy różne funkcje w Kościele (1 Kor 12,14-27). Nie wszyscy mają mówić językami (1 List do Koryntian 12:30), tak samo jak nie wszyscy są apostołami i prorokami (1 List do Koryntian 12:29).

P: Czy wzmianka w Mk 16,18 o podnoszeniu węży uzasadnia pogląd mieszkańców Appalachów, którzy uważają, że niektórzy powinni posługiwać się wężami podczas nabożeństw?

Odp.: Nie. Nawet bez tego wersetu Biblia pokazuje, że Bóg zapewnia chrześcijanom niezbędną ochronę i że w razie potrzeby dokona cudów, nie ograniczając się jedynie do odporności na ukąszenia węży. Jednak nawet biorąc pod uwagę ten werset, Biblia mówi, że nie powinniśmy wystawiać Boga na próbę, narażając się na niebezpieczeństwo tylko po to, by się popisywać.

Księga Wyjścia 17:2-7; Księga Liczb 14:22; Księga Powtórzonego Prawa 6:16; Psalm 78:17-18, 40-41, 56-57; 95:8-9. Achaz jest wyjątkiem potwierdzającym regułę. Chociaż Achaz znał koncepcję wystawiania Boga na próbę i nie zamierzał tego robić w Księdze Izajasza 7:12, to udzielenie odpowiedzi na pytanie zadane przez Jego proroka nie jest wystawianiem Boga na próbę.

Pytanie: Czy Mk 16:9-20 zostało napisane przez Marka?

Odp.: Prawdziwi chrześcijanie nie są zgodni co do tego, czy fragment Mk 16:9-20 był pierwotnie częścią Ewangelii.

Dowody zewnętrzne przemawiające za twierdzeniem „tak”

Dla informacji: apokryficzne Ewangelie Nikodema I i II wspominają o mówieniu nowymi językami, wężach i truciznach, ale tekst ten powstał prawdopodobnie później. Należy zauważyć, że jedno ze źródeł podaje, iż „Pierwsza apologia” Justyna Męczennika, rozdz. 45 (str. 178), odwołuje się do Ewangelii Marka 16, ale jest to nieprawda; „Pierwsza apologia” Justyna nie zawiera odniesienia do Ewangelii Marka 16.

Dowody wewnętrzne przemawiające za twierdzeniem: Brak.

Dowody zewnętrzne przemawiające za „nie”

ok. 360 r. n.e. Pytania Euzebiusza do Marianusa I

325–350 r. n.e. Manuskript Watykański: w tym miejscu jest pusta strona. W manuskripcie Watykańskim występują puste strony jedynie między niektórymi księgami, takimi jak Księga Malachiasza i Ewangelia według św. Mateusza.

340–350 r. n.e. Również w manuskrypcie Sinaiticus występuje tam pusta przestrzeń, ale zawiera on puste przestrzenie między niemal wszystkimi księgami.

Należy zauważyć, że w manuskrypcie Sinaiticus i Vaticanus Ewangelia Marka kończy się słowem „bo” (gar w języku greckim). Nie znaleziono żadnej innej księgi w literaturze greckiej, która kończyłaby się słowem „bo”. Z drugiej strony istnieje wiele przykładów greckich zdań i akapitów kończących się tym słowem.

193–217/220 r. n.e. Klemens Aleksandryjski

225–254 r. n.e. Orygenes

406/407 r. n.e. Hieronim, List 120 (Do Hedibii)

Co najmniej 6 innych starożytnych rękopisów

Syryjski manuskrypt synajski

900–1000 r. n.e. Rękopis ormiański podaje, że fragment ten dodał Arystion, o którym wspomina Papiasz

Niektóre gruzińskie (z V wieku)

Wewnętrzne dowody, które wskazują, że nie

Nagła zmiana zaimków między wersem 8 a wersem 9. Podmiotem wersetu 8 są kobiety, podczas gdy zaimek w wersecie 9, anastas, jest rodzaju męskiego. Jednak w innych miejscach również występują nagłe zmiany zaimków, np. „On” = Józef z Arymatei w Mk 15,46; „on” = Jezus w Mk 15,47 oraz „one” = Maria, Maria i Salome w Mk 16,1.

Słownictwo: 1/3 istotnych greckich słów nie występuje lub jest używana inaczej w pozostałej części Ewangelii Marka. Łącznie jest 166 słów, z czego 101 to różne słowa. Pomijając nazwy własne, przedimek „the” itp., pozostaje 75 różnych ważnych słów. 15 z nich (w tym „apistia” (bez wiary) i „sklerokardia” (uparta odmowa uwierzenia)) pojawia się w innych miejscach Ewangelii Marka. 11 pozostałych jest użytych w innym znaczeniu.

Suche fakty: wydaje się, że brakuje tu realistycznych szczegółów charakterystycznych dla pozostałej części Ewangelii według św. Marka.

Podobieństwa ewangeliczne: Ewangelie Mateusza i Łukasza są zbieżne z Ewangelią Marka aż do końca wersetu 8.

Dowody zewnętrzne wskazujące na niejasność: w ponad 8 starożytnych rękopisach brakuje całego rozdziału 16 Ewangelii Marka. Należy do nich p45 (utracono fragment od Marka 12:29 i dalej)

2386 – brakuje całej strony

1420 – brakuje całej strony

16 – uszkodzony, brakuje całego fragmentu od Ewangelii Marka 16:6

304 – zawiera tekst wraz z komentarzem

Krótsze zakończenie Ewangelii według św. Marka

koptyjski bohairski [Boh] III/IV w.

etiopski [Eth] od ok. 500 r. n.e.

Katalog rękopisów Ewangelii według św. Marka

P45 Papirus 45 (225) ~ uszkodzony

B Vaticanus (325–350) ~ pominięcie

ℵ Sinaiticus (340–350) ~ pominięcie

A Alexandrinus (ok. 450) ~ dodatek

C Efraem (450) ~ zawarto

D Bezae (500?) ~ włączenie

L Regius (750) ~ podwójne włączenie

M Campianus (850) ~ włączenie

N Purpureus Petropolitanus (550) ~ uszkodzony

U Nanianus (900) ~ inkluzja

W Washington (400) ~ uwzględniony w logionie Freera

Δ Sangellensis (900) ~ włączenie

Θ Koridethi (800?) ~ zawarte

Π Petropolitanus (850) ~ uszkodzony/zawartość (brak fragmentu 16:18-20)

Σ Rossanensis (550) ~ uszkodzony/zawartość (brak fragmentu 16:14-20)

Φ Beratinus (550) ~ uszkodzony

Ψ Laurensis (850) ~ podwójna inkluzja (egzemplarz sugerujący „krótkie zakończenie”)

Minuskule f1 (1, 118, 131, 209, 1582) ~ wstawka z adnotacją lub siglą

Minuskule f13 (13, 346, 543, 826, 828, 69, 124, 788, 983, 1689) ~ włączenie

28 (XII w.?) ~ włączenie

33 (1000) ~ włączenie

157 (1100) ~ włączenie

565 (800) ~ włączenie

579 (1200) podwójne włączenie

700 (ok. 1100 r.?) ~ włączenie

892 (950?) ~ włączenie

1071 (XII w.) ~ włączenie

1342 (X wieku) ~ włączenie

1424 (VIII w.) ~ włączenie

Na podstawie Ewangelii Marka 16:9-20, „Study of the External Evidence” autorstwa Jima Snappa II (2003)

Nauczanie charakterystyczne dla Ewangelii Marka 16:9-20

Każda doktryna lub koncepcja zawarta w dłuższym zakończeniu Ewangelii Marka znajduje odzwierciedlenie w innych miejscach Biblii, z wyjątkiem czterech kwestii:

1. Jezus wcześniej wygnał siedem demonów z Marii Magdaleny.

2. Znaki towarzyszące wierzącym:

[gdy zostaną do tego zmuszeni], mogą bez obaw brać węże do rąk. (Łukasz 10:19 mówi, że mogli deptać węże i skorpiony, co jest podobne do fragmentu z Ewangelii Marka 16). Przykład podany jest również w Dziejach Apostolskich 28:3-6, gdzie Paweł został ugryziony przez żmiję, ale nic mu się nie stało.

3. [gdy zostaną do tego zmuszeni], mogą bezpiecznie pić śmiertelną truciznę.

4. Jest to najsurowsza nagana, jaką Jezus skierował do uczniów, a która została odnotowana.

Brakujące treści: Ewangelia Marka 14:28 i 16:7 nie wspominają o pojawieniu się Jezusa w Galilei.

Wniosek: Jeśli fragment Mk 16,9-20 został błędnie dodany do niektórych rękopisów, to nastąpiło to przed rokiem 150 n.e. Jeśli został on błędnie usunięty, to nastąpiło to przed rokiem 217 n.e.

Pytanie: Czy Mk 16:9-20 należy uznać za Pismo Święte, tak jak resztę Ewangelii Marka?

Odp.: Oczywiście, że tak, jeśli napisał to Marek. Jednak niektórzy chrześcijanie twierdzą, że ze względu na wczesne włączenie tego fragmentu do kanonu i powszechną akceptację, nadal stanowi on część Pisma Świętego, nawet gdyby został napisany przez sekretarza lub kogoś innego zamiast Marka. Najwyraźniej pogląd ten podzielał Bruce Metzger.

P: Jakie dowody w Ewangelii Marka wskazują, że to właśnie Marek napisał tę księgę?

Odp.: Wczesny Kościół powszechnie uznawał tę księgę za dzieło Marka. Papiasz, uczeń apostoła Jana, stwierdził, że jej autorem był Marek, który był uczniem Piotra. Nawet sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 905) wspomina o tym, co powiedział Papiasz.

P: Skoro Marek nie był apostołem, dlaczego Ewangelia Marka znalazła się w Biblii?

Odp.: Marek był powszechnie uznawany za tłumacza Piotra. Oto dowody.

Papiasz (95–110 r. n.e.): „Wśród nich [Papiasz] wspomina, że po zmartwychwstaniu nastąpi tysiąclecie, podczas którego na tej ziemi zostanie ustanowione osobiste panowanie Chrystusa. Ponadto w swoim dziele przekazuje inne opowieści przekazane przez wspomnianego wcześniej Arystiona, dotyczące słów Pana z „ ”, oraz tradycje prezbitera Jana. Aby uzyskać informacje na ten temat, możemy jedynie odesłać naszych czytelników do samych tych ksiąg; teraz jednak do już przytoczonych fragmentów dodamy, jako sprawę o pierwszorzędnym znaczeniu, tradycję dotyczącą Marka, który napisał Ewangelię, którą on [Papiasz] przekazał następującymi słowami: I tak powiedział prezbiter. Marek, stawszy się tłumaczem Piotra, spisał dokładnie wszystko, co zapamiętał. Nie opisał jednak słów ani czynów Chrystusa w dokładnej kolejności. Historia kościelna Euzebiusza 3:39 (tom 1, str. 154)

Klemens Aleksandryjski (193–217/220 r. n.e.): „…Marek, któremu przypisuje się Ewangelię, będąc towarzyszem Piotra…” Fragment tekstu Klemensa Aleksandryjskiego w „Historii Kościoła” Euzebiusza, księga 2, rozdz. 15.

Tertulian (198–220 r. n.e.): „Ten sam autorytet kościołów apostolskich stanowi dowód również dla pozostałych Ewangelii, które posiadamy w równym stopniu dzięki nim i zgodnie z ich zwyczajem – mam na myśli Ewangelię Jana i Ewangelię Mateusza – podczas gdy to, co opublikował Marek, można uznać za dzieło Piotra, którego tłumaczem był Marek. Nawet Ewangelię Łukasza ludzie zazwyczaj przypisują Pawłowi. I może się wydawać, że dzieła publikowane przez uczniów należą do ich mistrzów”. Tertulian, „Przeciw Marcionowi”, księga 4, rozdział 5, str. 350.

Pytanie: Kiedy została napisana Ewangelia według św. Marka?

Odp.: Antimarcionicki prolog do Ewangelii Marka również mówi: „Po śmierci samego Piotra on [Marek] spisał tę samą Ewangelię….” (zaczerpnięte z „The Bible Knowledge Commentary: New Testament”, str. 99). Ireneusz w dziele „Przeciw herezjom”, księga 3, rozdz. 1.1, str. 414 (182–188 r. n.e.) stwierdza, że Marek napisał Ewangelię po „odejściu” Piotra i Pawła, co miałoby miejsce tuż po ok. 64–65 r. n.e. Jednak w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 8, str. 608, podano, że Ireneusz napisał również, iż Ewangelia Mateusza powstała, gdy Piotr i Paweł jeszcze żyli, a jesteśmy niemal pewni, że jest to nieprawda.

Jednak według „Historii kościelnej” Euzebiusza 6:14.5–7 Klemens Aleksandryjski twierdził, że została ona napisana, gdy Piotr przebywał w Rzymie w latach ok. 45–64 n.e. Orygenes również uważał, że Piotr wciąż żył, gdy powstawała Ewangelia według św. Marka.

Harnack uważał, że została ona napisana przed rokiem 62 n.e.

W „Bible Knowledge Commentary: New Testament” (str. 98) stwierdza się, że datowanie Ewangelii według św. Marka jest problematyczne, a dwie najbardziej prawdopodobne opcje to lata 67–69 n.e. lub 64–68 n.e.

W „New International Bible Commentary” (str. 1157) Stephen S. Short podaje, że było to około 65 r. n.e. Na str. 1183 Laurence E. Porter stwierdza, że jasne jest, iż Ewangelia Marka została napisana przed Ewangelią Łukasza, a Łukasz mógł ją spisać w pierwszej połowie lat 60.

W „Expositor’s Bible Commentary”, tom 8, str. 608, podano, że najlepszym przybliżeniem jest okres 65–70 r. n.e., czyli czas między wielkim pożarem Rzymu a zburzeniem Świątyni. Jose O’Callaghan odkrył w jaskini nr 7 w Qumran papirus, który może stanowić fragmenty Ewangelii według św. Marka, datowane na około 50 r. n.e. Jednak w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 8, str. 608, stwierdza się, że teoria ta „została w dużej mierze odrzucona przez badaczy Nowego Testamentu (por. EBC 1:420–421, przyp. 1). Dowody przedstawione przez O’Callaghana są zbyt fragmentaryczne, by można je było uznać za wiarygodne”.

W „New Geneva Study Bible” na stronie 1558 stwierdza się, że Ewangelia Marka musiała zostać napisana przed rokiem 70 n.e. Dodaje się jednak, że jeśli Ewangelia Łukasza i Dzieje Apostolskie zostały ukończone około roku 62 n.e., to Ewangelia Marka musiałaby powstać jeszcze wcześniej niż w roku 62 n.e.

W „NIV Study Bible” (str. 1490) stwierdza się, że mogło to być w latach 50. lub 60. albo krótko przed zniszczeniem Jerozolimy w 70 r. n.e.

W „New International Dictionary of the Bible” (str. 622) podano, że miało to miejsce w latach 65–70 n.e., choć niektórzy konserwatyści opowiadają się za datą z lat 50.

W „Wycliffe Bible Dictionary” (s. 1078) podano, że choć większość interpretatorów datuje Ewangelię Marka na lata 65–70 n.e., najbardziej prawdopodobna data to lata 67–70 n.e.

W „Komentarzu biblijnym dla wierzących” (str. 1318) podano, że choć niektórzy podają datę już w latach 50., to okres 57–60 r. n.e. wydaje się całkiem prawdopodobny.

W „Słowniku Jezusa i Ewangelii” (str. 528) podano, że została napisana pod koniec lat 60., czyli około 68–70 r. n.e.

Sceptyczny „Asimov’s Guide to the Bible” (str. 903) podaje, że Ewangelia Marka mogła powstać wkrótce po 64 r. n.e. Być może została napisana dopiero po 66 r. n.e., ale nie mogło to nastąpić długo po 70 r. n.e., co autor uzasadnia tym, że Mateusz i Łukasz korzystali z materiałów zawartych w Ewangelii Marka.

Pytanie: Skąd wiemy, że dzisiejszy tekst Ewangelii według św. Marka jest wiarygodnym zapisem tego, co zostało pierwotnie napisane?

Odp.: Istnieją co najmniej trzy dobre powody.

1. Bóg obiecał zachować swoje słowo w Księdze Izajasza 55:10-11; Księdze Izajasza 59:21; Księdze Izajasza 40:6-8; 1 Liście Piotra 1:24-25 oraz w Ewangelii Mateusza 24:35.

2. Świadectwo wczesnego Kościoła. Wielu pisarzy odwoływało się do Ewangelii Marka.

1 List Klemensa, rozdz. 15, str. 9, cytuje Mk 7,6, choć jest to również cytat z Mt 15,8 i Iz 29,13.

List Barnaby (ok. 70–130 r. n.e.), rozdz. 5, str. 139, Mk 2,17b, co jest również Mt 9,13b oraz Łk 5,32. (cytat niepełny)

Papiasz (95–110 r. n.e.) wymienia z nazwy Ewangelię według św. Marka, Ewangelię według św. Mateusza, Pierwszy List św. Jana oraz List św. Piotra. Fragment 6 z „Historii Kościoła” Euzebiusza, księga 3, rozdział 39. Euzebiusz pisze i kwestionuje 2 List św. Piotra, więc List św. Piotra odnosi się do 1 Listu św. Piotra.

Polikarp (ok. 150 r. n.e.) cytuje połowę wersetu: Mk 14,38b. List Polikarpa do Filipian, rozdz. 7, s. 34–35

Justyn Męczennik (ok. 138–165 r. n.e.) cytuje dwa wersety z Ewangelii według św. Marka: 2:17 i 12:25. W obu przypadkach wspomina o nich jako o słowach Zbawiciela.

Heretyk Tatian (ok. 172 r. n.e.) napisał harmonizację czterech Ewangelii zwaną „Diatessaronem”. Odwołuje się w niej do 437,5 wersetów z Ewangelii według św. Marka. Stanowi to 64,6% całej tej Ewangelii.

Melito z Sardes (170–180 r. n.e.) wspomina o Ewangelii Łukasza i Ewangelii Marka jako o „Ewangelii”. Wspomina o 1 Liście do Koryntian jako o dziele apostoła. Cytat z Listu do Hebrajczyków. Mowa o Męce Pańskiej, rozdz. 9, s. 760–761

Gnostycki heretyk Ptolemeusz (przed 188 r. n.e.) odwołuje się do Mk 15,34 zgodnie z Ireneuszem

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) cytuje w całości lub we fragmentach 18 wersetów z Ewangelii Marka. W dziele „Przeciw herezjom”, księga 3, rozdział 10.5, str. 425, wspomina on o Marku, tłumaczu i uczniu Piotra, w jego narracji ewangelicznej oraz cytuje Mk 1,2a. W pierwszych dwunastu rozdziałach Ewangelii według św. Marka Ireneusz cytuje lub parafrazuje następujące fragmenty: Mk 1,1.2.24; 3,27; 4,28; 5,31; 9,23; 10,38; 13,32; 14,21b; 16,19.

Ireneusz nawiązuje do Ewangelii Marka 6:41,44; 9:2; 10:17; 13:33.

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) pisze: „Pod koniec swojej Ewangelii Marek mówi”, a następnie cytuje w całości fragment z Ewangelii według św. Marka 16:19. Ireneusz, „Przeciw herezjom”, księga 3, rozdz. 10.5, s. 426

Ireneusz wspomina o tym, że Jezus nadał moc deptania węży i skorpionów, co jest odniesieniem do Łk 10,19, ale może również odnosić się do Mk 16,17.18.

Kanon Muratoriego (ok. 170 r. n.e.) wymienia Ewangelię Marka wraz z pozostałymi trzema ewangeliami.

Klemens Aleksandryjski (193–217/220 r. n.e.) parafrazuje Ewangelię Marka 10:17–31, mówiąc: „Rzeczy te są zapisane w Ewangelii według Marka” – „Kto jest tym bogatym, który zostanie zbawiony?”, rozdz. 5, s. 592

Tertulian (198–220 r. n.e.) podkreśla autorstwo Ewangelii Mateusza, Marka, Łukasza, Jana, Apokalipsy oraz wielu listów Pawła w dziele „Pięć ksiąg przeciwko Marcionowi”, księga 4, rozdz. 5, s. 350.

Hipolit (225–235/6 r. n.e.) pisze: „Że ani apostoł Paweł, ani Marek, ten z okaleczonym palcem, nie głosili takich (doktryn). Żadna z tych (doktryn) bowiem nie została zapisana w Ewangelii według Marka”. W dziele „Obalenie wszystkich herezji”, księga 7, rozdział 18, str. 112. Hipolit cytuje również połowę fragmentu z Ewangelii według Marka 10:38 w dziele „Obalenie wszystkich herezji”, księga 5, rozdział 3, str. 53

Hipolit odwołuje się do Ewangelii Mateusza 19:17; Ewangelii Marka 10:18 i Ewangelii Łukasza 18:19, twierdząc, że pochodzi to „od Zbawiciela” w dziele „Obalenie wszystkich herezji”, tom 5, rozdział 2, str. 50.

Komodian (ok. 240 r. n.e.) nawiązuje zarówno do Ewangelii Marka 12:42, jak i Łukasza 21:2. „Nauczenia Komodiana”, rozdz. 72, str. 217

Orygenes (225–253/254 r. n.e.) obszernie cytuje Ewangelię według św. Marka. Jego cytaty obejmują Ewangelię według św. Marka 1:1–2. Napisał również cały komentarz do Ewangelii według św. Marka.

Orygenes wspomina o Ewangelii Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. Orygenes, „Przeciw Celsusowi”, księga 5, rozdz. 56, s. 568. Cytuje również Ewangelię Mateusza 18:1 w swoim „Komentarzu do Ewangelii Mateusza”, księga 13, rozdz. 14, s. 482.

„Traktat o ponownym chrzcie” (ok. 250–258 r. n.e.), rozdz. 17, str. 677: „Również według Marka powiedział On, mając ten sam cel, do synów Zebedeusza”. Odwołuje się on również do Ewangelii Marka 16:8.

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.) „Również według Ewangelii Marka: «Wszelkie grzechy i bluźnierstwa będą odpuszczone synom ludzkim; ale kto by się dopuścił bluźnierstwa przeciwko Duchowi Świętemu, temu nie będzie odpuszczone, lecz będzie winny grzechu wiecznego»”. (Ewangelia według św. Marka 3:28–29) Traktaty Cypriana, Traktat 3, rozdz. 28, s. 542

Firmilian z Cezarei w liście do Cypriana (256 r. n.e.) cytuje Ewangelię według św. Marka 13:6 jako słowa „samego Pana”. (List 74, rozdz. 9, str. 392)

Dionizy z Aleksandrii (246–265 r. n.e.): „Było to «pod koniec szabatu», jak powiedział Mateusz; było to «wcześnie, gdy jeszcze było ciemno», jak pisze Jan; było to «bardzo wcześnie rano», jak ujął to Łukasz; i było to «bardzo wcześnie rano, o wschodzie słońca», jak mówi nam Marek. Tak więc nikt nie wskazał nam jasno dokładnej pory, kiedy zmartwychwstał”. List 5 do biskupa Bazylidesa, str. 94

Teonas z Aleksandrii (ok. 300 r. n.e.) nawiązuje do Ewangelii Marka 11:25: „i tak jak pragniecie, by On odpuścił wam wasze przewinienia, tak i wy odpuszczajcie im ich przewinienia”; List do Lucianusa, głównego szambelana, rozdz. 9 (tom 6), str. 160

Adamantiusz (ok. 300 r. n.e.): „Czy zgodzisz się, jeśli wykażę na podstawie Ewangelii, że nie są one zmyślone?” … „Napisali je uczniowie Chrystusa: Jan i Mateusz; Marek i Łukasz”. „Dialog o prawdziwej wierze”, część pierwsza, „b 5”, s. 41

Wiktorin z Petau (męczennik, zm. 304 r. n.e.) wspomina o Mateuszu, Marku i Łukaszu w Komentarzu do Apokalipsy błogosławionego Jana, rozdział czwarty, wersety 7–10, str. 348

Metodiusz (270–311/312 r. n.e.) (cytat niepełny) cytuje Mk 11,9b, co jest również Ps 118,26a; Mt 21,9b; Łk 19,38a oraz J 12,13b. „Zamiast naszych szat, rozłóżmy przed Nim nasze serca. W psalmach i hymnach wznosimy ku Niemu nasze okrzyki dziękczynienia; i nieustannie wołajmy: «Błogosławiony Ten, który przychodzi w imię Pańskie»”. Mowa o psalmach, rozdz. 1, str. 394

Atanazy z Aleksandrii (ok. 318 r. n.e.) cytuje fragment Ewangelii według św. Marka 12:29 jako „mówi nasz Pan i Zbawiciel Jezus Chrystus” w dziele „Przeciw poganom”, rozdz. 6, str. 7. Cytuje również Ewangelię według św. Marka 5:7, która jest tożsama z Ewangelią według św. Łukasza 4:34, w dziele „Wcielenie Słowa”, rozdz. 32.5, str. 53. Atanazy cytuje Ewangelię według św. Marka 13:35, która jest tożsama z Ewangelią według św. Mateusza 24:42, w dziele „Wcielenie Słowa”, rozdz. 56.5, str. 66. Chociaż Atanazy nie odwołuje się do żadnych innych wersetów z Ewangelii według św. Marka przed rokiem 325 n.e., to po tym roku odwołuje się do wielu innych wersetów z tej Ewangelii.

Laktancjusz (ok. 303–ok. 325 r. n.e.) nawiązuje do Ewangelii Mateusza 14; Ewangelii Marka 6, Ewangelii Łukasza 9 oraz Ewangelii Jana 6, gdy opisuje wydarzenie z pięcioma chlebami i dwiema rybami. „Instytucje boskie”, księga 4, rozdz. 15, str. 115

Laktancjusz (ok. 303–ok. 325 r. n.e.) nawiązuje do Ewangelii Mateusza 8, Marka 4 i Łukasza 8, gdy mówi o „świętych pismach” nauczających, że Jezus „zmusił wiatry do posłuszeństwa, morza do służby, choroby do ustąpienia, a zmarłych do uległości”. „Instytucje boskie”, księga 4, rozdz. 15, str. 116

Zobacz następne pytanie, aby dowiedzieć się, które wersety i fragmenty wersetów zostały zacytowane, a które nie.

Po soborze nicejskim

W „Historii kościelnej” Euzebiusza (318 r. n.e.), tom 3, rozdział 24, str. 152, omówiono cztery ewangelie: Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. „Ojcowie nicejscy i postnicejscy”, seria druga, tom 1, str. 152

Juwencus (329 r. n.e.) napisał epos łączący cztery ewangelie.

Hegemoniusz (ok. 350 r. n.e.), pisząc o Archelausie (262–278 r. n.e.), cytuje Mk 2,9 jako słowa Jezusa w jednej ze swoich wypowiedzi w „Spore z Manesem”, rozdz. 42, str. 217

Atanazy z Aleksandrii (367 r. n.e.) wymienia księgi Nowego Testamentu w „Liście świątecznym” nr 39, str. 552

Hilary z Poitiers (355–367/368 r. n.e.) autorytatywnie odnosi się do Ewangelii Jana, Łukasza, Mateusza i Marka. W dziele „O Trójcy Świętej”, tom 10, rozdział 43, str. 193

„Synopsis Scripturae Sacrae” (ok. 350–370 r. n.e. lub V w.) wymienia Ewangelię Marka jako część Nowego Testamentu. Cytuje cały fragment Mk 1,1–2.

Bazyli z Kapadocji (357–378/379 r. n.e.) w Liście 8, rozdz. 7, str. 119, odnosi się do fragmentu z Ewangelii Marka 13:32 jako do słów Jezusa

Ambrosiaster (po 384 r. n.e.)

Cyryl z Jerozolimy (ok. 349–386 r. n.e.) odnosi się do Ewangelii Marka 1:1,4 jako do Ewangelii w wykładzie 3.6, str. 15

Kanon z Cheltenham (= Katalog Mommsena) (ok. 360–370/390 r. n.e.) odnosi się do każdej z czterech Ewangelii.

Ambroży z Mediolanu (370–390 r. n.e.)

Amfilochiusz (–397 r. n.e.) cytuje Ewangelię według św. Marka w dziele „Iambi ad Seleucum”

Didymus Ślepy (398 r. n.e.)

Asteriusz z Emesy (ok. 400 r. n.e.)

Katalog syryjski św. Katarzyny (ok. 400 r. n.e.)

Severian (działał w latach 400–408 n.e.)

Epifaniusz z Salaminy (360–403 r. n.e.) odwołuje się do Ewangelii według św. Marka. „Panarion”, sekcja 3, rozdz. 44, s. 345

Hieronim (347–420 r. n.e.) wymienia z imienia każdą z czterech Ewangelii w liście 53.9, str. 101.

Jan Chryzostom (męczennik, zm. 406 r. n.e.) wspomina o Marku w Homilii 4, str. 20 (tom 10)

Chromatius (zm. 407 r. n.e.)

Orosius/Hosius z Bragi (414–418 r. n.e.) nawiązuje do Mt 26,47–50; Mk 14,43–46; Łk 22,47–48; J 18,3–9. Obrona przeciwko pelagianom, rozdz. 8, str. 124

Jan Kasjan (półpelagianin) (419–430 r. n.e.) Mówi się, że fragment z Ewangelii według św. Marka 9:23 pochodzi z „Rozmów opata Paphnutiusza”, rozdz. 16, s. 327

Augustyn z Hippony (354–430 r. n.e.)

Mark z Eremity (po 430 r. n.e.) odwołuje się do Ewangelii według św. Marka

Polychronius z Apamei (działający w latach 428–431) odwołuje się do Ewangelii według św. Marka 13:2

Teodoret z Cyru (biskup i historyk) (423–458 r. n.e.)

Hesychius z Jerozolimy (zm. ok. 450 r. n.e.) odnosi się do wszystkich czterech Ewangelii

„Speculum” (V wiek)

Proklos (412–485 r. n.e.) odwołuje się do Ewangelii Marka 14:5

Ślady herezji i fałszywych pism

Konstytucje Apostolskie (375–380 r. n.e.)

Ariański heretyk Eunomiusz z Cyziku (ok. 360–ok. 394 r. n.e.) nawiązuje do Ewangelii według św. Marka 10:18 (Tylko Bóg jest dobry) List apologetyczny, rozdz. 21, str. 61

„Bazar Herakleidesa” Nestoriusza (451/452 r. n.e.)

3. Najstarsze zachowane rękopisy Ewangelii według św. Marka wykazują niewielkie różnice między rękopisami oraz jedną znaczącą różnicę, ale nie zawierają żadnych błędów o znaczeniu teologicznym. Zakończenie Ewangelii według św. Marka stanowi najbardziej znaczącą różnicę między rękopisami w całym Nowym Testamencie.

p45 Chester Beatty I (wszystkie cztery ewangelie i Dzieje Apostolskie) (100–150 r. n.e.) (wcześniej uważany za pochodzący z końca II lub początku III wieku n.e.) (Mk 4:36–5:2; 5:16–26; 5:38–6:3; 2 litery z 6:15; 6:16–25, 36–50; 7:3–15; 7:25–8:1; 8:10–26; 8:34–9:8; 4 litery z 9:9; 9:18–31; 11:27–12:1; 12:5–8, 13–19, 24–28 [147 wersetów]) W publikacji „The Complete Text of the Earliest New Testament Manuscripts” na stronie 146 znajduje się fotografia przedstawiająca fragment p45. Na stronach 150–151 napisano, że kopia ta była swobodną parafrazą, w której autor starał się wydobyć sens każdego wyrażenia. W książce „Ogólne wprowadzenie do Biblii” (str. 389) podano, że oryginalny zwój liczył prawdopodobnie około 220 kart, z których zachowało się 30. Sześć z tych kart pochodzi z Ewangelii według św. Marka.

III wiek – 1968 r. – Tekst Nowego Testamentu

III wiek – 1975 – Aland i in., wydanie trzecie

III wiek – 1998 – Aland i in., czwarte wydanie poprawione

Koniec II lub początek III wieku – 1999 – „The Complete Text of the Earliest New Testament Manuscripts”.

str. 84 Mk 2:2-5,8-9; 6:30-31,33-34; 36-37, 39-41, a także J 5:5; 17:3,7-8 (VI wiek)

str. 88 Mk 2,1-26 (IV w.)

Kodeks Watykański [B] (325–350 r. n.e.), Kodeks Synajski [Si] (340–350 r. n.e.) oraz Kodeks Aleksandryjski [A] (ok. 450 r. n.e.) zawierają całą Ewangelię według św. Marka.

Kodeks Waszyngtoński (IV/V w.) zachował całą Ewangelię według św. Marka z wyjątkiem fragmentu Mk 15,13-38.

W jaskini nr 7 w Qumran Jose O’Callaghan znalazł papirus datowany na rok 50 n.e., który może stanowić fragmenty Ewangelii według św. Marka. Jednak w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 8, str. 608, stwierdza się, że „został on w dużej mierze odrzucony przez badaczy Nowego Testamentu (por. EBC 1:420–421, przypis 1). Dowody przedstawione przez O’Callaghana są zbyt fragmentaryczne, by można je było uznać za wiarygodne”.

Carsten Thiede twierdzi, że fragment Marka 6:52-53 zachował się w jaskini nr 7 w Qumran jako zwój 7Q5. Jest to jednak kwestia kontrowersyjna, a większość konserwatywnych biblistów nie zgadza się z tą tezą. Chociaż nawet jego krytycy przyznają, że 7Q5 może faktycznie stanowić fragment Marka 6:52-53, fragment ten jest tak trudny do odczytania, że większość badaczy twierdzi, iż nie można wyciągnąć jednoznacznych wniosków.

Koptyjski bohairski [Boh] III/IV wiek

Koptyjski sahidyjski [Sah] III/IV wiek

Język ormiański [Arm] od V wieku

gruziński [Geo] od V wieku

Etiopski [Eth] od ok. 500 r. n.e.

Syryjski harclejski [Syr H]

Więcej informacji na temat wczesnych rękopisów Ewangelii według św. Marka można znaleźć na stronie www.BibleQuery.org/Mark Manuscripts.html.

Pytanie: Które wersety i fragmenty wersetów z Ewangelii Marka cytowali pisarze przednicejscy (przed 325 r. n.e.)?

Odp.: Przed rokiem 325 n.e. pisarze kościelni cytowali około 77,3% wersetów z Ewangelii Marka. Stanowi to 524,38 wersetów. Innymi słowy, cytowano wszystkie z 678 wersetów Ewangelii Marka z wyjątkiem 153,62 wersetów. Wersety i fragmenty wersetów, które nie zostały zacytowane, to: Ewangelia według św. Marka: 1:4a (8/15 słów); 1:20 i nast. (12/19 słów); 1:22 i nast. (12/18 słów); 1:27 i nast. (21/24 słów); 1:29a (6/17 słów); 1:30–32; 1:34; 1:39a (11/15 słów); 1:40; 2:2f (5/16 słów); 2:13; 2:15; 2:16m (5, a nie 7, ze 12 słów), 2:17a (8/23 słów); 2:18a (9 z 31 słów); 2:23 i nast. (10 z 20 słów); 3:1a (9 z 14 słów); 3:6m (nie 5, a 5, nie 5 słów); 3:13; 3:17–18; 3:19 i nast. (4 z 7 słów); 3:22-23; 3:26a (9/15 słów); 3:27a (6/26 słów); 3:32-35 słów); 4:1m (7 nie 6 9 nie 11 słów); 4:2; 4:3a (2/5 słów); 4:4a (2/3 cytatu); 4:5a (2/3 cytatu); 4:12m (1, a nie 5, 11 słów); 5:15a (8/26 słów); 5:16a (11/18 słów); 4:21; 4:24a (3/15 słów); 4:30a (2 z 14 słów); 4:34; 5:5f (13 z 19 słów); 5:8; 5:10f (1 z 11 słów); 5:12; 5:13m (nie 3, 10, nie 17 słów); 5:17m (2, a nie 4, 3 słowa); 5:18–19; 5:21f (5/21 słów); 5:22; 5:24a (4/12 słów); 5:31a (13/16 słów); 5:32; 5:33f (3/20 słów); 5:34a (5/20 słów); 5:35-36; 5:40m (nie 13, 7, nie 6 słów); 5:41m (nie 8, 7, nie 3 słów); 6:1a (3/15 słów); 6:3m (nie 5, 6, nie 16, 4 słowa); 6:4a (5/25 słów); 6:7; 6:8a (3/21 słów); 6:10; 6:11a (3/23 słów); 6:14a (5/28 słów); 6:15a (9/15 słów); 6:17f (2/24 słowa); 6:32; 6:34m (6, a nie 11 5 słów); 6:37-38; 6:41m (8, a nie 12 10 słów); 6:43f (4/10 słów); 6:44; 6:46-50; 6:51a (11/18 słów); 6:53; 7:6a (14/29 słów); 7:10a (2/19 słów); 7:17f (10/15 słów); 7:25f (6/19 słów); 7:26m (8, a nie 4 9 słów); 7:27a (17/21 słów); 7:28a (5/18 słów); 7:29a (8/15 słów); 7:34m (nie 9, 3, nie 1 słów); 8:1; 8:5a (3/10 słów); 8:7–10; 8:11a (8/17 słów); 8:31a (5/30 słów); 8:32m (nie 4, 5, nie 4 słowa); 9:2a (7/28 słów); 9:5m (7, nie 6, 15 słów); 9:7a (8/20 słów); 9:9; 9:14a (5/15 słów); 9:15a (3/12 słów); 9:16-17; 9:18f (11/26 słów); 9:19; 9:22a (17/22 słów); 9:27f (2/11 słów); 9:29a (3/14 słów); 9:31f (17/26 słów); 9:32; 9:34f (9/12 słów); 9:35a (8/19 słów); 9:38; 9:40–43; 9:45–46; 10:3a (2/8 słów); 10:5 i nast. (9/14 słów); 10:14a (4/22 słów); 10:29 i nast. (6/29 słów); 10:33a (10/25 słów); 10:45m (5, a nie 5; 1, a nie 7 słów); 10:46a (4/26 słów); 10:52; 11:7f (4/18 słów); 11:8a (9/16 słów); 11:17-18; 11:23f (15/31 słów); 12:1a (6/24 słów); 12:12f (4/20 słów); 12:13f (4/14 słów); 12:14a (5/39 słów); 12:18m (nie 3, 7, nie 4 słowa); 12:23m (nie 3, 2, nie 4, 7 słów); 12:25a (5/16 słów); 12:26a (6/33 słów); 12:35a (12/16 słów); 12:36a (8/27 słów); 13:1f (13/19 słów); 13:4f (9/14 słów); 13:9a (12/23 słów); 13:10f (2/5 słów); 13:11as (1/6 cytatu); 13:12; 13:13f (7/16 słów); 13:18; 13:27m (nie 15 2, nie 3 słowa); 14:5 i nast. (3/16 słów); 14:8a (9/16 słów); 14:10; 14:11m (nie 5, 1, nie 3, 6 słów); 14:12 i nast. (27/36 słów); 14:13a (9/22 słów); 14:14a (1/24 słów); 14:17; 14:18a (8/21 słów); 14:25-26; 14:27m (5, a nie 5, 7 słów) 14:28-29; 14:30a (13/21 słów); 14:32–34; 14:39f (5/9 słów); 14:44a (8/18 słów); 14:45–50; 14:53f (16/20 słów); 14:54–57; 14:61f (16/23 słów); 14:63 (7/12 słów); 14:65m (5, a nie 12; 3, a nie 3 słowa); 14:66–67; 14:68f (9/20 słów); 14:69f (5/15 słów); 14:70a (13/21 słów); 14:72a (8/18 słów); 15:1a (12/23 słów); 15:2f (7/18 słów); 15:4m (nie 6, 4 nie 4 słowa); 15:6-7; 15:9a (6/13 słów); 15:10–12; 15:14f (6/15 słów); 15:15a (6/20 słów); 15:18a (4/8 słów); 15:19; 15:20a (14/20 słów); 15:21m (9, a nie 5 5 słów); 15:22; 15:24-27; 15:29a (4/21 słów); 15:33; 15:34m (nie 11 2, a nie 13 słów); 15:36f (8/19 słów); 15:37–39; 15:40a (7/24 słów); 15:41a (11/19 słów); 15:43a (16/27 słów); 15:45m (nie 2, 3, nie 5 słów); 15:46f (18/26 słów); 15:47f (3/12 słów); 16:1a (16/20 słów); 16:5a (3/16 słów); 16:6a (4/22 słów); 16:10a (3/10 słów); 16:12m (nie 6, 1, nie 5, 2 słowa); 16:13a (5/8 słów); 16:14a (1/21 słów); 16:15a (13/24 słów)

Wszystkie wersety lub fragmenty wersetów, których nie wymieniono tutaj, zostały zacytowane. Więcej informacji można znaleźć na stronie www.bibleQuery.org/Bible/BibleCanon/EarlyChristianNTQuotes.xls.