< Pytanie biblijne dotyczące Księgi Nahuma

Pytanie: Jaki jest zarys treści Księgi Nahuma?

A: Oto zarys.

1 Sędzia Niniwy

2 Sąd nad Niniwą: Bóg może zniszczyć pychę

3 Poetycka sprawiedliwość Niniwy

P: Kim jest Nahum z Nah 1:1?

A: Nie wiemy nic o Nahumie, poza tym, że pochodził z Elkoszu.

Pytanie: Kiedy, jak podano w Księdze Nahuma 1:1, powstała Księga Nahuma?

Odp.: W Księdze Nahuma 3:8 wspomniano o Tebach (zwanych również No) jako o mieście już zniszczonym. Ponieważ Teby zostały zniszczone w 663 r. p.n.e., a odbudowane w 654 r. p.n.e., Księga Nahuma została najprawdopodobniej napisana między tymi dwiema datami. Dla porównania, Niniwa została zniszczona w sierpniu 612/611 r. p.n.e. Datę tę wyliczono na podstawie Kroniki Babilońskiej, która podaje, że Niniwa upadła w 14. roku panowania Nabopolassara.

Na korzyść daty między 663 a 654 r. p.n.e. przemawiają również opisy Niniwy w Księdze Nahuma 1:13,15; 2:1,3 nie pasują do późniejszego upadku Niniwy za panowania synów Aszurbanipala – Aszur-etil-ilaniego (626–623 r. p.n.e.) i Sin-szar-iszkun (623–612 r. p.n.e.). Co więcej, można by oczekiwać, że Nahum wspomni o zdobywcach Niniwy: Medach i Babilończykach, ale tego nie robi. Medowie stali się niezależnym narodem dopiero w 645 r. p.n.e., a Imperium Nowobabilońskie powstało dopiero w 626 r. p.n.e.

Pytanie: Gdzie w Nah 1:1 znajdowała się Elkosz, wioska Nahuma?

Odp.: Sama Księga Nahuma nie podaje żadnych wskazówek co do miejsca zamieszkania Nahuma, poza tym, że był on mieszkańcem Elkoszu. Czyli Nahum:

a) mieszkał wśród Izraelitów uprowadzonych do niewoli,

b) mieszkał wśród Izraelitów, którzy pozostali w Izraelu, czy

c) mieszkał w południowym królestwie Judy?

Chociaż nie ma jednomyślnej zgody w tej kwestii, przeprowadzono wiele badań na ten temat. Istnieje wiele poglądów na temat lokalizacji Elkoszu.

45 km na północny wschód od Niniwy: we współczesnej chrześcijańskiej wiosce Alqush (Al-Qush/Al Qosh/Elkosh) w Iraku znajduje się miejsce, w którym rzekomo znajduje się grób Nahuma – prosta, otynkowana skrzynia. Alqush leży po wschodniej stronie rzeki Tygrys, na północ od Niniwy i na północny zachód od Khorsabadu. Dlaczego Izraelita miałby mieszkać w pobliżu Niniwy? Odpowiedź jest taka, że Nahum żył po tym, jak Asyryjczycy wygnali Izraelitów w 722 r. p.n.e., ponieważ Nahum wspomina o przeszłym wydarzeniu, jakim było zniszczenie Teb w Górnym Egipcie (663 r. p.n.e.). XVI-wieczni pisarze żydowscy również potwierdzali, że Elkosh znajdował się właśnie tutaj.

Ponadto asyryjskie zapisy wspominają o Al-Qush. (nieistniejąca już) strona http://alqush.com/_wsn/page5.html podaje: „Rzeczywiście, najwcześniejsza wzmianka o Alqush pojawia się w epoce Sinhareeba [Sennacheryba] w 750 r. p.n.e. [sic], o czym świadczy malowidło ścienne wewnątrz pałacu Sinhareeba, odkryte w Tel Qwenjeq (Wzgórze Qwenjeq) w Mosulu. Za tym malowidłem wyryto frazę: „Ta skała została sprowadzona z Góry Alqush”; ponadto wiele miejsc w obrębie Alqush nadal nosi czysto asyryjskie nazwy, na przykład dzielnica Sainna (co oznacza Dzielnicę Księżyca) oraz Bee Siinnat, czyli równinny obszar na południe od Alqush. W odległości około trzech kilometrów na zachód od Alqush znajdują się znane ruiny Shayro Meliktha, które na irackiej mapie ruin oznaczone są jako asyryjska świątynia z rzeźbą przedstawiającą Sennacheryba celującego strzałą z łuku.

Kamienne domostwa w Al-Qush rozciągają się wzdłuż zboczy góry aż do krawędzi płaskowyżu. Charakteryzują się one podobnymi dekoracjami, jak wszystkie inne osady asyryjskie na płaskowyżu Niniwy…”. Szczegółową historię Al-Qush można znaleźć na stronie http://alqush.com.

Północna Galilea w pobliżu Ramah: Euzebiusz z Cezarei (działający ok. 325 r. n.e.) uważał, że znajdowała się ona w pobliżu Ramah. Na początku komentarza Hieronima do Księgi Nahuma (napisanego w 392 r. n.e.) czytamy: „Elkosh leżał w Galilei, ponieważ do dziś w północnej Galilei istnieje wioska o nazwie Elcesi (lub Elcesei/Hilkesei/Helkesaei/Elkoseh) – rzeczywiście bardzo mała, w której ruinach nie ma prawie żadnych śladów starożytnych budowli, ale dobrze znana Żydom i wskazana mi również przez mojego przewodnika”. Być może miał on na myśli współczesne el-Kauzah. Jednak gdy faryzeusze w Ewangelii św. Jana 7:52 powiedzieli: „Sprawdźcie to, a zobaczycie, że z Galilei nie pochodzi żaden prorok”, musieli nie być świadomi żadnej tradycji, zgodnie z którą Nahum pochodził z Galilei.

Według niektórych spekulacji Kafarnaum mogłoby oznaczać „wioskę Nahuma” (kepar/kephar Nahum). Pogląd ten opiera się wyłącznie na podobieństwie językowym, ponieważ nie znam żadnego wczesnochrześcijańskiego ani żydowskiego pisarza, który ustaliłby jakikolwiek związek między Kafarnaum a prorokiem Nahumem.

Jako przykład podobieństwa nazw bez rzeczywistego związku można podać edomickiego boga o imieniu Qaush oraz edomickich królów nazwanych na cześć tego boga; z językowego punktu widzenia mogłoby to umiejscawiać Elkosh w południowym Izraelu lub Jordanii. Istniał również asyryjski bóg o imieniu Kosh, co z językowego punktu widzenia mogłoby umiejscawiać Elkosh w Asyrii. Dowody językowe mogą więc potwierdzać wiele teorii.

Nie ma też żadnego innego przypadku, w którym miasto zostałoby przemianowane na cześć proroka, ponieważ było to miejsce jego urodzenia, więc gdyby ta teoria była prawdziwa, Nahum byłby wyjątkowy.

Południowa Juda, 58 kilometrów na południowy zachód od Jerozolimy, na terytorium plemienia Symeona. Mogło to być również w południowej Judei, w pobliżu Bet-Gabre lub współczesnego Beit-Jibrin, między Jerozolimą a Gazą.

W pobliżu Begabaru: „De Vitis Prophetarum” Pseudo-Epifaniusza (ok. 315–403 r. n.e.) podaje, że Nahum pochodził z „Elkesei za Jordanem w kierunku Begabaru i należał do plemienia Symeona”. Nestle wykazał, że słowa „poza Jordanem” są prawdopodobnie glosą, a zamiast Begabor należy odczytać Betogabra, czyli współczesne Beit Jibrin w południowej Palestynie. http://bible-history.com/isbe/E/ELKOSHITE/ r. „Pseudo-Epifaniusz lokalizuje to miejsce w pobliżu Begabaru w Syrii, czyli współczesnego Beit Jibrin” – jak podaje „Anchor Bible Dictionary”, tom 2, str. 476. Zatem pogląd ten jest zasadniczo tożsamy z poprzednim.

Niezależnie od tego należy zauważyć, że całe to zainteresowanie Elkoszem wynika z postaci proroka Nahuma i można z tego wyciągnąć pewną lekcję. Czy w twojej chrześcijańskiej drodze przynosisz chwałę po prostu dzięki temu, skąd pochodzisz, czy też, podobnie jak Nahum, przynosisz chwałę miejscu, z którego pochodzisz?

Pytanie: Dlaczego w Nah 1,2 pierwszą rzeczą, jaką wypowiada Nahum, jest oświadczenie, że Bóg jest zazdrosny?

Odp.: Jest to bardzo ważna cecha Boga, którą pomijano. Księga Sofoniasza 1:18 i 3:8, napisane mniej więcej w tym samym czasie, również wspominają, że Bóg jest zazdrosny.

Pytanie: Jak w Nah 1:2 kochający Bóg może się gniewać?

Odp.: Chociaż może to wydawać się sprzeczne z poglądem „miłość = Bóg”, który wiele osób błędnie wyznaje, nie jest to sprzeczne z Bogiem Biblii. List do Rzymian 11:22 mówi, aby brać pod uwagę zarówno dobroć, jak i surowość Boga.

P: Jak to się ma do tego, że w Księdze Nahum 1:2 Bóg jest zazdrosny, mściwy i pełen gniewu, skoro w Księdze Izajasza 27:4 (KJV) jest napisane, że w Bogu nie ma gniewu?

Odp.: Czasami dobry rodzic jest łagodny, a czasami się gniewa, zwłaszcza gdy ktoś atakuje jego dzieci. Nie oznacza to jednak, że rodzic jest sprzeczny sam w sobie. Bóg ma zarówno wielką miłość, jak i wielki gniew. List do Rzymian 11:22a mówi: „Zwróćcie więc uwagę na dobroć i surowość Boga”. Bóg ma wielki gniew wobec grzechu, ale ma też wielką miłość wobec swoich dzieci.

Często podczas czytania Biblii trzeba zapoznać się nie tylko z samym wersem, ale także z wersetami poprzedzającymi i następującymi po nim w danym rozdziale. W tym przypadku Księga Izajasza 27:1 mówi, że Pan „weźmie swój ostry, wielki i potężny miecz”, a Księga Izajasza 27:8 mówi, że On usunął ją „gwałtownym wiatrem”.

Byłbym nieco zaskoczony, gdybyście sądzili, że to właśnie te dwa wersety pokazują coś, co można by nazwać „równowagą” między Bogiem będącym miłością a Bogiem obdarzonym gniewem. W rzeczywistości te dwie koncepcje są bardzo powszechne w całym Piśmie Świętym, a wiele ksiąg biblijnych ukazuje obie te strony.

Oto kilka wersetów, które ukazują kochającą, czułą stronę Boga: Księga Rodzaju 21:17-21; Księga Wyjścia 14:29-31; Księga Powtórzonego Prawa 2:7; Psalm 91:1-4; Księga Izajasza 57:18-19; Księga Jeremiasza 29:11-15; Lamentacje 3:31-33; Ezechiel 20:44; Sofoniasz 3:17; Mateusz 23:37; Marek 10:45; Łukasz 15:22-24; Jan 10:11; List do Rzymian 11:23; 2 List do Koryntian 1:3-9; List do Galatów 4:6-7; List do Efezjan 2:5-6; List do Filipian 2:1; 1 Tesaloniczan 5:10; 1 List do Tymoteusza 1:12-14; List do Hebrajczyków 4:15-16; List Jakuba 2:13; 1 List Piotra 2:23-25; 2 List Piotra 1:3; 1 List Jana 4:8-10; Apokalipsa św. Jana 21:4

Oto kilka wersetów, które ukazują gniewną, wściekłą stronę Boga: Księga Rodzaju 19:1-29; Księga Wyjścia 14:26-28; Księga Powtórzonego Prawa 32:22-25; Psalm 76:7; Księga Izajasza 57:17,20-21; Księga Jeremiasza 6:19; Lamentacje 2:17; Ezechiel 8:18; Habakuk 3:5-15; Nahum 1:6; Mateusz 23:33; Marek 11:14,21; Łukasz 10:13-15; Jan 8:24; List do Rzymian 11:21; 1 List do Koryntian 10:8; List do Galatów 1:9; List do Efezjan 2:3b; List do Filipian 3:19; 1 List do Tesaloniczan 5:3; 2 List do Tesaloniczan 1:6,8-9; List do Hebrajczyków 3:17; List Jakuba 5:1-3; 1 List Piotra 3:20; 2 List Piotra 2:13; List Judy 6-7; Objawienie 2:22-23

Oto trzecia kwestia, która może wydawać się paradoksalna: czasami objawiona wola Boga, Jego działania i stosunek do ludzi mogą ulec zmianie, gdy zmienia się ich wola i postępowanie. Księga Rodzaju 20:3-7; Księga Powtórzonego Prawa 28:1-14 w porównaniu z 28:15-68; Księga Ezechiela 33:12-20; Księga Jonasza 3.

„Któż jest Bogiem podobnym do Ciebie, który przebacza nieprawość i pomija przestępstwa resztki swego dziedzictwa – który nie zachowuje gniewu na zawsze, gdyż ma upodobanie w miłości? On znów okaże nam miłosierdzie; On zgładzi nasze nieprawości. Wyrzucisz wszystkie nasze grzechy w głębiny morza”. Micheasz 7:18-19

Nawiasem mówiąc, nazywanie tego dwustronną „równowagą” jest nieco zbyt dużym uproszczeniem. Bardziej trafnym określeniem jest „trójnożny stołek”, którego trzecią nogą jest świętość Boga.

Pytanie: Skoro w Księdze Nahum 1:3 i Liście do Rzymian 2:6 czytamy, że Bóg w żadnym wypadku nie pozostawi winnych bez kary, to dlaczego Bóg przebacza?

Odp.: Niezależnie od powodu, cieszę się, że Bóg przebacza. Księga Ezechiela 18 i 2 List Piotra 3:8-9 pokazują, że choć Bóg niszczy niegodziwych, nie czerpie On radości ze śmierci niegodziwych. Raczej Bóg cieszy się, gdy odwracają się od swojej niegodziwości i żyją.

P: Dlaczego w Księdze Nahum 1:4 Bóg gani morze?

Odp.: Bóg może poruszać fale, tak jak uczynił to, gdy Mojżesz i Izraelici przekraczali Morze Czerwone. Może to również odnosić się do wysuszenia morza przez Boga. Niezależnie od tego, Bóg poruszy niebo i ziemię, aby wypełnić swoją wolę.

P: W Nah 1:5-6 – kiedy nastąpi to zniszczenie?

O: Jest to zniszczenie, o którym mowa w Księdze Objawienia. Podobnie jak Księga Sofoniasza, Księga Nahuma początkowo odnosi się do wielkiego zniszczenia podczas ucisku, a następnie mówi o zniszczeniu, które wkrótce nadejdzie za czasów Nahuma.

P: Jak w Księdze Nahuma 1:8 Bóg ściga swoich wrogów w ciemności?

Odp.: Zniszczenie Niniwy nastąpiło w nocy. Ogólnie rzecz biorąc, na wrogów Boga spada zarówno ciemność umysłu, jak i ciemność fizyczna.

Pytanie: Skoro w Księdze Nahuma 1:14 Bóg ma zniszczyć bożki, dlaczego w czasach Pawła, o czym mowa w 1 Liście do Koryntian 10:19-20, nadal istniały bożki?

Odp.: Nahum 1:14 odnosi się do mieszkańców Niniwy. Bożki w asyryjskich świątyniach zniknęły, ale niczym chwasty pojawiły się w wielu innych miejscach.

Pytanie: Jak to się stało, że w Księdze Nahuma 1:15 napisano, iż niegodziwi nigdy więcej nie będą przemierzać Judy?

Odp.: Chociaż Babilończycy i Rzymianie najechali Judę w późniejszych czasach, to właśnie ci konkretni niegodziwcy, Asyryjczycy, nigdy więcej nie będą nękać Judy.

P: Co wiemy o mieście Niniwie na podstawie Nah 2?

Odp.: Niniwa została zbudowana na wschodnim brzegu rzeki Tygrys, w miejscu, gdzie wpada do niej rzeka Chosr. Archeolodzy przeprowadzili szeroko zakrojone wykopaliska w tym mieście. Mury Niniwy były tak potężne, że ktoś powiedział, iż gdyby Niniwa znalazła się między Francją a Niemcami podczas I wojny światowej, przetrwałaby wszelkie ataki ze strony obu stron.

P: Jakie powinno być nasze nastawienie, gdy w 2 rozdziale Księgi Nahum widzimy ludzi, którzy są niegodziwie agresywni?

O: Naszym odruchem nie powinna być walka ani strach, ale miłość do nich. Jezus umarł za zagubionych ludzi, a oni potrzebują ewangelii tak samo jak każdy inny. Powinna to jednak być miłość zmieszana ze strachem, to znaczy strachem przed Bożą sprawiedliwością, która ich dotknie, jeśli nie pokutują.

P: Dlaczego w Nah 2:1 Bóg poprzez Nahuma radzi mieszkańcom Niniwy, by zrobili coś, co nie przyniesie im żadnej korzyści?

Odp.: Bóg posługuje się tu ironią. Asyryjczycy zmuszali podbitych królów do oddawania czci swoim bogom i byli niezwykle pewni własnej siły. Prawdziwy Bóg mówi w zasadzie: „Śmiało, dajcie z siebie wszystko, bo ja idę po was. A tak przy okazji, życzę powodzenia waszym żołnierzom broniącym murów miejskich, kiedy zostaną zmiażdżone przez potężną ścianę wody”.

P: W Nah 2:3, w jaki sposób tarcze były czerwone?

Odp.: Żołnierze asyryjscy nosili niebieskie stroje, więc określenie „jego potężni mężowie” odnosi się do napastnika z Nahuma 2:1. Ich tarcze i ubrania były najprawdopodobniej zabarwione na czerwono. Wieki później historyk Ksenofont opisał żołnierzy perskich jako ubranych w szkarłat (Cyropaedia 6.4.1). Żołnierze babilońscy zazwyczaj nosili czerwone stroje, a Medowie – szkarłatne. (Później również Rzymianie nosili czerwone stroje.)

Jest mało prawdopodobne, by były one czerwone od krwi po użyciu w walce. Septuaginta i tekst syryjski najprawdopodobniej popełniły błąd, tłumacząc to jako „jeźdźcy pędzą tam i z powrotem”.

Pytanie: Co w Nah 2:3-8, 3:13-15 mają wspólnego z Niniwą otwarte rzeki i zniszczenie pałacu?

Odp.: Niniwa została częściowo zniszczona, gdy ulewne deszcze spowodowały wylew rzeki Khosr i zburzyły część murów miejskich.

Nahum 1:8; 2:6,8 Niniwa miała zostać zniszczona przez powódź. Diodor Sycylijski (ok. 20 r. p.n.e.) napisał, że w trzecim roku oblężenia ulewne deszcze spowodowały wylew rzeki Khosr i przerwanie części murów.

Nahum 1:8 Asyryjczycy zostaną ścigani w ciemnościach. Ostateczny atak na Niniwę nastąpił w nocy. Wielu asyryjskich żołnierzy uciekło w nocy.

Nahum 1:9,14 Niniwa nigdy nie zostanie odbudowana. Wiele starożytnych miast zostało odbudowanych, ale nie Niniwa.

Nahum 1:10; 2:13; 3:15 Niniwa miała zostać zniszczona przez ogień. Świątynia została spalona, a archeolodzy odkryli warstwę popiołu o grubości dwóch cali.

Nahum 1:10; 3:11 Na koniec mieszkańcy Niniwy będą pijani. Diodor Sycylijski napisał, że król asyryjski rozdał jedzenie i wino, a tej nocy, gdy mężczyźni byli pijani, nastąpił atak.

Nahum 1:14 Rzeźbione wizerunki i odlane bożki Niniwy miały zostać zniszczone. Archeolodzy R. Campbell Thompson i R.W. Hutchinson stwierdzili, że posąg bogini Isztar leżał bez głowy.

Nahum 2:8 Mieszkańcy Niniwy będą próbowali uciec. Diodor podaje, że król wysłał swoich trzech synów i dwie córki do Paflagonii, aby tam znaleźli schronienie. Ponadto po upadku Niniwy ocalali żołnierze asyryjscy uciekli na zachód do Harranu, zanim zostali ostatecznie zniszczeni.

Nahum 2:9-10 Nastąpiłyby grabieże i plądrowanie. Kronika babilońska podaje, że „z miasta wywieziono ogromne ilości łupów, których nie dało się zliczyć”.

Nahum 3:3 Wielu Asyryjczyków miało zginąć. Według Diodora zginęło ich tak wielu, że rzeka była czerwona na znacznym odcinku.

Nahum 3:12 Odległe fortece miały zostać łatwo zdobyte. Kronika babilońska podaje, że fortece zaczęły padać w 614 r. p.n.e.

Nahum 3:13 Brama miejska miała zostać zniszczona. Olmstead w swojej książce „Historia Asyrii” podaje, że główny atak został skierowany z północnego zachodu na bramę Hatamti.

Nahum 3:14 Mieszkańcy Niniwy mieli przygotować cegły i zaprawę do awaryjnych napraw. A.T. Olmstead podaje, że na południe od bramy fosa jest nadal wypełniona fragmentami kamieni i cegieł z gliny.

Nahum 3:17 Dowódcy z Niniwy stracą ducha i uciekną. Kronika babilońska podaje, że armia asyryjska uciekła przed królem.

Pytanie: W Nah 2:8-9, w jaki sposób „nie było końca skarbom” srebra i złota?

Odp.: Jest to hiperbola opisująca ogromne ilości, jakimi dysponowali. Przykładowo, Asyryjczycy co roku otrzymywali 12 000 koni i 2 000 sztuk bydła od jednego tylko ludu – Nairi.

P: W jaki sposób, jak podano w Nah 2:10, serca Asyryjczyków „stopią się”?

Odp.: Chociaż do niedawna pokładali ufność w swojej armii, umocnieniach i bogactwie, nagle ich bezpieczeństwo zniknęło, a wkrótce znikną też ich rodziny i ich życie. Wiedzieli, że mogą spodziewać się takiego samego miłosierdzia, jakie sami okazywali innym – o nie!

P: Dlaczego w Nah 2:11-13 mowa jest o lwach?

Odp.: Niemal każde imperium ma symbol, dzięki któremu się identyfikuje, a Asyryjczycy uważali się za lwy. Królowie asyryjscy lubili polować na lwy bliskowschodnie, które często były przedstawiane w sztuce asyryjskiej.

Pytanie: Czy w Księdze Nahum 2:11-12 przemoc jest zawsze zła? A co z policjantami lub samoobroną?

Odp.: Nie. Policjanci stosują przemoc, gdy jest to konieczne. Każdy prezydent Stanów Zjednoczonych od czasów przed II wojną światową wydawał rozkazy dotyczące działań wojskowych. W Biblii Barak, Gedeon, Jehoszafat i inni prowadzili armie do bitwy i nie spotkali się z naganą ze strony Boga. Jak głosi znane powiedzenie: „Śpimy spokojnie w nocy, ponieważ surowi mężczyźni są gotowi użyć przemocy wobec tych, którzy chcieliby nas skrzywdzić”.

Pytanie: W jaki sposób Niniwa była „miastem krwi” (Nah 3:1)?

Odp.: W starożytności Asyryjczyków można było porównać do współczesnych nazistów ze względu na stosowane przez nich tortury, bezwzględność i taktykę wojskową. Imperium to opierało się na ucisku, a jego władze nieustannie tłumiły bunty. W przeciwieństwie do tego Imperium Perskie wykazywało pewną tolerancję wobec swoich poddanych, a bunty w nim występowały rzadko (z wyjątkiem miast greckich i Egipcjan).

Jeśli chodzi o to, czy Asyryjczycy naprawdę byli aż tak okrutni, oddajmy głos królowi Aszurnasirpalowi II (883–859 p.n.e.), aby sam się „obronił”.

„Wymordowałem ich; ich krwią zabarwiłem górę na czerwono jak wełnę… Odciąłem głowy ich wojowników i ułożyłem z nich słup naprzeciw ich miasta; ich młodzieńców i dziewczęta spaliłem w ogniu. … Niszczyłem, burzyłem, paliłem. Wziąłem ich wojowników do niewoli i nabiłem ich na pale przed ich miastami. … oskórowałem szlachciców, wszystkich, którzy się zbuntowali, i rozłożyłem ich skóry na stosach [zwłok]… wielu jeńców spaliłem w ogniu. Wielu wziąłem żywcem; niektórym odciąłem ręce aż po nadgarstek, innym odciąłem nosy, uszy i palce; wielu żołnierzom wyłupałem oczy”. (zaczerpnięte z książki „TimeFrame 1500–600 BC” (Time-Life Books) oraz „The Bible Knowledge Commentary: Old Testament”, str. 1494). Inni przywódcy asyryjscy przechwalali się podobnie, ale prawdopodobnie nie musimy się już dalej zagłębiać w ten temat.

Pytanie: Skoro Bóg jest czysty, dlaczego w Księdze Nahum 3:5 dopuszcza nagość?

Odp.: Bóg mówi symbolicznie o rozebraniu miasta Niniwy i obnażeniu jego hańby.

Pytanie: Gdzie znajdowało się Teby (w języku hebrajskim „No”) w Księdze Nahum 3:8 i Księdze Ezechiela 30:15?

Odp.: „No Amon” to inna nazwa Teb, jednego z głównych miast Egiptu. Egipcjanie nazywali je również „Miastem”. Egipskie słowo oznaczające wioskę brzmiało „niwt”, które Hebrajczycy zmienili na „No”. Pełna hebrajska nazwa, „No-Amon”, oznaczała miasto/wioskę Amona. Liczyło ono na pomoc ze strony Put i Lubim, ale pomoc ta nie nadeszła. Nahum mówi o No jako o mieście już zniszczonym, a Teby zostały zniszczone w 663 r. p.n.e. Miasto Teby zostało odbudowane w 654 r. p.n.e.

Pytanie: Dlaczego w Nah 3:13 lud został porównany do kobiet?

Odp.: Bitwy w tamtych czasach wymagały ogromnej siły fizycznej, a kobiety często uważano za słabszych wojowników.

P: W Nah 3:16, w jaki sposób Asyria pomnożyła liczbę kupców?

Odp.: Dysponowała wieloma handlarzami, którzy kupowali towary za wszystkie daniny, jakie Asyria nieustannie otrzymywała od podbitych ludów. Na przykład Asyryjczycy co roku otrzymywali 12 000 koni i 2 000 sztuk bydła od jednego tylko ludu – Nairi.

P: Czy w Księdze Nahum 3:16 było coś złego w tym, że Niniwa powiększyła liczbę swoich kupców?

Odp.: Ogólnie rzecz biorąc, kupcy są w porządku, ale w przypadku Niniwy było to złe. Kupcy handlowali nadmiernymi daninami, które pobierali od podbitych poddanych. Przykład można znaleźć w poprzednim pytaniu.

P: Jak w Nah 3:18 spali asyryjscy pasterze?

Odp.: To poetyckie sformułowanie jest fascynujące. Górzysty region Asyrii był dobrym terenem do hodowli owiec. Niewątpliwie wielu Asyryjczyków w minionych pokoleniach było pasterzami, zanim większość asyryjskich mężczyzn stała się wojownikami. Pasterze drzemali w tym sensie, że nie byli już tak bardzo zainteresowani wypasaniem owiec. Ponadto, tak jak śpiący pasterz nie pilnuje owiec, tak nikt nie czuwa nad Asyrią, by uchronić ją przed zagładą.

P: Dlaczego w Księdze Nahum 3:19 Bóg wspomina o okrucieństwie Asyryjczyków, skoro większość zdobywców była okrutna?

Odp.: Asyryjczycy byli wyjątkowo okrutni. Zachowały się asyryjskie rzeźby przedstawiające skuty łańcuchami niewolników, którym ptaki wydziobują oczy. Mieli oni dość odmienne wyobrażenia o tym, czym jest dobra sztuka. Asyryjczycy z dumą opisywali okaleczanie, obdzieranie ze skóry i palenie ludzi żywcem. Szalmaneser III zbudował piramidę z ludzkich głów. Ogólnie rzecz biorąc, panowanie Aszurbanipala (669–626 p.n.e.) należało do najokrutniejszych. Między innymi Aszurbanipal przełożył łańcuch dla psów przez szczękę pojmanego króla i kazał mu mieszkać w budzie dla psów. Podbite ludy płaciły ogromne daniny za przywilej pozostania przy życiu. Z jakiegoś dziwnego powodu wśród Asyryjczyków dochodziło do wielu buntów. Można by powiedzieć, że w końcu Bóg również uznał ich za odrażających.

Pytanie: Jaka jest różnica między byciem złośliwym a byciem okrutnym w Księdze Nahum 3:19?

Odp.: Różnica polega na dotkliwości tego, co zostało komuś wyrządzone. Można je traktować jako różne stopnie tego samego zjawiska.

P: Jakie są różne rodzaje złośliwości lub okrucieństwa w Księdze Nahum 3:19?

O: Istnieją co najmniej cztery rodzaje.

Nieumyślne: albo osoba o tym nie wiedziała, albo lekkomyślnie nie starała się tego dowiedzieć. Matka wyszła ze swoją małą córką do skrzynki pocztowej na podwórku przy ruchliwej ulicy. Córka zapytała, czy może teraz przejść przez ulicę. Patrząc na pocztę, nie podnosząc wzroku i nie zastanawiając się, matka odpowiedziała: „Jasne”. Córka wyszła na ulicę, została potrącona i zginęła. Poczta nie była dla matki aż tak ważna; po prostu nie myślała.

Nieunikniony środek do celu: osoba ta nie chciała być okrutna, ale osiągnięcie tego, czego pragnęła, było nieuniknione (i w jej oczach warte tego). Czytałem, że wiele prostytutek w Japonii odwiedza świątynie shinto z dużymi pluszowymi zwierzętami. Chcą zostawić prezent dla dziecka, które poddały aborcji, rozumując, że w życiu pozagrobowym dziecko może w jakiś sposób czerpać radość z zabawy pluszakiem. Być może jest to ich sposób na zmniejszenie poczucia winy. Gdy to, co uważasz za dobry cel, wiąże się ze środkami, które hańbią Boga, nie powinieneś dążyć do tego celu, a przynajmniej nie w ten sposób.

Bezduszność: Byli świadomi krzywdy, jaką wyrządzą drugiej osobie, ale nie dbali o tych ludzi. Wielu mężów i żon zostało na zawsze rozdzielonych przez południowych właścicieli niewolników. Właściciele niewolników nie starali się być okrutni; nie starali się też być mili. Po prostu im nie zależało.

Złośliwa satysfakcja: Czerpali przyjemność z krzywdy wyrządzonej innej osobie. Istniało plemię, które odcinało głowy pokonanym mężczyznom, gwałciło lub poślubiało ich żony, a następnie zmuszało kobiety do noszenia na szyi głowy zamordowanego męża. Plemię to znane było jako „Brytyjczycy w Australii”. Zobacz https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/274364805, https://files02.sl.nsw.gov.au/fotoweb/pdf/6760/67609290.pdf oraz https://researchers-admin.westernsydney.edu.au/ws/portalfiles/portal/94779651/uws_2495.pdf.

Pytanie: Co możemy zrobić, aby w tym zimnym, okrutnym świecie, o którym mowa w Księdze Nahum 3:19, stać się światłem dobroci i łaski?

Odp.: Po pierwsze, nie bierzcie udziału w tworzeniu problemu, ani bezpośrednio, ani ekonomicznie. Po drugie, zabierajcie głos i mówcie, że to jest złe. Po trzecie, pomagajcie ofiarom po tym, jak zostały dotknięte cierpieniem. Po czwarte, brońcie uciśnionych i pomagajcie zapobiegać temu, by ludzie stali się ofiarami lub by ich cierpienie jeszcze bardziej się pogłębiło.

Pytanie: Co powinniśmy zrobić, gdy widzimy, jak ktoś mówi lub robi coś złego innym (Nah 3,19)?

Odp.: Przede wszystkim módl się do Boga w tej sytuacji i zapytaj, czego Bóg od ciebie oczekuje.

Jeśli chodzi o złośliwość słowną, możesz stanąć w obronie tej osoby. Czasami dobrym sposobem może być humor, a czasami zdecydowana reprymenda.

Jeśli możesz powstrzymać przemoc fizyczną, zrób to. Czytałem o zawodowym piłkarzu, który natknął się na mężczyznę gwałcącego na zewnątrz nieprzytomną kobietę. Natychmiast i siłą powstrzymał tego mężczyznę.

W niektórych sytuacjach nie da się tego powstrzymać, ale nadal możesz spróbować przekonać sprawcę lub powiadomić policję lub kogoś innego.

Czasami po fakcie można podjąć działania, aby zapobiec powtórzeniu się takiej sytuacji, na przykład upubliczniając ją w internecie lub zgłaszając się na świadka w sądzie.

We wszystkich przypadkach możesz pocieszyć ofiarę lub udzielić jej pomocy materialnej.

P: Jeśli chodzi o Księgę Nahuma, skoro nie wiemy, kim był Nahum, ani kiedy dokładnie powstała ta księga, dlaczego powinna znajdować się w naszej Biblii?

Odp.: Między innymi dlatego, że Jezus potwierdził autentyczność całego Starego Testamentu. Bez zastrzeżeń przyjął Stary Testament Żydów z Palestyny, co pokazują fragmenty z Ewangelii Mateusza 5:17; 7:12; 11:13; 22:40 oraz Ewangelii Łukasza 16:16, 29, 31; 18:31; 24:27.

Wczesny Kościół uznał Księgę Nahuma za Pismo Święte. Którzy autorzy zostali uznani za autorytatywnych, dowiesz się z pytania następującego po tym.

P: Jakie są najwcześniejsze rękopisy Księgi Nahuma, które zachowały się do dziś?

A: Zwoje znad Morza Martwego: (ok. 1 r. p.n.e.) Wśród zwojów znad Morza Martwego znajduje się jeden egzemplarz Księgi Nahuma, oznaczony jako 4Q82 (=4QXIIg). Istnieje również komentarz do Księgi Nahuma, oznaczony jako 4Q169 (=4QpNah), pochodzący z końca I wieku p.n.e.

Zwoje znad Morza Martwego 4Q82 zawierają fragmenty Księgi Nahuma 1:7-9; 2:9-11; 3:1-3,17.

Komentarz 4Q169 (=4QpNah) zawiera fragmenty 1:3,4,5-6; 2:11-3:12.

Nahal Hever to jaskinia w pobliżu En-Gedi, w której znaleziono fragment Księgi Dwunastu Proroków w języku greckim (8 Hev XIIgr). Uważa się, że został napisany między 50 r. p.n.e. a 50 r. n.e. Został ukryty podczas powstania Bar-Kochby przeciwko Rzymowi. Jest to poprawiona wersja Septuaginty, sporządzona w Judei, i jest niemal identyczna z tekstem masoreckim. Zawiera fragmenty Księgi Nahuma 1:13-14; 2:5-10,13; 3:3,16-17.

Zwoje z Wadi Murabba’at (MurXII) pochodzą z ok. 132 r. n.e. Zawierają one Księgę Nahuma 1:1-14; 2:1-14; 3:1-19. Zwoje z Wadi Murabba’at zawierają również niektóre pisma samego Bar Kochby z 132 r. n.e.

Ogólnie rzecz biorąc, zwoje z Wadi Murabba’at zawierają całą Księgę Nahuma, a zwoje znad Morza Martwego oraz z Nahal Hever zachowały następujące 33 z 47 wersetów Księgi Nahuma (70,2%): 1:2, 3, 4, 5–6, 7–9, 13–14; 2:5–10, 11–13; 3:1–12, 16–17. Więcej szczegółów można znaleźć w książce „The Meaning of the Dead Sea Scrolls”.

Chrześcijańskie rękopisy Biblii, pochodzące z około 350 r. n.e., zawierają Stary Testament, w tym Księgę Nahuma. Dwa z nich to Vaticanus (325–350 r. n.e.) i Alexandrinus (ok. 450 r. n.e.), w których księgi dwunastu proroków mniejszych umieszczono przed Księgą Izajasza. Księga Nahuma jest kompletna zarówno w Vaticanusie, jak i w Alexandrinusie.

Rękopis Sinaiticus (340–350 r. n.e.) również zawiera całą Księgę Nahuma. Rozpoczyna się ona na tej samej stronie, na której kończy się Księga Jonasza, a kończy na tej samej stronie, na której zaczyna się Księga Habakuka.

P: Którzy z wczesnych pisarzy odwoływali się do Księgi Nahuma?

Odp.: Pisarze sprzed soboru nicejskiego, którzy odwoływali się lub nawiązywali do wersetów z Księgi Nahuma, to:

Melito z Sardes (170–177/180 r. n.e.) (domyślnie) wspomina o „Starym Testamencie” i wymienia księgi. Nie wymienia on dwunastu proroków mniejszych z imienia, ale nazywa ich „Dwunastką”. Fragment 4 z Księgi Wyciągów, tom 8, str. 759

Klemens Aleksandryjski (193–202 r. n.e.): „Jeremiasz i Ambakum [Habakuk] nadal prorokowali za czasów Sedekiasza. W piątym roku jego panowania prorokował Ezechiel w Babilonie; po nim Nahum, a następnie Daniel. Po nim z kolei Aggeusz i Zachariasz prorokowali za panowania Dariusza I przez dwa lata; a potem anioł spośród Dwunastu”. Stromata, księga 1, rozdz. 21, str. 328

Tertulian (207/208 r. n.e.) „To bowiem On przemawiał przez proroków – Słowo, Syn Stwórcy. „Jestem obecny, póki trwa ta godzina, na górach, jako ten, który zwiastuje radosną nowinę o pokoju, jako ten, który głosi dobrą nowinę o dobru”. Tak więc jeden z dwunastu (proroków mniejszych), Nahum: „Oto bowiem na górze szybkie stopy Tego, który zwiastuje radosną nowinę o pokoju”. Pięć ksiąg przeciwko Marcionowi, księga 4, rozdz. 13, s. 364

Orygenes (225–254 r. n.e.) „U proroka jest napisane: «W sądzie nie karze dwukrotnie za tę samą rzecz»” (Nahum 1,9). Komentarz do Ezechiela, Homilia 1, rozdz. 2.4, str. 28

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.) cytuje fragment z Nahuma 1:5–7 jako słowa „Nahuma” w Traktacie 12, trzecia księga, rozdz. 20, s. 541.

Po soborze nicejskim

Atanazy z Aleksandrii (367 r. n.e.) (domniemane, ponieważ wspomina o dwunastu prorokach): „W Starym Testamencie znajduje się zatem dwadzieścia dwie księgi; […] następnie Prorocy, przy czym dwunastu z nich liczy się jako jedną księgę…”. List wielkanocny Atanazego nr 39, rozdz. 4, s. 552.

Bazyli z Kapadocji (357–378/379 r. n.e.) nawiązuje do Nahuma 1:9. List 188, rozdz. 3, s. 225

Cyryl z Jerozolimy (ok. 349–386 r. n.e.) cytuje Nahuma 2,1 jako fragment Pisma Świętego w Wykładzie 17, rozdz. 12, s. 127

Ambroży z Mediolanu (370–390 r. n.e.)

Grzegorz z Nazjanzu (330–391 r. n.e.)

Didymus Ślepy (398 r. n.e.) cytuje Nahuma 3:10 jako dzieło „Nahuma, siódmego z dwunastu proroków” – Komentarz do Księgi Zachariasza 11, str. 257

Hieronim (373–420 r. n.e.) omawia księgi Starego Testamentu. W szczególności omawia Księgę Rodzaju, Księgę Wyjścia, Księgę Kapłańską, Księgę Liczb, Księgę Powtórzonego Prawa, Pięcioksiąg, Księgę Hioba, Jezusa, syna Nave’a [Jozuego], Księgę Sędziów, Księgę Rut, Księgi Samuela, Księgi Królów (2 księgi), dwunastu proroków: Ozeasza, Joela, Amosa, Obadiasza, Jonasza, Micheasza, Nahuma, Habakuka, Sofoniasza, Aggeusza, Zachariasza, Malachiasza, Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela, Daniela, Estery, Ezdrasza, Nehemiasza. List 53, rozdz. 7–8, s. 99–101.

Augustyn z Hippony (388–430 r. n.e.) wspomina o Obadiaszu, Nahumie i Habakuku w dziele „O państwie Bożym”, tom 17, rozdz. 31, str. 377

Półpelagianin Jan Kasjan (419–430 r. n.e.)

Wśród heretyków i fałszywych ksiąg

Pelagiański heretyk Teodor z Mopsuestii (392–423/429 r. n.e.) napisał cały komentarz do Księgi Nahuma.

Pytanie: Jakie są różnice w tłumaczeniu Księgi Nahuma między tekstem hebrajskim a grecką Septuagintą?

Odp.: Skupiając się na rozdziale 1, pierwsza wersja to tekst masorecki, a druga to Septuaginta, o ile nie zaznaczono inaczej.

Nah 1:2 „Jehowa mści się, a Jehowa jest pełen gniewu” w porównaniu z „Pan mści się z gniewem”

Nah 1:2 „zachowuje [gniew]” w porównaniu z „wycina”

Nah 1:3 „nie uniewinnia winnych” vs. „nie uzna nikogo za niewinnego”

Nah 1:4 „gromi morze” vs. „grozi morzu”

Nah 1:4 „wysycha” a „wyczerpuje się całkowicie”

Nah 1:5 „wzgórza się trzęsą” a „wzgórza topnieją”

Nah 1:7 „ufajcie Mu” a „czcijcie Go”

Nah 1:8 „Jego wrogowie” a „powstają przeciwko [niemu] i jego wrogom”

Nah 1:10 „Bo jak splatają się ciernie i jak upijają się ich pijacy, tak zostaną pochłonięci jak całkowicie wyschnięta słoma” kontra „Bo [wróg] zostanie obnażony aż do fundamentów i zostanie pochłonięty jak poskręcany cis i jak całkowicie wyschnięta słoma”.

Nah 1:11 „doradzając nic nie warte” kontra „doradzając złe rzeczy wrogie jemu”.

Nah 1:12 „Choć są bezpieczni i tak liczni, to jednak zostaną wygładzeni i znikną” vs. „który panuje nad wieloma wodami, tak właśnie zostaną odesłani, a o tobie nie będzie już słychać”.

Nah 1:14 „Wytnę rzeźbione i odlane posągi z domu waszych bogów; wyznaczę wam grób, bo jesteście pogardzani” w porównaniu z „Całkowicie zniszczę rzeźbione posągi z domu twojego boga i odlane posągi; przygotuję ci grób, bo oni są szybcy”.

Nah 1:15 „bo ten, który jest bezwartościowy, nie będzie już przechodził wśród was; został całkowicie wygładzony.” vs. „bo nie będą już przechodzić przez ciebie ku swojemu zniszczeniu. To już koniec z nim, został usunięty, a ten, który został wybawiony z ucisku, przyszedł dysząc przed ich obliczem.”

Nah 2:3 „cyprysy są wstrząsane/sprawia się, że drżą” (tekst masorecki, dosłowne tłumaczenie Greena) lub „wzniecono włócznie z cyprysu” (tekst masorecki, BSB) w porównaniu z „jeźdźcy pędzą tam i z powrotem” (Septuaginta) w porównaniu z „woźnicy są oszołomieni” (Wulgata)

Nah 2:10 „każda twarz blednie” (BSB) w porównaniu z „pokrywa się czernią” (Septuaginta, Targum, Wulgata)

Nah 3:8 W 4QpNah do słowa „wał” dodano żeński przyrostek zaimkowy -h. W książce „Zwoje znad Morza Martwego i współczesne tłumaczenia Starego Testamentu” (str. 136) stwierdza się, że mogło to zostać dodane, aby zdanie brzmiało płynniej.

Nah 3:8 „[miasto] No [Teby]” w porównaniu z „ludną Aleksandrią” (Targum, Wulgata)

Nah 3:9 „byli twoimi pomocnikami” a „byli jej pomocnikami” (Septuaginta)

Bibliografia dotycząca tego pytania: tłumaczenie hebrajskie pochodzi z „Literal Translation” Jaya P. Greena, a tłumaczenie Septuaginty – z przekładu Sir Lancelota C.L. Brentona pt. „The Septuagint: Greek and English”. Wykorzystano również „The Expositor’s Bible Commentary”, BSB oraz przypisy w Bibliach NASB, NIV, NKJV i NRSV.

O ile nie zaznaczono inaczej, cytaty z Pisma Świętego pochodzą z Biblii „The Holy Bible, Berean Standard Bible” (BSB), która została udostępniona w domenie publicznej: https://berean.bible